II OSK 1513/22

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-12-05

Skład orzekający: Małgorzata Miron, Andrzej Jurkiewicz, Zdzisław Kostka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pismo organu nadzoru budowlanego informujące o braku podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej, na które strona wniosła zażalenie, powinno być traktowane jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., czy jako pismo informacyjne?
Ratio decidendi
Pismo organu nadzoru budowlanego informujące o braku podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, na które strona wniosła zażalenie, powinno być traktowane jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., nawet jeśli nie zawiera pouczenia o możliwości wniesienia zażalenia. O charakterze pisma decyduje jego treść i zawarte wnioski, a nie jego nazwa czy forma. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. podlega weryfikacji w toku instancji i postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Stan faktyczny
Skarżący złożył pismo do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w Tczewie dotyczące lokalizacji ogrodzenia i zabudowy przy budynku mieszkalnym wielorodzinnym, domagając się wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie samowoli budowlanej. PINB pismem z dnia 20 sierpnia 2021 r. poinformował o braku podstaw do wszczęcia postępowania. Skarżący wniósł zażalenie na to pismo. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (PWINB) postanowieniem z dnia 28 października 2021 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia, uznając pismo PINB za informacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił postanowienie PWINB, uznając pismo PINB za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. PWINB wniósł skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 715/21 w sprawie ze skargi W.R. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 28 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 715/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 28 października 2021 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia, uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tczewie po otrzymaniu od skarżącego pisma z dnia 20 lipca 2021 r. (uzupełnionego pismem z dnia 23 lipca 2021r.), przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie lokalizacji ogrodzenia przy budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym na terenie działek nr [...] i [...] obręb ewidencyjny [...] jednostka ewidencyjna [...] ([...]). Następnie pismem z dnia 20 sierpnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował skarżącego m.in., że w sprawie samowoli budowlanej polegającej na niezgodności z przepisami prawa zabudowy budynku mieszkalno-usługowego na terenie działek [...] i [...] obręb ewidencyjny [...] jednostka ewidencyjna [...] ([...]), wykonanego przez X Sp. z o.o. Sp. k z siedzibą w [...] przy ul. [...][...] stwierdzono, że zrealizowana przez Spółkę inwestycja została zakończona i wykonana na podstawie obowiązujących przepisów prawa, i wydanych przez właściwe organy decyzji, w tym pozwolenia na budowę z dnia 27 września 2019 r. wydanego przez Starostę Tczewskiego. Kontrola obowiązkowa przeprowadzona została przed wydaniem pozwolenia na użytkowaniu. Nie stwierdzono nieprawidłowości uniemożliwiających oddanie obiektów do użytkowania, co zostało potwierdzone decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tczewie nr [...] z dnia 9 lipca 2021 r. Ostatecznie, organ wyjaśnił, że nie stwierdził nieprawidłowości związanych z wykonanymi robotami budowlanymi i nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe pismo wskazując, że jego wolą było wszczęcie postępowania administracyjnego. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 28 października 2021 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność zażalenia z dnia 8 września 2021 r. wniesionego przez skarżącego. Uzasadniając wydane postanowienie organ odwoławczy wskazał, że pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tczewie z dnia 20 sierpnia 2021 r. nie jest postanowieniem, albowiem nie spełnia wymogów, jakim powinna odpowiadać decyzja, określonych w art. 124 k.p.a. Ponadto, pismo to nie ma charakteru władczego tylko charakter wyłącznie informacyjny, a jego treść nie zawiera w odniesieniu do wnioskującego jakiegokolwiek uprawnienia lub obowiązku. Wobec powyższego wniesione zażalenie jest niedopuszczalne w rozumieniu przepisów art. 134 k.p.a. Odwołanie nie służy bowiem od decyzji (postanowień), które nie weszły do obrotu prawnego lub gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną lub postanowieniem, a stanowi np. czynność materialno-techniczną. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że zgodnie z orzecznictwem sądowym organ administracji, jeśli uznaje, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu nie ma obowiązku wydawania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu bądź też wszczęcia takiego postępowania, a następnie jego umorzenia. Wystarczające jest w takiej sytuacji pisemne poinformowanie osoby, która żąda wszczęcia przez organ administracji postępowania z urzędu, że brak jest podstaw do jego wszczęcia. Wniosek o wszczęcie przez organ administracji postępowania administracyjnego z urzędu traktować należy jako skargę, o której mowa w art. 227 k.p.a. W przedmiotowej sprawie organ nadzoru budowlanego szczegółowo wyjaśnił wnoszoną przez skarżącego kwestię zarówno w piśmie z dnia 20 sierpnia 2021 r. jak i w piśmie z dnia 8 września 2021 r. Skargą W. R. zaskarżył powyższe postanowienie podnosząc, że jego interes prawny i żądanie przerwania nielegalnej zabudowy nie powinny budzić wątpliwości co do charakteru pisma. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku uwzględniającego skargę stwierdził, że Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w zaskarżonym postanowieniu błędnie uznał, że w niniejszej sprawie występuje brak przedmiotu zaskarżenia, a tym samym, że zachodzi niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez skarżącego pismem z dnia 8 września 2021 r. z przyczyn o charakterze przedmiotowym. Skarżący w piśmie z dnia 8 września 2021 r. wniósł zażalenie od pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tczewie z dnia 20 sierpnia 2021 r. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowe pismo stanowiło reakcję organu I instancji na złożone przez skarżącego pismo z dnia 20 lipca 2021 r. (uzupełnione pismem z dnia 23 lipca 2021 r.) w sprawie lokalizacji ogrodzenia przy budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym na terenie działek nr [...] i [...] obręb ewidencyjny [...] jednostka ewidencyjna [...] ([...]). Pismo skarżącego stanowiło zatem wniosek o wszczęcie postępowania we wskazanej w nim sprawie. Niewątpliwie bowiem, jak wskazuje na to treść art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy czym zauważyć należy, że organ, do którego żądanie takie zostało wniesione, uznając, jak w niniejszej sprawie, że postępowanie administracyjne we wnioskowanej sprawie nie może być wszczęte - powinien wydać postanowienie, o jakim mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Przepis ten wskazuje bowiem jednoznacznie, że w przypadkach gdy żądanie, o jakim mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Sąd zauważył także, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, iż o charakterze pisma świadczy jego treść i zawarte w nim wnioski a nie jego nazwa czy forma. O rodzaju aktu decyduje zatem charakter sprawy oraz treść przepisu, będącego podstawą działania organu powołanego do załatwienia sprawy. W piśmie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tczewie z dnia 20 sierpnia 2021 r. organ stwierdził zaś wyraźnie, że nie znajduje podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Odmówił zatem prowadzenia postępowania we wnioskowanej przez skarżącego sprawie dotyczącej legalności wykonanych robót budowlanych, a zatem w sprawie niewątpliwie pozostającej w jego właściwości. Dlatego też, w ocenie Sądu, pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tczewie z dnia 20 sierpnia 2021 r. należało uznać za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, o jakim mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Wynika bowiem z niego, że po dokonaniu pewnych czynności kontrolnych (oględziny nieruchomości) organ nie znalazł podstaw aby wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie wskazywanych przez skarżącego robót budowlanych, a taką konstatację organ mógł poczynić tylko w tej formie. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego skarżący nie domagał się wszczęcia postępowania przez organ z urzędu lecz występował jako strona postępowania administracyjnego, co wynika wprost z treści tego pisma. Sąd dodał także, że pismo organu I instancji z dnia 20 sierpnia 2021 r. zawiera wszystkie istotne elementy postanowienia określone w art. 124 § 1 i 2 k.p.a., tj. oznaczenie organu administracji publicznej (Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tczew), datę jego wydania (20 sierpnia 2021 r.), oznaczenie strony biorącej udział w postępowaniu (skarżący), rozstrzygnięcie (odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego), podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania (podpisał się pod nim Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tczewie mgr inż. L. L. ) - art. 124 § 1 k.p.a. Zawiera także uzasadnienie faktyczne i prawne stanowiska organu (art. 124 § 2 k.p.a.) poprzez wskazanie, że przedmiot sprawy nie mieści się w katalogu obiektów wskazanych w art. 29-30 ustawy Prawo budowlane, a zatem kompetencji organu. Jedyne czego brakuje, to pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, jednak w ocenie Sądu ten brak nie przesądza w żaden sposób o jego kwalifikacji. Kodeks postępowania administracyjnego dopuszcza wniesienie zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Przepis art. 61a § 2 k.p.a. stanowi bowiem, że na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Tym samym, rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego podlega weryfikacji w toku instancji a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem przepisów art. 134 k.p.a. w związku z art. 61a § 1 i 2 k.p.a. oraz 124 § 1 i 2 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Błędna kwalifikacja pisma organu I instancji z dnia 20 sierpnia 2021 r. jedynie jako pisma informacyjnego, a nie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, doprowadziła bowiem do błędnego uznania, iż w tej sprawie skarżącemu nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, a to z kolei spowodowało niezgodne z treścią art. 61a § 2 k.p.a. stwierdzenie niedopuszczalności wniesionego przez skarżącego środka, a zatem niewłaściwe zastosowanie art. 134 k.p.a. Z tych przyczyn Sąd zaskarżone postanowienie uchylił. Wskazał też, że z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ odwoławczy, który winien uwzględnić treść powyższych rozważań przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Ponadto organ odwoławczy powinien zwrócić uwagę na fakt, że w piśmie z dnia 8 września 2021 r., uznanym przez ten organ za zażalenie, skarżący wniósł o przyjęcie jego pisma - zażalenia z dnia 24 sierpnia 2021 r., wskazując, że w dniu 27 sierpnia 2021 r. wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 20 sierpnia 2021 r. W aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżącego z dnia 24 sierpnia 2021 r., złożone w dniu 27 sierpnia 2021 r. do organu I instancji, nazwane zażaleniem na postanowienie z dnia 20 sierpnia 2021 r. Skargą kasacyjną Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, a konkretnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w zw. z art. 61a k.p.a. oraz art. 134 k.p.a. poprzez uznanie, że pismo kierowane do osoby żądającej wszczęcia postępowania, które może być wszczęte wyłącznie z urzędu, zawierające informację o braku podstaw do podjęcia działań przez organy nadzoru budowlanego, stanowi postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na które przysługuje zażalenie. Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. R. zwrócił uwagę na orzecznictwo potwierdzające wyrażone w niniejszej sprawie stanowisko Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący wnosząc skargę kasacyjną zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna, po doręczeniu odpisu tej skargi, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała jednak na uwzględnienie. Nieusprawedliwony jest bowiem podniesiony w niej jako jedyny zarzut naruszenia art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61a k.p.a. oraz art. 134 k.p.a. Przedmiotem dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku kontroli sądowej było postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia, którego podstawę prawną stanowił art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zawarte w zaskarżonym postanowieniu z dnia 28 października 2021 r., nr [...], rozstrzygnięcie w postaci stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oparł na stwierdzeniu, że pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tczewie z dnia 20 sierpnia 2021 r. (stanowiące reakcję tego organu na pismo skarżącego z dnia 20 lipca 2021 r. uzupełnione pismem z dnia 23 lipca 2021 r.) miało charakter wyłącznie informacyjny wobec czego nie przysługiwało na nie zażalenie. Sąd pierwszej instancji nie podzielił jednak powyższego zapatrywania organu odwoławczego podnosząc, że w jego ocenie pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tczewie z dnia 20 sierpnia 2021 r. należało uznać za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, o jakim mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Z przywołanym powyższej stanowiskiem Sądu pierwszej instancji w okolicznościach tej sprawy należy się w pełni zgodzić. W ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego z akt niniejszego postępowania bezspornie wynika, że skarżący pismem z dnia 20 lipca 2021 r. uzupełnionym pismem z 23 lipca 2021 r. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tczewie jako strona w postępowaniu administracyjnym dotyczącym budowy budynku mieszkalno-usługowego na terenie działek [...] i [...] w [...], o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie samowoli budowlanej polegającej na niezgodnej z przepisami prawa zabudowie ww. nieruchomości, wskazując na budowane przez inwestora stalowe ogrodzenie/przegrody, a także tarasy z płytek betonowych w pasie nakazanej zieleni. Skarżący żądał więc wszczęcia postępowania w sprawie legalności prowadzonych robót budowlanych w obrębie budowy ww. budynku mieszkalno-usługowego na terenie działek [...] i [...] w [...], a zatem w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, co zresztą znajduje swoje potwierdzenie w samej treści pisma z dnia 20 lipca 2021 r., gdzie skarżący wprost wskazuje, że cyt. "Ponieważ zostały tu naruszone różne przepisy prawa (...) ma tu zastosowanie w pierwszej kolejności art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Natomiast ze względu na wprowadzenie tą budowlą zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi, tu zastosowanie ma art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego" koniec cyt. W związku natomiast z tym, że cytowane powyżej pismo skarżącego stanowiło w istocie wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie kontroli przez organ nadzoru budowlanego legalności wykonanych robót budowlanych w obrębie budowy budynku mieszkalno-usługowego na terenie działek [...] i [...] w [...], to należało przyjąć, że pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 sierpnia 2021 r. informujące skarżącego o braku podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w powyższej sprawie stanowiło w istocie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Jak podnosi się bowiem w orzecznictwie, w sytuacji, gdy mamy do czynienia z jednoznacznym i stanowczym wnioskiem osoby o wszczęcie konkretnego postępowania jurysdykcyjnego, a osoba ta powołuje się na własny interes prawny i go wykazuje, to wówczas reakcja organu na złożony wniosek powinna mieć charakter formalny, a nie ograniczać się do skierowania informacyjnego pisma (zob. wyrok NSA z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 1804/22). Słusznie przy tym Sąd pierwszej instancji dokonując w zaskarżonym wyroku kwalifikacji ww. pisma organu nadzoru zwrócił uwagę na okoliczność, że o rodzaju aktu decyduje charakter sprawy oraz treść przepisu, będącego podstawą działania organu powołanego do załatwienia sprawy, a nie jego nazwa, czy forma. Pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 sierpnia 2021 r. zawiera natomiast niemal wszystkie istotne elementy postanowienia określone w art. 124 § 1 i 2 k.p.a.: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony biorącej udział w postępowaniu, rozstrzygnięcie (Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tczewie "nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego"), podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania, a także wprawdzie lakoniczne ale jednak uzasadnienie faktyczne i prawne stanowiska organu. Brak jedynie pouczenia, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie. Przy czym brak ten nie przesądza w żaden sposób o kwalifikacji tego pisma jako postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Przesądzenie powyższej kwestii powoduje, że rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego podlega zgodnie z art. 61a § 2 k.p.a. weryfikacji w toku instancji, a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżący był więc uprawniony do wniesienia zażalenia na postanowienie (pismo) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tczewie z dnia 20 sierpnia 2021 r., które organ odwoławczy powinien merytorycznie rozpoznać. Jednocześnie nie można zgodzić się z wyrażonym przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w skardze kasacyjnej stanowiskiem, zgodnie z którym w przedmiotowej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tczewie nie mógł wydać na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania bowiem w przypadku wykonywania robót budowlanych z naruszeniem przepisów ustawy Prawo budowlane organy nadzoru działają nie na wniosek a z urzędu, co wynika wprost z art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający w niniejszym składzie przedmiotową skargę kasacyjną podziela wyrażone już przez NSA w wyroku z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 445/22, stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy ustawodawca określa możliwość wszczęcia postępowania w sprawie jedynie na zasadzie oficjalności, to złożenie wniosku o zainicjowanie takiego postępowania winno zakończyć się (niezależnie od przysługującego lub nie interesu prawnego wnioskodawcy) wydaniem rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. przy uznaniu, że postępowanie "z innych przyczyn" nie może zostać wszczęte. Przy czym jednocześnie słusznie podkreślono w ww. wyroku, iż powyższe nie oznacza, że wniosek taki nie musi powodować jakiejkolwiek reakcji organu nadzoru budowalnego - takie żądanie może, a nawet powinno stanowić impuls do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, podczas którego organ administracji ustali krąg stron postępowania (w tym interes prawny wnioskodawcy) oraz zgodność z prawem obiektu budowlanego, którego wniosek dotyczy. Mając przedstawioną powyżej argumentację na uwadze stwierdzić należało, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji w okolicznościach tej sprawy uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Skarga kasacyjna, która z podanych wyżej przesłanek nie mogła doprowadzić do zmiany wyrażonego w zaskarżonym wyroku stanowiska, podlegała więc oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło