I GSK 101/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt I SA/Go 286/21 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Zarządu Województwa Lubuskiego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu zwrotu dofinansowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt I SA/Go 286/21 oddalił skargę J. K. na decyzję Zarządu Województwa Lubuskiego z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu zwrotu dofinansowania. Treść uzasadnienia tego wyroku dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl). Od przedmiotowego wyroku J. K. złożył skargę kasacyjną, zaskarżając powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Autor skargi kasacyjnej oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Na podstawie art. 174 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 64 ust. 2 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz. U z 2016 roku poz, 1870 ze zm.) w zw. z art. 67a i 57 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja Podatkowa (Dz. U. 2015, poz. 613 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, że w stosunku do wniosków o rozłożenie na raty przez przedsiębiorcę nie stosuje się przepisów dotyczących opłaty prolongacyjnej podczas gdy właściwa wykładnia powołanych przepisów ustawy o finansach publicznych prowadzi do wniosku, że w sprawie o udzielenie ulgi w spłacie należności pieniężnej zastosowanie znajdują przesłanki udzielania ulg określone w art. 57 tej ustawy. Organ nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Wniesiona skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Dla oceny zasadności jedynego zarzutu kasacyjnego postawionego w rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma to, że sprawa była już przedmiotem rozstrzygania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 19 maja 2021 r. , sygn. akt I GSK 660/18 zawarł konkretne oceny prawne i wskazania, skutkujące konsekwencjami, o których mowa w art. 190 p.p.s.a. Tym samym słusznie stwierdził WSA w Gorzowie Wielkopolskim, że rozpoznając przedmiotową sprawę, na podstawie art. 190 p.p.s.a., był związany wzmiankowanym wyrokiem NSA z dnia 19 maja 2021 r. Stosownie do treści tego przepisu sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu pierwszej instancji w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania nie dysponuje całkowitą swobodą przy wydawaniu nowego orzeczenia, lecz obowiązany jest uwzględnić wykładnię dokonaną przez sąd II instancji, która przestaje wiązać tylko w ściśle określonych przypadkach zmiany stanu faktycznego sprawy, zmiany stanu prawnego, podjęcia przez NSA przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez WSA uchwały zawierającej odmienną wykładnię w tym samym zakresie, co wykładnia zamieszczona w wyroku uchylającym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zasadnie stwierdził w zaskarżonym aktualnie wyroku, że nie wystąpiła żadna z ww. okoliczności, usprawiedliwiających ustanie związania wyrokiem NSA. W związku z tym, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miała ocena Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażona we wzmiankowanym wyroku z dnia 19 maja 2021 r. a także aktualnie prezentowane stanowisko Sądu I instancji w aspekcie wykładni zastosowanych w sprawie przepisów ustawy o finansach publicznych oraz w efekcie nie zastosowania przepisów dotyczących opłaty prolongacyjnej. Tymczasem formułując jedyny zarzut kasacyjny strona skarżąca nie stawia Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 190 p.p.s.a. pomimo, że WSA w Gorzowie Wielkopolskim wyraźnie wskazał, że zastosował się do wykładni prawa dokonanej przez NSA w ww. wyroku z dnia 19 maja 2021 r., który stwierdził, że "w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty zwrotu dofinansowania wystąpił podmiot gospodarczy. Wobec tego, Sąd i instancji błędnie przyjął, że w sprawie ma zastosowanie art. 64 ust.1 u.f.p. i jego odpowiednik – art. 67 a O.p. . Ustalenie to prowadzi do kolejnego wniosku, a mianowicie braku podstaw do zastosowania art. 57 O.p." Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powyższy fakt umknął kasatorowi, który – jak już powiedziano - nie tylko nie sformułował wobec zaskarżonego wyroku zarzutów naruszenia art. 190 p.p.s.a., ale w swych rozważaniach nie zauważył wytycznych NSA i granic zawężenia sprawy podanych przez WSA w motywach wyroku. Przypomnieć zatem trzeba, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest bowiem granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza, że sąd ten – co do zasady – nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia. Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu administracyjnego wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, nie może uwzględnić skargi kasacyjnej – nawet jeśli w jego ocenie zawiera ona usprawiedliwione podstawy – jeżeli sformułowane w niej zarzuty naruszają stanowisko interpretacyjne zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. albo zmierzają do podważenia tego stanowiska (zob. wyrok NSA z 6 grudnia 2017 r., II OSK 1030/16). Może to uczynić nawet bez merytorycznej ich oceny (bez potrzeby analizy trafności argumentacji autora skargi kasacyjnej). Wystarczy, że Sąd drugiej instancji w pisemnych motywach rozstrzygnięcia powoła się na art. 190 in fine p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 830/13 ). Wynika to wprost z treści art. 190 zdanie drugie p.p.s.a., zgodnie z którym nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego przy ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając powyższe na uwadze, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.