II SA/Sz 40/22

WyrokWSA w Szczecinie2022-04-07

Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Marzena Iwankiewicz, Krzysztof Szydłowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która opuściła miejsce stałego pobytu na skutek zastosowania przez prokuratora środka zapobiegawczego w postaci nakazu opuszczenia lokalu i zakazu zbliżania się do jego mieszkańców, spełnia przesłankę wymeldowania z pobytu stałego z uwagi na "opuszczenie miejsca stałego pobytu" w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że opuszczenie miejsca stałego pobytu na skutek zastosowania przez prokuratora środka zapobiegawczego, w tym nakazu opuszczenia lokalu i zakazu zbliżania się do jego mieszkańców, jest równoznaczne z "opuszczeniem miejsca stałego pobytu" w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Sąd podkreślił, że przepisy meldunkowe mają charakter wyłącznie ewidencyjny i nie wpływają na prawa do lokalu, a utrzymywanie fikcji meldunkowej jest niedopuszczalne, zwłaszcza gdy przymusowe opuszczenie lokalu wynika z orzeczeń organów państwa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania K. C. z miejsca pobytu stałego. Po wcześniejszych decyzjach i wyrokach sądów, organ I instancji ponownie orzekł o wymeldowaniu skarżącego, uznając, że opuścił on lokal w związku z zastosowanym przez prokuratora środkiem zapobiegawczym (nakaz opuszczenia lokalu i zakaz zbliżania się do mieszkańców). Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne przyjęcie, że opuścił miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], Prezydent Miasta S. orzekł o wymeldowaniu K. C. (dalej jako "skarżący"), z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w S.. Nie zgadzając się z tą decyzją odwołanie od niej wniósł skarżący. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], uchylił w całości decyzję organu gminy i orzekł o odmowie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z lokalu położonego w S. przy ul. [...]. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący opuścił wprawdzie przedmiotowy lokal, lecz uczynił to na skutek nakazu prokuratora, a zatem "w sposób niedobrowolny" i nie mieszka w tym lokalu, ale tylko dlatego, że nie może do niego powrócić, ponieważ w przedmiotowym lokalu mieszka wnioskodawczyni, a skarżący ma zakaz zbliżania się do tej osoby na odległość mniejszą niż 50 metrów. Bezspornym zatem jest, że jeżeli skarżący naruszy ten zakaz, to mógłby z tego powodu ponieść określone konsekwencje prawne. Faktem jednak jest, że skarżący nie utracił zamiaru powrotu do miejsca jego stałego zameldowania, co – zdaniem organu odwoławczego, oznacza, że orzekanie o jego wymeldowaniu jest przedwczesne. Decyzję Wojewody zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. A. C.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt SA/Sz 387/19 uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu w sprawie zachodziły przesłanki do tego, aby uznać, że aktualnie związki skarżącego z lokalem ustały – nie mieszka pod adresem stałego zameldowania, nie posiada w nim rzeczy osobistych, co wynika z poczynionych przez organ I instancji ustaleń i nie ma możliwości w nim przebywania z uwagi na zastosowane środki zapobiegawcze. Oznacza to, że ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, warunkujące wymeldowanie z pobytu stałego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 136/20 oddalił skargę kasacyjną wniesioną od wskazanego wyżej wyroku. W związku z powyższym Wojewoda ponownie rozpoznał odwołanie K. C. i decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Prezydent Miasta S., po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego uznał, że skarżący spełnia przesłankę opuszczenia lokalu przy ul. [...] w S. w związku z czym decyzją z dnia [...] września 2021 r., znak [...], na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2021 r., poz. 510), orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego K. C. z lokalu przy ul. [...] w S.. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta S. do Wojewody, zarzucając jej: 1) naruszenie art. 80 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w braku logicznego wiązania faktów i w niezrozumieniu wynikających z nich treści, a także w braku wszechstronności i bezzasadnym pomijaniu dowodów, których uwzględnienie doprowadziłoby do wysnucia odmiennych wniosków, konsekwencją czego jest wadliwa ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie i dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności błędne przyjęcie, że opuścił on miejsce pobytu stałego, a co za tym idzie winien zostać wymeldowany, co stanowi rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz stoi w sprzeczności z nakazem wzbudzania zaufania przez organ, 2) naruszenie art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 i art. 27 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu obywatela, który nie opuścił miejsca stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez odmowę wymeldowania go z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w S.. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy, odwołując się do treści art. 35 ustawy 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2021 r. poz. 510 ze zm.), zwrócił uwagę, że zameldowanie i wymeldowanie są tylko aktami rejestracji danych. Ewidencja ludności ma zbierać informacje o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc informacje o stanie faktycznym, a nie prawnym. Nie kontroluje natomiast legalności zamieszkiwania i pobytu osób. Tym samym posiadanie przez osobę prawa do lokalu pozostaje bez wpływu na ustalenie czy taka osoba spełnia przesłanki materialno-prawne niezbędne do jej wymeldowania. Wojewoda wyjaśnił dalej, że przesłanka wymeldowania z pobytu stałego, o której mowa w art. 35 ustawy, wystąpi jeżeli osoba opuści takie miejsce bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Ustawodawca nie dookreślił jednali charakteru zawartego w tym przepisie pojęcia "opuszczenia miejsca stałego pobytu". Nie precyzuje on bowiem, czy "opuszczenie" winno mieć jakiś kwalifikowany charakter co do przyczyny, sposobu, czy też czasu jego trwania. Mając powyższe na uwadze organ II instancji uznał, że sposób zakończenia postępowania w niniejszej sprawie zależy wyłącznie od ustalenia czy skarżący opuścił lokal położony w S. przy ul. [...]. W ocenie organu odwoławczego, analiza akt prowadzi do wniosku, że Prezydent Miasta właściwie ustalił stan faktyczny sprawy i wydał prawidłową decyzję. Faktem jest, że skarżący obecnie nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w S. i że ten stan rzeczy nieprzerwanie utrzymuje się od sierpnia 2017 r. Dowodem na to jest pismo pełnomocnika skarżącego z [...] sierpnia 2021 r., jego odwołanie od decyzji organu gminy oraz protokół z kontroli meldunkowej przedmiotowego lokalu przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2021 r. przez pracowników Urzędu Miejskiego w S.. Z akt sprawy wynika, że skarżący do sierpnia 2017 r. mieszkał w S. przy ul. [...]. W sierpniu 2017 r. opuścił przedmiotowy lokal, ponieważ Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w dniu [...] sierpnia 2017r. zastosował wobec niego środek zapobiegawczy, między innymi w postaci nakazu opuszczenia przedmiotowego lokalu do [...] października 2017 r., zakazu kontaktowania się z A. C. i zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 50 metrów (dowód: pismo z Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] maja 2018 r., zeznania skarżącego z dnia [...] marca 2018 r. i A. C. z dnia [...] marca 2018 r., odwołanie skarżącego od decyzji organu gminy oraz pismo jego pełnomocnika z dnia [...] sierpnia 2021 r). Skarżący podnosi, że nie opuścił przedmiotowego lokalu dobrowolnie lecz uczynił to tylko po to aby wykonać nakaz Prokuratora i że ma on zamiar wrócić do tego lokalu i w nim mieszkać. Faktem jest, że w chwili obecnej skarżący nie ma możliwości powrotu do przedmiotowego lokalu, ponieważ w tym lokalu mieszka A. C. i jej dzieci, a K. C. ma zakaz zbliżania się do tych osób na odległość mniejszą niż 50 metrów. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Chodzi tu o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych, bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Wojewoda zaznaczył, że organy administracji publicznej są związane prawomocnymi orzeczeniami sądów powszechnych i nie są uprawnione do kwestionowania skutków prawnych jakie wynikają z takich orzeczeń. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że skoro skarżący w sierpniu 2017 r. opuścił przedmiotowy lokal w celu wykonania nakazu Prokuratora i nie mieszka w tym lokalu by nie naruszyć nałożonego na niego zakazu zbliżania się do A. C. i jej dzieci, to od sierpnia 2017 r. spełnia on przesłankę opuszczenia przedmiotowego lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W ocenie organu, w tej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, że skarżący stara się uzyskać dostęp do przedmiotowego lokalu. Bezsporne jest bowiem, że nawet jeżeli odwołujący się będzie miał nieograniczony dostęp do tego lokalu i będzie mógł z niego korzystać to obecnie nie zmieni to faktu, że nie będzie on mógł w nim stale mieszkać. W związku z tym, że przepisy dotyczące wymeldowania mają jedynie charakter rejestrowy, to dalsze utrzymywanie skarżącego w lokalu przy ul. [...] w S. prowadziłoby do utrzymywania fikcji meldunkowej. Skargę na decyzję Wojewody, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł K. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie nierzetelnej kontroli odwoławczej, przejawiającej się w nienależytym rozważeniu zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego z dnia [...] października 2021r., czego wyrazem jest powielenie i przyjęcie za własną, powierzchownej argumentacji organu pierwszej instancji o zasadności jego wymeldowania, przy przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów wyrażającym się w braku logicznego wiązania faktów i w niezrozumieniu wynikających z nich treści, a także w braku wszechstronności i bezzasadnym pomijaniu dowodów, których uwzględnienie doprowadziłoby do wysnucia odmiennych wniosków, konsekwencją czego jest wadliwa ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie i dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności błędne przyjęcie, że opuścił on miejsce pobytu stałego, a co za tym idzie winien zostać wymeldowany, co stanowi rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz stoi w sprzeczności z nakazem wzbudzania zaufania przez organ; - naruszenie art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 i art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, poprzez utrzymanie w mocy decyzji o wymeldowaniu obywatela, który nie opuścił miejsca stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny, w oparciu o obowiązujący środek zapobiegawczy w nierozstrzygniętym prawomocnie postępowaniu karnym, wobec potraktowania rzeczonego środka nie jako rozstrzygnięcia wpadkowego i tymczasowego, lecz jako rozstrzygnięcia równoznacznego z ustaniem związków z lokalem i stanowiącego o trwałym opuszczeniu miejsca stałego pobytu, co stanowi o pominięciu przesłanki dobrowolności przy ocenie okoliczności sprawy. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego, oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że prawo do lokalu jest przedmiotem ustawowej wspólności małżeńskiej i posiada do niego tytuł prawny. W dalszym ciągu nie dokonano podziału majątku, nie zapadł żaden wyrok, który ograniczałby wykonywanie tego prawa. Wyjaśnił, że nie przebywa w lokalu wyłącznie z powodu bezprawnego pozbawienia go władztwa nad lokalem, co przejawia się w wymianie zamków, niewydaniu mu kluczy do lokalu pomimo wezwania, osiedleniu przez A. C. w lokalu innego mężczyzny- tj. P. S., który nie ma tytułu do lokalu. Podkreślił, że wystąpił do Sądu Rejonowego [...] w S. o nakazanie P. S., ażeby wydał mu w stanie wolnym od osób i rzeczy lokal położony w S. przy ul. [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", Sąd stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2021 r., poz. 510 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Celem instytucji zameldowania oraz wymeldowania jest zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Obowiązek meldunkowy służy więc celom wyłącznie ewidencyjnym i określenie miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały nie ma żadnego wpływu na sferę praw majątkowych tej osoby, czy też jej prawa do lokalu (nieruchomości). Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Definicję pobytu stałego zawiera art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, który stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje korespondencję. Natomiast opuszczenie lokalu przejawia się zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem spraw życiowych w innym miejscu. Mając na uwadze okoliczności sprawy, wskazać jednocześnie należy, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana, w tym m.in. z uwagi na zakaz zbliżania się do członków rodziny. Zaznaczyć przy tym trzeba, że sytuacjach, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego lub brak obiektywnej możliwości realizacji woli przebywania w nim jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych, bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje chęć ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania. Należy mieć bowiem na uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania i wymeldowania mają charakter rejestrowy, a utrzymywanie zameldowania strony skarżącej prowadziłoby wyłącznie do utrzymywania fikcji meldunkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2025/17 ). Przyjąć należy zatem, że w niektórych sprawach, z uwagi na okoliczności nietypowe, cecha dobrowolności w zakresie opuszczenia lokalu zastępowana jest przez stwierdzenie przymusowego opuszczenia lokalu, gdy przymus ten oparty jest na prawie, a jednocześnie wyłączone są legalne możliwości powrotu do lokalu, np. wykonanie wyroku eksmisyjnego, pobyt w zakładzie karnym, czy też orzeczony zakaz zbliżania się do osoby zamieszkującej w danym lokalu (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 lipca 2016 r., sygn. akt Il SA/Po 159/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1313/13). Opuszczenie miejsca stałego pobytu, o którym w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, to zatem także opuszczenie pod przymusem realizowanym przez upoważnione do tego organy Państwa. Żadne racje nie przemawiają za tym, aby przyjąć odmienną wykładnię, w tym polegająca na przyjęciu, że w razie opuszczenia miejsca stałego pobytu w wyniku przymusu państwowego można uznać, iż opuszczenie nastąpiło dopiero wtedy, gdy osoba zainteresowana z tym się zgodzi. Taka wykładnia doprowadziłaby do utrzymywania się rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem rzeczy, a stanem zapisanym w ewidencji. Istota przymusu państwowego polega na tym, że jest on stosowany w przypadku oporu, a więc w przypadku gdy brak jest zgody na opuszczenie miejsca pobytu. W sytuacji więc zawinionego wywołania zdarzenia skutkującego koniecznością opuszczenia lokalu, czy też nieprzebywania w nim - a za takie niewątpliwie należy uznać orzeczenie zakazu zbliżania się do osoby zamieszkującej tenże lokal - brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt Il OSK 1593/17). Taka właśnie sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie przebywa w lokalu przy ul. [...] w S. od dnia [...] sierpnia 2017 r. w związku z wydaniem przez Prokuratura Prokuratury Rejonowej [...] postanowienia o zastosowaniu wobec niego środka zapobiegawczego w postaci nakazu natychmiastowego okresowego opuszczenia ww. lokalu mieszkalnego do dnia [...] października 2017 r. oraz zakazu kontaktowania się z żoną A. C. a także dziećmi K. C., W. C. i P. C. (zamieszkującymi w tym lokalu) a nadto zakazu zbliżania się do ww. osób na odległość mniejszą niż 50 metrów. Ponadto, z pisma Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] maja 2018 r. oraz z pisma Sądu Rejonowego [...] Wydział VI Karny z dnia [...] września 2018 r. wynika, że wraz z aktem oskarżenia przekazano do tego Sądu zastosowane postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. środki zapobiegawcze. Powyższe postanowienie nie zostało uchylone (zakończył się jedynie okres, w jakim obowiązywał nakaz opuszczenia lokalu). Mając powyższe na uwadze należy podzielić stanowisko organów, że w okolicznościach tej sprawy skarżący opuścił w sposób trwały dotychczasowe miejsce zameldowania przy ul. [...] w S., co obligowało organy do jego wymeldowania z miejsca pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Co istotne, takie też stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 7 sierpnia 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 387/19, w wyniku rozpoznania skargi A. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2019 r. odmawiającą wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] w S.. Sąd ten jednoznacznie wypowiedział się, że powrót strony do miejsca stałego zameldowania i zamieszkanie w nim nie jest uzależnione od woli uczestnika w tym znaczeniu, że to okoliczności związane z toczącymi się postępowaniami sądowymi, których jest stroną, czynią ten powrót niemożliwym. Bez znaczenia przy tym pozostają twierdzenia skarżącego, że opuszczenie lokalu zostało spowodowane bezprawnymi działaniami A. C., która w lokalu zamierza – po jego wymeldowaniu osiedlić i zameldować inną osobę. Zainicjowane przez wymienioną postępowanie karne, które zaowocowało zastosowaniem względem strony środków zapobiegawczych, jest w toku, a prawnokarna ocena słuszności stawianych mu zarzutów zostanie dokonana przez sąd. Skoro zakaz zbliżania się do żony i dzieci pozostaje w obiegu prawnym, to obowiązkiem uczestnika jest jego przestrzeganie. Ze stanowiskiem tego Sądu zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OSK 136/20) wskazał, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. zakaz zbliżania się do członków rodziny). W jego ocenie, opuszczenie miejsca stałego pobytu, o którym mowa w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, obejmuje zatem przypadek opuszczenia miejsca stałego pobytu pod przymusem realizowanym przez upoważnione do tego organy państwa. Rozpoznając ponownie sprawę - po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie poprzedniej decyzji z dnia [...] lutego 2019 r., Wojewoda powyższym stanowiskiem tego Sądu – z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a. – był związany. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Przepis ten, mając charakter bezwzględnie obowiązujący, wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji (postanowienia) wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 2191/15, 7 września 2018 r. sygn. akt II OSK 2204/15, 13 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 887/17 i 2 marca 2021 r. sygn. akt III FSK 2414/21, 6 października 2021 r. sygn. akt III OSK 2204/15821 Wojewoda uchylił wówczas decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] grudnia 2018 r., wskazując, że od daty wydania decyzji orzekającej o wymeldowaniu strony z pobytu stałego upłynęły 23 miesiące, wobec czego niezbędne jest zaktualizowanie materiału dowodowego. Zgodnie z tym zaleceniem, Prezydent Miasta S. przeprowadził stosowne czynności i ustalił, że w dalszym ciągu obowiązuje zakaz kontaktowania się z A. C. i małoletnimi dziećmi skarżącego oraz zbliżania się do nich na odległość mniejszą niż 50 m. Organ ten przyjął, że K. C. opuścił lokal przy ul. [...] i na tę chwilę w nim nie mieszka. Z uwagi na powyższe ponownie orzekł o wymeldowaniu wymienionego z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w S.. Organ odwoławczy, uznał dokonane przez Prezydenta Miasta S. ustalenia stanu faktycznego sprawy za prawidłowe. Przyjął, że skarżący w sierpniu 2017 r. opuścił przedmiotowy lokal "w celu wykonania nakazu Prokuratora i nie mieszka w tym lokalu by nie naruszyć nałożonego na niego zakazu zbliżania się do A. C. i jej dzieci", a zatem od sierpnia 2017 r. spełnia przesłankę opuszczenia przedmiotowego lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W ocenie Sądu powyższe ustalenia organów są prawidłowe, a przy tym realizują zalecenia zawarte w omówionym powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 sierpnia 2019 r. Mając na uwadze powyższe, jak również uwzględniając stanowisko zawarte w uzasadnieniu wskazanego wyżej wyroku z dnia 7 sierpnia 2019 r., za niezasadny uznać należy przywołany w skardze zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego. Wbrew stanowisku strony, oparcie się przez organy na "fakcie obowiązywania środka zapobiegawczego" w żaden sposób nie narusza zasady domniemania niewinności, skoro zastosowanie tego środka – jak wskazuje sam skarżący – związane jest wyłącznie z zabezpieczeniem prawidłowego toku prowadzonego postępowania i nie stanowi o sprawstwie. Wyjaśnienia wymaga, że skarżący błędnie odczytuje istotę przepisów meldunkowych, wiążąc je z prawami do lokalu, na co wskazuje treść skargi. Ponownie trzeba podkreślić, że zameldowanie, bądź wymeldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała, ewentualnie potwierdzenie faktu, że osoba już w tym miejscu nie przebywa (art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności). Zameldowanie, bądź wymeldowanie nie przesądza, ani nie wpływa na własność i inne prawa rzeczowe do lokalu. Realizacji tych praw można dochodzić wyłącznie na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Instytucja zameldowania nie służy ochronie interesów majątkowych skonfliktowanych stron i dla spraw meldunkowych nie mają też znaczenia kwestie dotyczące podziału majątku wspólnego stron, lecz jedynie okoliczność niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Zdaniem Sądu, o związku skarżącego z lokalem, mogącym mieć wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, nie świadczy również podnoszona przez skarżącego okoliczność pozostawienia przez niego rzeczy w piwnicy przedmiotowego lokalu, czy też kwestia posiadania kluczy do mieszkania. Skarżący nie ma bowiem prawnej możliwości powrotu do miejsca pobytu stałego w okresie obowiązywania orzeczonego zakazu zbliżania się do rodziny. Jak wskazuje w skardze sam K. C., postępowanie karne w sprawie przeciwko niemu nie zostało zakończone, w dalszym ciągu prowadzone jest postępowanie dowodowe. Nie zakwestionował przy tym okoliczności, że w dalszym ciągu obowiązuje go zakaz zbliżania się do A. C. oraz małoletnich dzieci K. , W. i P. C.. Z powyższego wynika zatem, że od chwili wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyroku z dnia 7 sierpnia 2019 r. okoliczności te nie uległy zmianie. Nie zmieniły się też przepisy prawa w omawianym zakresie. W ocenie Sądu – wbrew poglądom skarżącego - nie można postawić skutecznie orzekającym organom zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy ustaliły bowiem wszystkie istotne dla treści rozstrzygnięcia okoliczności sprawy i prawidłowo oceniły materiał dowodowy, wyjaśniając w motywach podjętych rozstrzygnięć z jakich powodów faktycznych i prawnych uznały zasadność wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca stałego pobytu, co wypełnia postanowienia art. 107 § 3 k.p.a. Nie można też zarzucić organom orzekającym w sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego - w szczególności art. 35 ustawy o ewidencji ludności - poprzez błędną wykładnię i zastosowanie - w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - skoro wskazały jakie przesłanki są niezbędne do podjęcia decyzji o wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu. Z tych powodów Sąd, na zasadzie art. 151 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zmianami), w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło