II SA/Gl 1022/21
WyrokWSA w Gliwicach2022-03-28
Skład orzekający: Rafał Wolnik, Grzegorz Dobrowolski, Elżbieta Kaznowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, złożone przez Prezydenta Miasta (działającego w imieniu Skarbu Państwa) w trybie art. 12 ust. 7 specustawy drogowej, jest skuteczne, czy też uprawniony do jego złożenia jest wyłącznie Wojewoda, zgodnie z art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, złożone przez Prezydenta Miasta (działającego w imieniu Skarbu Państwa) w trybie art. 12 ust. 7 specustawy drogowej, jest skuteczne. Przepis art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi o reprezentacji Skarbu Państwa przez wojewodę, ma charakter wyłącznie procesowy i nie wyłącza uprawnień starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu) do złożenia oświadczenia woli o charakterze prywatnoprawnym, jakim jest zrzeczenie się odszkodowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Prezydent Miasta R. wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa, opierając się na oświadczeniu o zrzeczeniu się odszkodowania złożonym przez siebie w imieniu Skarbu Państwa. Wojewoda Śląski uchylił tę decyzję, uznając, że oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania mógł skutecznie złożyć jedynie Wojewoda, a nie Prezydent Miasta. Wojewoda orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa. Prezydent Miasta R. (reprezentujący Gminę R.) zaskarżył decyzję Wojewody do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących reprezentacji Skarbu Państwa i możliwości zrzeczenia się odszkodowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił punkt I zaskarżonej decyzji Wojewody Śląskiego i zasądził od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej Gminy zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2022 r. sprawy ze skargi Gminy Rybnik na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w kwestii umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. uchyla pkt I zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej Gminy kwotę 2171 (dwa tysiące sto siedemdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r., nr [...], znak: [...], udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pn.: "Wykonanie łącznika ulic R. – W. wraz z oświetleniem" w R..
Z dniem uprawomocnienia się powyższej decyzji nieruchomości położone w gminie R. , obręb R. , m.in. działka nr 1 stałaa się z mocy prawa własnością Gminy R. .
Zgodnie z odpisem z księgi wieczystej powyższe nieruchomości przed przejęciem z mocy prawa na rzecz Gminy R. stanowiły własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym "A" (po zmianie nazwy "B" ., obecnie "C" w B. ).
Prezydent Miasta R. a (dalej organ pierwszej instancji) decyzją z dnia [...] r., znak: [...], orzekł o ustaleniu i wypłacie odszkodowania spółce "B" . za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1oraz przyjmując za skuteczne oświadczenie Prezydenta Miasta R. a, działającego w imieniu Skarbu Państwa, o zrzeczeniu się odszkodowania za prawo własności nieruchomości orzekł o umorzeniu postępowania w tym zakresie.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła spółka "B" . zarzucając błędne ustalenie wysokości odszkodowania za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości z uwagi na mylne sporządzenie operatu szacunkowego. Odwołanie złożył również Wojewoda Śląski, działający w imieniu Skarbu Państwa, który zarzucił naruszenie art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (obecnie t.jedn. Dz. U. 2022, poz. 176), dalej jako specustawa drogowa, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegającą na złożeniu przez Prezydenta Miasta R. a w imieniu Skarbu Państwa oświadczenia o zrzeczeniu się należnego odszkodowania, a tym samym nie ustalenie należnego odszkodowania Skarbowi Państwa oraz umorzenie postępowania w tym zakresie.
Wojewoda Śląski, decyzją z dnia [...] r., znak: [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż z uwagi na niepotwierdzenie przez rzeczoznawcę majątkowego aktualności sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego, od którego sporządzenia minęło ponad 12 miesięcy, nie można go wykorzystać w postępowaniu odwoławczym, stosowanie do regulacji art. 156 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie t.jedn. Dz. U. z 2021, poz. 1899). Nadto organ odwoławczy przedstawił zarzuty dotyczące sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego wskazując, iż popełnione przez biegłego błędy formalne i obliczeniowe powodują, iż wycena nieruchomości jest niekompletna i wadliwa. Wojewoda wskazał również na treść art. 23 ust. 1e tej ustawy, zgodnie z którym w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje Wojewoda. Zdaniem organu odwoławczego z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż jednym z uczestników postępowania jest Prezydent Miasta R. , jako podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania, natomiast drugim jest Skarb Państwa, figurujący w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości. Wskazano, iż Prezydent Miasta R. ustalając strony postępowania odszkodowawczego uznał, że organem reprezentującym Skarb Państwa jest Wojewoda Śląski, a jednocześnie oświadczeniem z dnia 12 lutego 2018r. działając w imieniu Skarbu Państwa, zrzekł się w całości odszkodowania za prawo własności nieruchomości. Zdaniem Wojewody, w tym samym postępowaniu Skarb Państwa reprezentowany był jednocześnie przez dwa podmioty – wojewodę i starostę. Organ odwoławczy nadto wskazał, iż organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę winien jednoznacznie ustalić właściwy statio fisci Skarbu Państwa.
Po przeprowadzeniu ponownego postępowania Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r., znak: [...], działając na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f, 4g, ust. 5 , ust. 7 i ust. 8 pkt 2 specustawy drogowej, art. 132 ust. 1a oraz art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o:
1) umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa w wysokości 9.260,00 zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Gminy Miasta R. prawa własności wymienionej nieruchomości;
2) ustaleniu odszkodowania na rzecz "C" w B. w wysokości 27.790,00 zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Gminy Miasta R. prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości;
3) powiększeniu ustalonego w pkt 2 odszkodowania o kwotę równą 5% wartości prawa użytkowania wieczystego wymienionej nieruchomości z tytułu wcześniejszego jej wydania, tj. o kwotę 21.389,50 zł;
4) zobowiązaniu Prezydenta Miasta R. do wypłaty ustalonego w pkt 2 i powiększonego w pkt 3 odszkodowania.
W uzasadnieniu przedstawił argumentację wyjaśniającą powyższe ustalenia, odwołując się do przygotowanego w sprawie operatu szacunkowego oraz podkreślając, iż zakres reprezentacji Skarbu Państwa przez wojewodę ma charakter wyłącznie procesowy.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Wojewoda Śląski, działający w imieniu Skarbu Państwa, zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie:
- art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie przez organ pierwszej instancji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy,
- art. 12 ust. 7 specustawy drogowej poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na złożeniu przez Prezydenta Miasta R. za Skarb Państwa oświadczenia o zrzeczeniu się należnego odszkodowania,
- art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż Prezydent Miasta R. , wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej nie ustalił należnego odszkodowania Skarbowi Państwa oraz umorzył postępowanie w tym zakresie.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda Śląski:
I. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej pkt 1 i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, zapisów:
"1. Ustalić odszkodowanie w wysokości 9.260,00 zł (słownie: dziewięć tysięcy dwieście sześćdziesiąt 00/100) na rzecz Skarbu Państwa, za prawo własności nieruchomości położonej w gminie R. , obręb R. , oznaczonej jako działka nr 1o powierzchni 0,0650 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. i zobowiązać do jego wypłaty Prezydenta Miasta R.",
II. w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W treści uzasadnienia zrelacjonowano dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczono przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie. Wskazano, iż sporządzony w sprawie operat szacunkowy nieruchomości nie posiada uchybień. Jednocześnie stwierdzono, że istotą sporu w niniejszej sprawie pozostaje kwestia czy Prezydent Miasta R. miał prawo zrzec się odszkodowania w imieniu Skarbu Państwa. Przywołano treść art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazując, że w niniejszym przypadku to Wojewoda reprezentuje Skarb Państwa i to on był uprawniony do złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania. Zdaniem organu odwoławczego Prezydent Miasta R. ustalając strony postępowania uznał, iż organem reprezentującym Skarb Państwa jest Wojewoda Śląski, a jednocześnie to Prezydent Miasta R. oświadczeniem z dnia [...] r. zrzekł się w całości odszkodowania za prawo własności nieruchomości. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego, doprowadziło do podwójnej reprezentacji Skarbu Państwa – przez starostę i wojewodę, a było to spowodowane błędną wykładnią wymienionego powyżej art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda nie podzielił również twierdzenia Prezydenta, iż art. 12 ust. 7 ust. 7 specustawy drogowej upoważnia go do złożenia przedmiotowego oświadczenia. W związku z powyższym Wojewoda uznał, iż w sprawie nie zostało skutecznie złożone oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do odszkodowania za prawo własności nieruchomości.
Od powyższego rozstrzygnięcia skargę wniósł, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, Prezydent Miasta R. zarzucając decyzji naruszenie:
- art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wspomniany przepis nie stanowi wyłącznie normy procesowej ustalającej wojewodę reprezentantem Skarbu Państwa w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a druga stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo gmina na prawach powiatu;
- art. 23 ust. 1e tej ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wspomniany przepis stanowi normę prawa materialnego uprawniającą wojewodę, z pominięciem Prezydenta Miasta R. , działającego jako reprezentanta Skarbu Państwa, do składania oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania w trybie art. 12 ust. 7 specustawy drogowej;
- naruszenie art. 11, art. 11a w związku z art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wspomniany przepis stanowi normę prawa materialnego uprawniającą wojewodę, z pominięciem Prezydenta Miasta R. działającego jako reprezentanta Skarbu Państwa, do składania oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania w trybie art. 12 ust. 7 specustawy drogowej;
- naruszenia art. 24 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy zaskarżoną decyzję wydał pracownik organu podlegający wyłączeniu z mocy prawa.
W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W treści uzasadnienia zaakcentowano, iż art. 23 ust 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy jedynie reprezentacji procesowej Skarbu Państwa przez Wojewodę Śląskiego, która nie rozciąga się na czynności materialnoprawne w zakresie zarządzania mieniem Skarbu Państwa czyli w niniejszym wypadku na kwestię złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 7 specustawy drogowej. Zaprezentowano argumenty mające potwierdzić wskazaną okoliczność. Zaakcentowano również fakt niedopuszczalnej kumulacji ról Wojewody jako organu oraz strony postępowania. Powołując się na treść art. 24 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazano, że organem upoważnionym do wydania decyzji był Wojewoda Śląski, zaś w niniejszej sprawie decyzję z jego upoważnienia wydała osoba będąca pracownikiem organu – strony postępowania, co niniejszym wypadku może prowadzić do konfliktu interesów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wnosząc o odrzucenie skargi, jednocześnie wskazując, że Prezydent Miasta R. nie był uprawniony do jej wniesienia, gdyż wydał decyzję w pierwszej instancji i nie był on stroną postępowania. Podkreślono, iż nie można łączyć roli procesowej organu administracji oraz strony postępowania. Przywołano orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym zakresie. Organ odwoławczy nie przychylił się również do zarzutu skarżącego odnośnie naruszenia art. 24 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż właściwość organu wyznaczają inne ustawy szczególne, w tym wypadku art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W odpowiedzi na zarządzenie z dnia 20 września 2021 r., pismem procesowanym z dnia 4 października 2021 r. strona skarżąca sprecyzowała, iż skarga została wniesiona w imieniu Gminy R. .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności Sąd zobowiązany był zbadać dopuszczalność skargi, w szczególności wobec wniosku Wojewody Śląskiego o jej odrzucenie. Organ odwoławczy uzasadniając ten wniosek wskazał, że Prezydent Miasta R. nie był uprawniony do wniesienia skargi, gdyż wydał decyzję w pierwszej instancji i nie był on stroną postępowania. Podkreślono, iż nie można łączyć roli procesowej organu administracji oraz strony postępowania.
Przedstawiona wyżej przez organ odwoławczy argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzję w sprawie ustalenia odszkodowania w rozstrzyganej sprawie wydawał Prezydent Miasta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Skargę złożyła zaś Gmina R. reprezentowana przez tego Prezydenta. Gmina jest jednak odrębnym podmiotem prawa.
Należy podkreślić, że w sferze publicznoprawnej jednostka samorządu terytorialnego (reprezentowana przez jej organy) występuje w roli podmiotu administrującego, stanowiącego prawo, a także podmiotu administrowanego i nadzorowanego. Zgodnie bowiem z treścią art. 16 ust. 2 Konstytucji RP, samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej, a przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (por. M. Szewczyk, Podmiotowość prawna gminy, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 1993, nr 3, s. 45). Nie zmienia to faktu, że jednostce samorządu terytorialnego przysługują publiczne prawa podmiotowe. W niektórych sytuacjach ich zakres będzie inny aniżeli w przypadku "naturalnych" podmiotów tych praw – osób fizycznych i prawnych (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Kraków 2002, s. 208-210). Jednakże analiza przepisów Konstytucji RP oraz ustaw samorządowych w sposób wyraźny wskazuje, że jednostka samorządowa posiada swój indywidualny interes prawny, którego ochronę gwarantuje się jej już w Konstytucji, a który wyznaczony jest jej pozycją ustrojową i zakresem przyznanych praw. Pogląd taki nie budzi żadnych wątpliwości w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienia SN: z 3 października 2002 r., III RN 165/01, z 8 października 2002 r., III RN 177/01, OSNPiUS 2003, nr 20, poz. 479; z 9 listopada 2001 r., III RN 189/01, OSNAP 2002, nr 8, poz. 177; oraz z 14 listopada 2002 r., III RN 19/02).
Podobne stanowisko w tym zakresie zajęli L. Kiermaszek i R. Mikosz (L. Kiermaszek, R. Mikosz, Legitymacja skargowa jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym. ZNSA 2005/2-3 s. 34). Wskazują oni, że "niepodobna w świetle art. 32 ust. 1 Konstytucji uznać, że okoliczność, iż organ jednostki samorządu terytorialnego wydał w pierwszej instancji orzeczenie w postępowaniu administracyjnym, jest wystarczającym kryterium uzasadniającym zróżnicowanie pozycji prawnej tych jednostek, a także innych osób prawych, i to idącym tak daleko, że wyłączającym - w opisanej wyżej sytuacji – możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego".
Również Naczelny Sąd Administracyjny zwracał uwagę na okoliczność, że status miasta na prawach powiatu jest złożony, gdyż z jednej strony wykonuje wszystkie funkcje gminy, a z drugiej strony realizuje zadania powiatowe. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz.U. Nr 103, poz. 652) Miasto R. jest miastem na prawach powiatu. Oznacza to, że Prezydent Miasta R. występować może w dwojakiej roli, jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej oraz jako organ wykonawczy gminy reprezentujący gminę na zewnątrz. I tak jest w niniejszej sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 466/10 i I OSK 489/10).
Wojewoda Śląski odpowiadając na skargę sformułował tezę, iż nie można łączyć roli procesowej organu administracji oraz strony postępowania. Tak kategoryczne stwierdzenie może budzić zdziwienie, zwłaszcza w kontekście rozpatrywanej sprawy oraz przedstawionych wyżej poglądów doktryny i judykatury. Otóż to Wojewoda Śląski złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta R. a a następnie sam to odwołanie rozpatrzył. Połączył zatem w jednym postępowaniu rolę strony (jako podmiot składający odwołanie) oraz organu administracji rozpatrując swe odwołanie. Sąd nie kwestionuje takiej konstrukcji. Wskazuje jednak, że "dwoistość" charakteru prawnego występuje nie tylko po stronie wojewody, ale również organu wykonawczego gminy będącego miastem na prawach powiatu.
Sąd w niniejszym składzie ma na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03, jednakże zwraca uwagę, że uchwała powyższa dotyczyła zupełnie innej problematyki, jaką jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Sąd dokonał również w kontekście rozpatrywanej sprawy analizy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016r., sygn. akt I OPS 2/15. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził tam, że "powiat nie ma legitymacji procesowej strony w sprawie o ustalenie odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, która stała się własnością powiatu, jeżeli decyzję wydaje starosta na podstawie art. 12 ust. 4a w związku z art. 11a ust. 1 specustawy drogowej oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1445)". Powyższa uchwała w rozstrzyganej sprawie nie znajdzie zastosowania, gdyż odnosi się ona do legitymacji skargowej powiatu – jako jednostki samorządu terytorialnego. Skargę w niniejszej sprawie złożyła zaś gmina.
Uznając zatem dopuszczalność wniesionej przez Gminę R. skargi, wskazać przyjdzie, że zasługiwała ona na uwzględnienie. Podstawowym problemem w rozpatrywanej sprawie jest wykładnia art. 23 ust 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem "w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda".
Organ odwoławczy uchylając decyzję Prezydenta Miasta R. a powołał się na powyższy przepis stwierdzając, że złożenie oświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 specustawy drogowej – o zrzeczeniu się odszkodowania należnego Skarbowi Państwa, mógł skutecznie dokonać jedynie Wojewoda Śląski. Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Ma rację skarżąca, że przepis art. 23 ust 1e dotyczy uprawnień wojewody o charakterze procesowym. Inaczej mówiąc w przypadku postępowania administracyjnego (sądowoadministracyjnego), gdzie występują zarówno starosta, jak i Skarb Państwa, to ten ostatni będzie reprezentował wojewoda. Zupełnie inny charakter ma instytucja zrzeczenia się odszkodowania w trybie art. 12 ust. 7 specustawy drogowej. W świetle tego przepisu "jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub gospodarczy Skarb Państwa albo jednostka samorządu terytorialnego mogą zrzec się w całości lub w części odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Oświadczenie to składa się do organu, o którym mowa w ust. 4a". W ocenie Sądu żaden przepis w tym zakresie nie wyłącza uprawnień starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu). Oświadczenie to nie jest bowiem wydawane w ramach jakiegokolwiek postępowania administracyjnego, lecz stanowi oświadczenie woli, o charakterze prywatnoprawnym, podmiotu wykonującego obowiązki w zakresie gospodarowania mieniem Skarbu Państwa. Zatem Prezydent Miasta R. mógł skutecznie złożyć oświadczenie o rezygnacji (w imieniu Skarbu Państwa) z odszkodowania.
Nawet jeśli przyjąć, co w rozpatrywanej sprawie nie ma miejsca, że oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania złożył nieuprawniony podmiot, to charakter tej czynności powoduje, iż Wojewoda Śląski nie był władny rozstrzygnąć o tym wydając decyzję administracyjną. Jak się zdaje, w takich sprawach właściwa mogłaby być droga przed sądem powszechnym (uznanie oświadczenia woli za bezskuteczne). A warto wspomnieć, że oświadczenie organu pierwszej instancji w sprawie zostało wydane w 2018 r., czyli kilka lat przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
W konsekwencji wskazane uchybienie stwarza podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w pkt I na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy, a na ich wysokość składa się wpis od skargi (371zł) oraz opłata za czynności radcy prawnego ( 2800zł), obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).
Rozpoznając ponownie odwołanie, organ odwoławczy będzie maił na uwadze przedstawioną wyżej ocenę prawną.
Dodać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło