II SA/Wa 3181/21
WyrokWSA w Warszawie2022-03-29
Skład orzekający: Agnieszka Góra - Błaszczykowska, Karolina Kisielewicz, Joanna Kruszewska - Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wysłanie listem poleconym pisma zawierającego informację o zamiarze przetwarzania danych osobowych bez zgody osoby, której dane dotyczą, po wygaśnięciu zobowiązania, przy braku dowodu odbioru przez adresata, ale przy braku zwrotu przesyłki do nadawcy, jest wystarczające do uznania spełnienia przesłanki "poinformowania" z art. 105a ust. 3 Prawa bankowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wysłanie przesyłki listem poleconym, które nie zostało zwrócone do nadawcy, stanowi wystarczające spełnienie przesłanki "poinformowania" z art. 105a ust. 3 Prawa bankowego. Domniemywa się, że taka przesyłka została doręczona adresatowi, chyba że udowodni on brak możliwości zapoznania się z jej treścią. W związku z tym, organ ochrony danych osobowych nieprawidłowo zinterpretował przepis, nakazując zaprzestanie przetwarzania danych.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO), która nakazała S. S.A. zaprzestanie przetwarzania danych osobowych M. N. w Biurze Informacji Kredytowej (BIK) na podstawie art. 105a ust. 3 Prawa bankowego. Organ uznał, że bank nie wykazał skutecznego poinformowania M. N. o zamiarze przetwarzania jego danych bez zgody, ponieważ nie przedstawił dowodu doręczenia wysłanych listów poleconych. Bank zaskarżył tę decyzję, argumentując, że wysłanie listów poleconych, które nie wróciły, jest wystarczające do spełnienia obowiązku informacyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie punktu 1.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra - Błaszczykowska, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska - Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym dniu 29 marca 2022 r. sprawy ze skargi S. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie punktu 1; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz S. S.A. z siedzibą w [...] kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
M. N. w piśmie z 9 lipca 2020 r. wniósł skargę do Prezesa Ochrony Danych Osobowych na niezgodne z prawem przetwarzanie przez S. S.A. z siedzibą w [...] jego danych osobowych, ich udostępnienie do Biura Informacji Kredytowej S.A. z siedzibą w [...] oraz niespełnienie wobec skarżącego obowiązku informacyjnego.
Skarżący podał, że z art. 105 ust.1 i ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2020r., poz. 1896) wynika, że bank ma obowiązek udzielenia informacji stanowiących tajemnicę bankową m. in. innym bankom oraz innym instytucjom ustawowo upoważnionym do udzielenia kredytów, w zakresie, w jakim informacje te są niezbędne w związku z udzielaniem kredytów, pożyczek pieniężnych, gwarancji bankowych i poręczeń. Stosownie do art. 105a tej ustawy, informacje te mogą być przetwarzane w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego. Skarżący wyjaśnił, że spłacił wszelkie zobowiązania wobec Banku (z tytułu umowy o kredyt studencki z [...] stycznia 2012 r. oraz karty kredytowej z [...] listopada 2008 r.), mimo to Bank nadal przetwarza jego dane osobowe, udostępniając je BIK S.A. bez jego zgody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 25 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 547/04 wywiódł, że po wygaśnięciu zobowiązania Bank powinien bezzwłocznie usunąć z rejestrów wszelkie informacje dotyczące dotychczasowego klienta.
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, decyzją z [...] lipca 2021 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 i 2 oraz art. 58 ust. 2 lit. c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05,2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35) w zw. z art. 105a ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe: 1) nakazał S. S.A., z siedzibą w [...] zaprzestania przetwarzania danych osobowych M. N., dotyczących umów nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. oraz nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., w systemie Biura Informacji Kredytowej S.A., z siedzibą w [...], przetwarzanych na podstawie art. 105a ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego; 2) w pozostałym zakresie odmówił uwzględnienia wniosku.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z art. 105a ust. 1 Prawa bankowego, przetwarzanie przez banki, inne instytucje ustawowo upoważnione do udzielania kredytów, instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a także instytucje utworzone na podstawie art. 105 ust. 4, informacji stanowiących tajemnicę bankową i informacji udostępnionych przez instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie dotyczącym osób fizycznych może być wykonywane, z zastrzeżeniem art. 104, art. 105 i art. 106-106d, w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego. Zgodnie z art. 105a ust. 3 Prawa bankowego, banki, instytucje oraz podmioty, o których mowa w ust. 1, mogą przetwarzać informacje stanowiące tajemnicę bankową i informacje udostępnione przez instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, dotyczące osób fizycznych po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem, inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucją pożyczkową lub podmiotem, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, bez zgody osoby, której informacje dotyczą, gdy osoba ta nie wykonała zobowiązania lub dopuściła się zwłoki powyżej 60 dni w spełnieniu świadczenia wynikającego z umowy zawartej z bankiem, inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucją pożyczkową lub podmiotem, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a po zaistnieniu tych okoliczności upłynęło co najmniej 30 dni od poinformowania tej osoby przez bank, inną instytucję ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucję pożyczkową albo podmiot, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, o zamiarze przetwarzania dotyczących jej tych informacji, bez jej zgody.
Odnosząc powołane przepisy do okoliczności faktycznych sprawy, organ podał, że S. S.A. nie miał podstaw do przekazania danych osobowych M. N., dotyczących umów o kredyt gotówkowy plus o nr [...] z [...] stycznia 2012 r. oraz umowy nr [...] o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty z [...] listopada 2008 r., do Biura Informacji Kredytowej S.A. (na podstawie łączącej strony umowy powierzenia przetwarzania danych osobowych), w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego.
Zdaniem organu, w świetle powołanych przepisów prawa, sam fakt, że M. N. spóźnił się z wykonaniem zobowiązań co najmniej 60 dni, nie upoważnia Banku do przetwarzania jego danych na warunkach określonych w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe. Jednym z warunków legalności przetwarzania danych jest bowiem skuteczne poinformowanie strony o zamiarze przetwarzania dotyczących jego informacji stanowiących tajemnicę bankową, bez jego zgody po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z przedmiotowej umowy. Bank przetwarzając dane skarżącego musi wykazać, że został on poinformowany o zamiarze przetwarzania ich bez jego zgody.
W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, S. S.A. nie przedstawił dowodu na prawidłowe doręczenie M. N. pism z [...] grudnia 2013 r. i z [...] lutego 2014 r., zawierających oświadczenia o wypowiedzeniu umów z uwagi na rażące naruszenie ich warunków (dopuszczenie się zwłoki w spłacie powyżej 60 dni w spełnieniu świadczenia wynikającego z zawartych umów) oraz informacje o zamiarze przetwarzania danych stanowiących tajemnicę bankową, bez jego zgody na podstawie art. 105a ust. 3 Prawa bankowego. Sporządzenie i wysłanie pisma, nie jest równoznaczne z jego doręczeniem, nie stanowi dowodu jego prawidłowego doręczenia, a w konsekwencji poinformowania skarżącego o zamiarze przetwarzania danych bez jego zgody. Organ dodał, że powołany przepis nie formułuje obowiązku wysłania tej informacji w szczególnej formie i to do banku należy wybór formy przekazania odbiorcy komunikatu o zamiarze przetwarzania danych osobowych bez jego zgody. Jednocześnie jednak podmiot ten musi wykazać, że poinformował stronę o zamiarze przetwarzania danych, stanowiących tajemnicę bankową, bez jego zgody na podstawie art. 105a ust. 3 Prawa bankowego.
W konkluzji Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 105a ust 3 Prawa bankowego, zgodnie z którym Bank może przetwarzać informacje stanowiące tajemnicę bankową, dotyczące osób fizycznych po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy, bez ich zgody w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego. W związku z tym na podstawie art. 58 ust. 2 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w pkt 1 decyzji z [...] lipca 2021 r. nakazał S. S.A. zaprzestania przetwarzania danych osobowych M. N., dotyczących umów z [...] listopada 2008 r. i z [...] stycznia 2012 r. w systemie Biura Informacji Kredytowej S.A.
Organ nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia drugiego żądania M. N. zawartego w skardze z 9 lipca 2020 r., dotyczącego naruszenia przez Bank art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 922), który nakłada na administratora obowiązek informacyjny w przypadku zbierania danych osobowych nie od osoby, której one dotyczą (obecnie odpowiednik tego przepisu stanowi art. 14 ust. 1 i 2 RODO). Z ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego wynika, że Bank pozyskał i przetwarza dane osobowe skarżącego wyłącznie na podstawie zawartych z nim umów, a zatem dane zostały pozyskane bezpośrednio od niego.
S. S.A. z siedzibą w [...] zaskarżył decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z [...] grudnia 2020 r., w zakresie pkt 1, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił, że organ nakazując Bankowi zaprzestania przetwarzania danych osobowych M. N. w BIK, naruszył art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe. Zdaniem strony skarżącej Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych przyjmując, że potwierdzenie nadania pisma listem poleconym nie stanowi dowodu poinformowania adresata o zamiarze przetwarzania jego danych osobowych, bez jego zgody, w oparciu o art. 105a ust. 3 Prawa bankowego naruszył ponadto art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922 ze zm.) oraz art. 7 ust. 1 ustawy z 10 maja 2018 r. ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1781).
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania (art. 200 powołanej ustawy), zobowiązanie organu do wydania decyzji oddalającej skargę M. N. na niezgodne z prawem przetwarzanie jego danych osobowych.
W uzasadnieniu skargi S. S.A. stwierdził, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych nieprawidłowo przyjął, że Bank skutecznie nie poinformował M. N. o zamiarze przekazania do BIK dotyczących jego informacji, stanowiących tajemnicę bankową, bez jego zgody po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy. Zdaniem strony skarżącej, wykonanie przez bank obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 105a ust. 3 Prawa bankowego, polega na umożliwieniu osobie zapoznania się (zaznajomienia się) z informacją o zamiarze przetwarzania danych. W powołanym przepisie nie chodzi o faktyczny rezultat, ale o zapewnienie realnej możliwości zapoznania się z informacją. Nie ma zatem znaczenia, czy M. N. po otrzymaniu listu poleconego od Banku zapoznał się z jego zawartością, ważne że miał realną możliwość zapoznania się z przesłaną mu korespondencją. Ustawodawca nie określił żadnych szczególnych wymogów formalnych co do sposobu i treści takiego poinformowania, istotne jest natomiast aby wykonanie tego obowiązku informacyjnego dało się zweryfikować (wyroki NSA z 27 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3362/15, WSA w Warszawie z 11 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 324/17, z 19 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2037/19).
S. podniósł, że dokonując wykładni art. 105a ust. 3 Prawa bankowego należy mieć na uwadze, że przepis ten ma umożliwić przekazywanie przez m.in. banki danych nierzetelnych dłużników, tj. osób, które pomimo zaciągnięcia określonego zobowiązania wobec banku, nie wywiązują się z umowy i nie spłacają zobowiązania przez okres dłuższy niż 60 dni, do Biura Informacji Kredytowej. Powołany przepis ma na celu ochronę sektora bankowego, a nie nierzetelnego dłużnika. Przyjęcie wykładni art. 105a ust. 3 ustawy zaproponowanej przez organ prowadziłoby do istotnych nadużyć po stronie nierzetelnych dłużników i wypaczałoby sens regulacji, dając osobom niewywiązującym się ze swoich zobowiązań możliwość unikania ujawnienia informacji o nich w BIK poprzez proste uchylanie się od odbioru korespondencji. Dłużnicy tacy mogliby każdorazowo zarzucać, że nie mogli zapoznać się z treścią pisma, jeśli zwrotne potwierdzenie odbioru nie zostałoby podpisane przez daną osobę osobiście.
Bank wyjaśnił, że w dniach 17 lutego 2014 r i 31 grudnia 2013 r. wysłał listami poleconymi do M. N. (na podany przez niego adres) oświadczenia o wypowiedzeniu umów kredytowych (odpowiednio: numer [...] i [...]), zawierające stosowną, wymaganą prawem informację o zamiarze przekazania jego danych osobowych do Biura Informacji Kredytowej. Na tę okoliczność załączył do skargi dowody w postaci wydruku z książki nadawczej korespondencji z 17 lutego 2014 r. i 30 grudnia 2013 r. Bank podkreślił, że korespondencja wysłana została na adres podany przez M. N. w umowie, nie została zwrócona do adresata oraz że M. N. nie informował Banku o zmianie tego adresu.
S. podał, że NSA w wyroku z 11 maja 1998 r. sygn. akt II SA 517/98 stwierdził, że potwierdzenie nadania przesyłki nie jest dokumentem urzędowym, a jedynie ma moc dokumentu urzędowego i dlatego na zasadzie analogii do tego dokumentu należy stosować domniemania odnosząc się do dokumentów urzędowych (art. 76 § 1 k.p.a.). Wobec tego, jeśli adresat przesyłki kwestionuje skuteczność jej doręczenia, winien powołać dowody na tę okoliczność (art. 76 § 3 k.p.a.). Sąd Najwyższy w wyroku z 17 marca 2010 r., sygn. akt II CSK 454/09 (LEX nr 607178 ), wywiódł, że "jeżeli nadawca przesyłki rejestrowanej uiścił opłatę, otrzymał potwierdzenie nadania, a operator nie zwrócił mu tej przesyłki, można domniemywać, że została doręczona adresatowi. W związku z tym należy uznać, że dowód nadania przesyłki rejestrowanej stanowi domniemanie doręczenia jej adresatowi, który może je obalić, wykazując, że nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią. (...) Regułą jest, iż przesyłki pocztowe, zwłaszcza rejestrowane, są doręczane. Brak doręczenia zwykle powodują szczególne okoliczności, np. niedostatki w obsłudze pocztowej, błędne zaadresowanie przesyłki, znana nadawcy nieobecność adresata w miejscu zamieszkania itp. Wykazanie istnienia takich okoliczności wystarczy do podważenia wiarygodności omawianego dowodu prima facie."
W konkluzji skarżący podniósł, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie dokonał oceny materiału dowodowego zgodnie z regułami określonymi w k.p.a. i w konsekwencji nie ustalił prawidłowo wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę zaprezentował stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga S. S.A. jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 105a ust. 1 Prawa bankowego, przetwarzanie przez banki, inne instytucje ustawowo upoważnione do udzielania kredytów, instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa wart. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a także instytucje utworzone na podstawie art. 105 ust. 4, informacji stanowiących tajemnicę bankową i informacji udostępnionych przez instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie dotyczącym osób fizycznych może być wykonywane, z zastrzeżeniem art. 104, art. 105 i art. 106 - 106d ustawy w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego. Według art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe banki, instytucje oraz podmioty, o których mowa w ust. 1, mogą przetwarzać informacje stanowiące tajemnicę bankową i informacje udostępnione przez instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa wart. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, dotyczące osób fizycznych po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem, inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucją pożyczkową lub podmiotem, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, bez zgody osoby, której informacje dotyczą, gdy osoba ta nie wykonała zobowiązania lub dopuściła się zwłoki powyżej 60 dni w spełnieniu świadczenia wynikającego z umowy zawartej z bankiem, inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucją pożyczkową lub podmiotem, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a po zaistnieniu tych okoliczności upłynęło co najmniej 30 dni od poinformowania tej osoby przez bank, inną instytucję ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucję pożyczkową albo podmiot, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, o zamiarze przetwarzania dotyczących jej tych informacji, bez jej zgody. Przepis art. 105a ust. 5 Prawa bankowego stanowi natomiast, że przetwarzanie informacji stanowiących tajemnicę bankową w przypadkach, o których mowa w ust. 3, może być wykonywane przez okres nie dłuższy niż 5 lat od dnia wygaśnięcia zobowiązania, a w przypadku, o którym mowa w ust. 4, przez okres 12 lat od dnia wygaśnięcia zobowiązania.
W zaskarżonej decyzji Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych stwierdził, że skarżący Bank w toku postępowania administracyjnego nie przedstawił dowodów na skuteczne poinformowanie M. N. o zamiarze przetwarzania jego danych, bez jego zgody, a w konsekwencji nie spełnił jednej z przesłanek wymienionych w art. 105a ust. 3 Prawa bankowego. W związku z tym, na podstawie art. 58 ust. 2 lit. c ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, w pkt 1 zaskarżonej decyzji nakazał Bankowi zaprzestania przetwarzania danych osobowych M. N. dotyczących umów: o kredyt gotówkowy plus o nr [...] z [...] stycznia 2012 r. oraz nr [...] o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty z [...] listopada 2008 r., w bazie BIK w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego.
W rozpatrywanej sprawie spór dotyczy wykładni pojęcia "poinformowania", o którym mowa w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe. Zdaniem organu, sporządzenie i wysłanie pism nie jest równoznaczne z udowodnieniem ich prawidłowego doręczenia, a w konsekwencji skutecznego poinformowania adresata o zamiarze przetwarzania przez Bank danych stanowiących tajemnicę bankową, bez jego zgody. Samo bowiem oświadczenie o wysłaniu korespondencji i przedstawienie jej kopii, nie stanowi dowodu na jej doręczenie (poinformowanie o jej treści adresata). Strona skarżąca wywodziła natomiast, że przesyłki polecone zawierające oświadczenia Banku zostały skierowane do M. N. na prawidłowy adres (wskazany w umowach kredytowych) i nie zostały zwrócone do nadawcy. Jej zdaniem, skoro dysponuje dowodem nadania spornych przesyłek (wydrukami z księgi nadawczej), to oznacza, w świetle wyroku SN z 17 marca 2010 r., sygn. akt II CSK 454/09, że poinformowała adresata o zamiarze przetwarzania danych w BIK, bez jego zgody, stosownie do art. 105a ust. 3 Prawa bankowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela to zapatrywanie strony skarżącej.
Zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2020 r., poz. 1041), przez "nadanie" rozumie się polecenie doręczenia przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym oraz przekazanie druku bezadresowego zgodnie z umową o świadczenie usługi pocztowej. Zawarcie umowy o świadczenie usługi pocztowej następuje w szczególności przez przyjęcie przez operatora pocztowego przesyłki pocztowej do przemieszczenia i doręczenia (art. 15 ust. 1 pkt 1). Według art. 2 ust. 1 pkt 22 ustawy, przesyłka polecona to przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną, przemieszczana i doręczana w sposób zabezpieczający ją przed utratą, ubytkiem zawartości lub uszkodzeniem. W myśl art. 17 powołanej ustawy, potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. Przepis § 27 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1026) stanowi natomiast, że w przypadku przesyłek rejestrowanych, umowę (o świadczenie usług pocztowych) uważa się za zawartą z chwilą wydania nadawcy przez operatora wyznaczonego dowodu przyjęcia przesyłki rejestrowanej.
Z akt sprawy wynika, że Bank do pisma z 10 sierpnia 2020 r. skierowanego do organu, zawierającego wyjaśnienia w niniejszej sprawie, załączył m. in. wydruki z księgi nadawczej z dnia 31 grudnia 2013 r. i z 18 lutego 2014 r., które potwierdzają, że w każdym z tych dni Bank wydał pracownikowi Poczty Polskiej ([...]) korespondencję (przesyłkę) adresowaną do skarżącego na adres: [...],[...].
Jak już powiedziano, Pocztowa Książka Nadawcza jest dowodem nadania przesyłki przez nadawcę (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1043/18, LEX nr 2617201), natomiast dowód nadania przesyłki zawierający stempel pocztowy uznaje się za dokument urzędowy, korzystający z domniemania prawdziwości i autentyczności. Dowód ten stanowi także uprawdopodobnienie doręczenia przesyłki adresatowi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2491/21). Brak potwierdzenia odbioru przesyłki rejestrowanej nie oznacza zatem, że przesyłka ta nie została doręczona. Przesyłka rejestrowana, nieodebrana w terminie odbioru, zwracana jest nadawcy. Jeżeli nadawca przesyłki rejestrowanej uiścił opłatę, otrzymał potwierdzenie nadania, a operator nie zwrócił mu tej przesyłki, można domniemywać, że została doręczona adresatowi. Dowód nadania przesyłki rejestrowanej stwarza podstawę domniemanie doręczenia jej adresatowi, możliwe do obalenia przez wykazanie, że adresat przesyłki nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią (wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 26 lipca 2018 r., sygn. akt I ACa 259/18, LEX nr 2561758).
Stanowisko to koresponduje z treścią, powołanego przez stronę skarżącą w skardze wyroku z 17 marca 2010 r., sygn. akt II CSK 454/09 (LEX nr 607178), w którym Sąd Najwyższy wywiódł, że "Jeżeli nadawca przesyłki rejestrowanej uiścił opłatę, otrzymał potwierdzenie nadania, a operator nie zwrócił mu tej przesyłki, można domniemywać, że została doręczona adresatowi. Należy zwrócić uwagę, że regułą jest, iż przesyłki pocztowe, zwłaszcza rejestrowane, są doręczane. Brak doręczenia zwykle powodują szczególne okoliczności, np. niedostatki w obsłudze pocztowej, błędne zaadresowanie przesyłki, znana nadawcy nieobecność adresata w miejscu zamieszkania itp. Wykazanie istnienia takich okoliczności wystarczy do podważenia wiarygodności omawianego dowodu prima facie". Można dodać, że Sąd Najwyższy również postanowieniu z 21 grudnia 2021 r., sygn. akt II CSK 501/21 (LEX nr 3322213) stwierdził, że dowód nadania przesyłki rejestrowanej nie zawsze wystarcza do udowodnienia jej doręczenia. Domniemanie doręczenia przesyłki rejestrowanej, wynikające z dowodu jej nadania, może być przez adresata obalone przez wykazanie, że nie miał możliwości zapoznania się z zawartym w niej oświadczeniem woli.
W świetle powyższego należy przyjąć, że skoro strona S. S.A. dysponuje dowodem nadania spornej korespondencji, a jej adresat w toku postępowania administracyjnego nie wykazał okoliczności, które mogłyby obalić domniemanie doręczenia listów poleconych, to nie ma podstaw do przyjęcia, że Bank nie dopełnił obowiązku "poinformowania" o którym mowa w art. 105a ust.3 Prawa bankowego.
Takie rozumienie przesłanki "poinformowania", koresponduje z treścią art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. z 2020 r., poz. 389 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym wierzyciel może przekazać do biura informacji gospodarczych o zobowiązaniach konsumentów informacje gospodarcze o zobowiązaniu dłużnika będącego konsumentem wyłącznie wówczas, gdy: upłynął co najmniej miesiąc od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi będącemu konsumentem do rąk własnych, na adres do doręczeń wskazany przez dłużnika będącego konsumentem, a jeżeli nie wskazał takiego adresu - na adres miejsca zamieszkania, wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura. W świetle tego przepisu przesłanka przekazania informacji (a więc poinformowania) o zobowiązaniu dłużnika jest spełniona wraz z upływem miesiąca od wysłania przez wierzyciela listem poleconym wezwania do zapłaty. W taki sposób należy, zdaniem Sądu, wykładać art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe nie wiążąc "poinformowania" wyłącznie z dowodem faktycznego zapoznania się adresata przesyłki z jej treścią.
Sąd nie podziela zatem stanowiska, w myśl którego "poinformowanie", o którym mowa w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe, ma miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy bank dysponuje - w przypadku nadania przesyłki drogą pocztową - dowodem jej doręczenia adresatowi, tj. zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Wystarczające dla uznania, że przesłanka "poinformowania" została spełniona jest bowiem wykazanie przez bank, że przesyłka została wysłana listem poleconym i nie została zwrócona do adresata, a takie właśnie okoliczności miały miejsce w niniejszej sprawie.
Końcowo Sąd zauważa, że znane są mu z urzędu orzeczenia sądów administracyjnych powołane przez organ w odpowiedzi na skargę (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2123/16, z 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2514/17) i co do zasady podziela poglądy w nich zawarte. Jednakże, co należy podkreślić, orzeczenia te zapadły w odmiennych stanach faktycznych, w których banki nie były w stanie wykazać, że informacja o zamiarze przetwarzania danych w oparciu o art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe została skierowana do indywidualnie oznaczonego adresata, a nadto, że została wysłana w sposób korzystający z domniemania jej doręczenia, tj. listem poleconym, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Sąd podziela przy tym stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2037/19 i z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 262/21,. które wydane zostały w analogicznych stanach faktycznych.
Z powyższego wynika, że zarzuty skargi są uzasadnione. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dokonał nieprawidłowej wykładni art. 105a ust. 3 Prawa bankowego, naruszył powołane w skardze przepisy postępowania i w konsekwencji dopuścił się naruszenia art. 58 ust. 2 lit. c ogólnego rozporządzenia o ochronie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika w stawce minimalnej wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 jak w punkcie 2 sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło