I FSK 1312/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-12-04
Skład orzekający: Arkadiusz Cudak, Mariusz Golecki, Dominik Mączyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy ma obowiązek prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w celu wykluczenia możliwości skorzystania przez podatnika z procedury opodatkowania VAT-marża, jeśli udokumentowane dowody zakupu towarów okazały się nierzetelne, a podatnik nie przedstawił dowodów na nabycie od podmiotów spełniających warunki do zastosowania tej procedury?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jeśli podatnik nie udokumentuje nabycia towarów od podmiotów spełniających warunki określone w art. 120 ust. 10 ustawy o VAT, a przedstawione przez niego dowody zakupu są nierzetelne, to organy podatkowe nie mają obowiązku dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu wykazania, że podatnikowi nie przysługuje prawo do zastosowania procedury VAT-marża. Podatnik sam jest odpowiedzialny za rzetelne udokumentowanie prawa do skorzystania z tej procedury.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zastosowania procedury VAT-marża przez organy podatkowe przy sprzedaży używanych samochodów osobowych. Organy zakwestionowały rzetelność umów nabycia pojazdów przez skarżącą, wskazując na rozbieżności w danych sprzedawców i kwotach transakcji, a także na informacje uzyskane od niemieckiej administracji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania i brak wystarczających ustaleń. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną organu, zarzucającą WSA naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA w całości i oddalił skargę A.K. Zasądził od A.K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia NSA Mariusz Golecki, Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, Protokolant Bartłomiej Deptuła, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 11/22 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 października 2021 r., nr 1401-IOV-5.4103.179.2021.IK w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2016 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od A.K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 3.450 (słownie: trzy tysiące czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
nsU Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 11/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", uwzględnił skargę A.K. (dalej "strona" lub "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej "organ odwoławczy" lub "organ") z 27 października 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2016 r.
1. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi
Jak wynika z uzasadnienia ww. orzeczenia, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Radomiu (dalej "naczelnik urzędu skarbowego" lub "organ pierwszej instancji") decyzją z 12 lipca 2021 r. zakwestionował prawo skarżącej do opodatkowania w systemie VAT-marża transakcji sprzedaży 26 pojazdów samochodowych. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją organu odwoławczego z 27 października 2021 r. Organy podatkowe zakwestionowały rzetelność umów nabycia przez skarżącą 26 samochodów. Z dokonanych w postępowaniu podatkowym ustaleń wynika bowiem, że: dostawcy nie dokonali sprzedaży pojazdów na rzecz strony lub umocowanego do zakupu pojazdów w jej imieniu A.K.1 (lecz na rzecz innych osób i podmiotów z Niemiec, salonów samochodowych, w innych datach, za inne kwoty); podpisy na umowach zakupu nie należą do dostawców widniejących na tych umowach; podmioty wskazane w dokumentach zakupu nie zawierały transakcji ze stroną oraz osobami z nią powiązanymi; dostawca nie sprzedał pojazdu marki widniejącej na umowie. Zdaniem organów podatkowych strona w rzeczywistości weszła w posiadanie pojazdów od innych nieujawnionych podmiotów. Powyższe nie pozwala na zastosowanie opodatkowania w systemie VAT-marża, albowiem ten rodzaj opodatkowania jest możliwy jedynie w przypadku zidentyfikowania sprzedawcy w celu ustalenia, czy należy on do którejś z grup wymienionych w art. 120 ust. 10 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. poz. 1054, ze zm.), dalej "ustawa o VAT".
2. Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego
W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając m.in.:
1) naruszenie art. 120 ust. 4 i ust. 10 ustawy o VAT przez przyjęcie, że dokumenty posiadane przez podatnika nie potwierdzają nabycia towarów pozwalających na zastosowanie procedury uproszczonej VAT-marża;
2) błąd w ustaleniach faktycznych przez uznanie, że 30 transakcji zakupu pojazdów nie miało miejsca i nie dokumentują rzeczywistych transakcji, w sytuacji gdy każdy ze zbywców pojazdów potwierdza fakt ich zbycia, różnią się jedynie we wskazaniu osoby kupującej, co potwierdza zeznania świadka A.K.1, że pojazdy kupował od pośredników;
3) art. 120, art. 122 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, ze zm.), dalej "o.p.", i błąd w ustaleniach faktycznych oraz w ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego przez uznanie, że zeznania sprzedawców — poprzednich właścicieli samochodów w Niemczech — świadczą o braku realnych transakcji, w sytuacji gdy każdy z nich potwierdza zbycie pojazdu na rzecz różnych pośredników.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
3. Wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że dokonane dotychczas ustalenia nie dają podstaw do przyjęcia, że zastosowanie szczególnej formy opodatkowania VAT-marża w odniesieniu do spornych pojazdów w okolicznościach niniejszej sprawy nie było możliwe, a uchybienia te mogły mieć w sposób oczywisty istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyły ustalenia okoliczności mających w sprawie znaczenie zasadnicze. Zdaniem sądu w sprawie zabrakło rozważań, czy na podstawie treści dokumentów samochodu (tzw. mały i duży Brief), przy uwzględnieniu obowiązujących na terenie Niemiec przepisów dotyczących podatku od wartości dodanej i przepisów o rejestracji samochodów, możliwe jest ustalenie, czy przedmiotowe samochody podlegały zwolnieniu odpowiadającemu zwolnieniu określonemu w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113 ustawy o VAT lub podlegały opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej w systemie odpowiadającym określonemu w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT. Organy podatkowe nie odniosły się też do zeznań A.K.1, w których wskazuje on na nabywanie pojazdów od pośredników. Na występowanie innych podmiotów przy sprzedaży spornych pojazdów wskazują także osoby widniejące jako sprzedawcy w przedstawionych przez skarżącą umowach. W konsekwencji wyjaśnienie, czy istotnie podmioty te to byli pośrednicy oraz w jakim charakterze występowały te osoby w transakcjach, ma wpływ na ocenę przebiegu dokonywania transakcji, w szczególności w zakresie ustalenia, czy jest możliwe, aby w chwili zakupu pojazdu przez skarżącą występowały przesłanki wykluczające zastosowanie procedury VAT-marża. Rozważenia, zdaniem sądu, jednocześnie wymaga, czy na gruncie niemieckiego prawa sprzedający musi być właścicielem pojazdu, na podstawie jakiego dokumentu jest dokonywana ocena prawa do zbycia pojazdu, czy praktyka w tego rodzaju transakcjach dopuszcza możliwość, że właściciel pojazdu przy jego sprzedaży nie ma kontaktu z kupującym, a mimo to brak jest podstaw do zakwestionowania transakcji pomiędzy tymi podmiotami.
W konsekwencji sąd stwierdził, że decyzja organu wydana została z naruszeniem art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p., które mogły prowadzić do naruszenia art. 120 ust. 4 i ust. 10 ustawy o VAT.
4. Skarga kasacyjna
Powyższy wyrok został zaskarżony przez organ w całości, a w skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. w zw. z art. 120 ust. 4 i ust. 10 ustawy o VAT przez uznanie, że to na organach ciąży obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu wykazanie, że skarżącej nie przysługiwało prawo do zastosowania opodatkowania w systemie VAT-marża, w sytuacji gdy to skarżąca powinna udokumentować źródło nabycia towaru używanego i wykazać, że transakcja nabycia przez podatnika tych towarów nie była opodatkowana VAT naliczonym od obrotu;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. w zw. z art. 120 ust. 4 i ust. 10 ustawy o VAT przez uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niewystarczający do uznania, że skarżącej nie przysługiwało prawo do zastosowania opodatkowania w systemie VAT-marża, w sytuacji gdy wystarczające jest wykazanie przez organy, że dowody zakupu samochodów nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych pod względem podmiotowym, gdyż strona nie udokumentowała, że transakcja nabycia tych samochodów nie była opodatkowana VAT naliczonym od obrotu;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120 ust. 4 i ust. 10 ustawy o VAT przez sporządzenie uzasadnienia wyroku wewnętrznie sprzecznego, gdyż powołując się na wyrok I FSK 1313/16, sąd wskazał, że to na podatniku ciąży obowiązek udokumentowania źródła nabycia towaru i wykazania, że transakcja nabycia tych towarów nie była opodatkowana VAT naliczonym od obrotu, a jednocześnie sąd zarzucił organom podatkowym brak ustalenia, czy samochody podlegały zwolnieniu odpowiadającemu zwolnieniu określonemu w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113 ustawy o VAT, lub podlegały opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej w systemie odpowiadającym określonemu w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT, przy czym obowiązek wykazania, że transakcja nabycia przez podatnika tych towarów nie była opodatkowana VAT naliczonym od obrotu, sąd przerzucił na organ.
W kontekście tak sformułowanych zarzutów organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Skarga kasacyjna okazała się zasadna.
5.2. Spór w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości opodatkowania przez skarżącą z zastosowaniem procedury VAT-marża sprzedaży używanych samochodów osobowych kupionych na terenie Niemiec. U jego podstaw zaś leży wyjaśnienie, czy strona spełniła przesłankę zastosowania tego systemu opodatkowania sprzedaży, jaką jest nabycie sprzedawanego towaru w określonych warunkach, w tym od określonego katalogu podatników. Zdaniem organu zgromadzone w sprawie dowody przeczą takiej tezie, natomiast zdaniem sądu pierwszej instancji powyższy wniosek organu jest przedwczesny, gdyż nie został poprzedzony wyjaśnieniem kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Istota sporu w sprawie sprowadza się zatem do wyjaśnienia, czy organ, jak twierdzi sad pierwszej instancji, wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem przepisów postępowania, które spowodowało wadliwe zastosowanie prawa materialnego. Należy przy tym jednakże pamiętać, że zakres postępowania wyjaśniającego każdorazowo wyznacza hipoteza określonej normy prawa materialnego.
5.3. Zgodnie z art. 120 ust. 4 ustawy o VAT w przypadku podatnika dokonującego dostawy m.in. towarów używanych nabytych uprzednio przez tego podatnika w ramach prowadzonej działalności, w celu odprzedaży, podstawą opodatkowania podatkiem jest marża stanowiąca różnicę między kwotą sprzedaży a kwotą nabycia, pomniejszona o kwotę podatku. Przepis ten, w myśl art. 120 ust. 10 cytowanej ustawy, dotyczy dostawy m.in. towarów używanych, które podatnik nabył od:
1) osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, niebędącej podatnikiem, o którym mowa w art. 15, lub niebędącej podatnikiem podatku od wartości dodanej;
2) podatników, o których mowa w art. 15, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2, art. 113 lub art. 113a;
3) podatników, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana zgodnie z ust. 4 i 5;
4) podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w art. 43 ust. 1 pkt 2, art. 113 lub art. 113a;
5) podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana podatkiem od wartości dodanej na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w ust. 4 i 5, a nabywca posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na tych zasadach.
5.4. W orzecznictwie (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1194/11; z 13 grudnia 2023 r., sygn. akt I FSK 1478/23; z 16 listopada 2023 r., sygn. akt I FSK 1339/23; z 15 września 2023 r., sygn. akt I FSK 928/19; z 21 lipca 2023 r., sygn. akt I FSK 599/23; z 18 listopada 2022 r., sygn. akt I FSK 1395/18; CBOSA) podkreśla się, że opodatkowanie w procedurze VAT-marża stanowi odstępstwo od opodatkowania podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych. Opodatkowanie w tej procedurze jest prawem podatnika, z którego może on skorzystać wedle swego wyboru. Podatnik chcący skorzystać z opodatkowania VAT-marża ma obowiązek spełnić warunki określone w ustawie o VAT do stosowania tej formy opodatkowania. Przesłanką uprawniającą do zastosowania procedury VAT-marża przy sprzedaży m.in. towarów używanych jest zaś ich nabycie od podmiotów wskazanych w przepisach art. 120 ust. 10 pkt 1-5 ustawy o VAT. Dlatego przy opodatkowaniu w procedurze VAT-marża podstawowe znaczenie ma ustalenie podmiotu, od którego podatnik nabył towar. W przypadku zaś niespełnienia przez podatnika warunków do zastosowania opodatkowania marży ma on obowiązek rozliczać podatek od towarów i usług na zasadach ogólnych, przez obliczanie i deklarowanie podatku od podstawy opodatkowania obliczonej na podstawie art. 29a ustawy o VAT.
Zważywszy zatem na bezsporny i niepodważalny w sprawie fakt, że skarżąca zakupiła samochody w od podmiotów z Niemiec, wyjaśnienia wymaga, czy zbywcy ci spełniali jedną z przesłanek określonych w pkt 1), 4) albo 5) art. 120 ust. 10 ustawy o VAT.
5.5. W rozpoznawanej sprawie w wyniku przeprowadzonego wobec skarżącej postępowania organy podatkowe zgromadziły materiał dowodowy podważający rzetelność prowadzonej przez nią ewidencji zakupów w zakresie, w jakim wskazano w niej dostawców towarów, których sprzedaż została następnie opodatkowana w systemie VAT-marża. Ustaliły mianowicie, że nabycie przez skarżącą 26 samochodów osobowych nie nastąpiło od podmiotów wskazanych w treści dokumentów mających to nabycie potwierdzać (umów kupna). Sąd pierwszej instancji uznał jednak, że wniosek ten nie został poprzedzony należytym wyjaśnieniem wszystkich kluczowych dla sprawy kwestii. Jak stwierdził: "(...) nie da się wykluczyć, że możliwe jest uzyskanie informacji czy pojazdy te podlegały zwolnieniu odpowiadającemu zwolnieniu określonemu w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113 ustawy o VAT lub podlegały opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej w systemie odpowiadającym określonemu w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT. (...)".
Należy jednakże zauważyć, że powyższe ustalenia organu podważające rzetelność przedstawionych przez skarżącą umów kupna pojazdów w zakresie osoby/podmiotu sprzedającego zostały oparte m.in. na informacjach przekazanych na żądanie organu pierwszej instancji przez niemiecką administrację podatkową oraz na faktycznych dokumentach sprzedaży dołączonych do tych informacji, które to dokumenty różnią się od dowodów przedłożonych przez stronę. Jak trafnie zauważył organ w swojej decyzji, zasady współpracy z państwami członkowskimi Unii Europejskiej regulowane są przede wszystkim przepisami prawa wspólnotowego i implementowane do prawa państw członkowskich w postaci rozdziałów dotyczących szczególnego postępowania w sprawie wymiany informacji podatkowej między państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Państwa członkowskie udzielają sobie wzajemnych informacji dotyczących poszczególnych przypadków, przy czym państwo poproszone o informacje powinno przeprowadzić niezbędne dochodzenie w celu ich pozyskania. Właściwe organy przekazują wszelkie informacje znajdujące się w ich posiadaniu lub uzyskane w wyniku postępowania administracyjnego. Dane przekazane przez zagraniczną administrację podatkową zostały poprzedzone stosownymi czynnościami sprawdzającymi. Informacje od niemieckiej administracji podatkowej zostały sporządzone i przekazane z uwzględnieniem wzajemnych postanowień, zatem są one wiarygodne i nie mogą być kwestionowane przez organ podatkowy bez wiarygodnych przeciwdowodów. Analogiczny pogląd organu zaaprobował już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 maja 2025 r., sygn. akt I FSK 81/22 (CBOSA), wydanym w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym i przy tożsamym stanie prawnym. Uznał wówczas także, że informacje zagranicznych organów podatkowych pozyskane w drodze oficjalnej wymiany informacji podatkowej należy uznać za dowody urzędowe w rozumieniu art. 194 § 1 o.p.
5.6. W świetle powyższego nie sposób stwierdzić, by informacje przekazane w niniejszej sprawie przez niemiecką administrację podatkową nie były wiarygodne, czy też by nie były wystarczające, bądź by organy podatkowe musiały je poddawać weryfikacji lub uzupełnieniu, w szczególności w zakresie wskazanym w zaskarżonym wyroku. Skarżąca nie przedstawiła żadnych przeciwdowodów, które wskazywałyby na brak wiarygodności ww. informacji. Przeciwnie, okoliczności zakupu pojazdów ujawnione przez dokonującego go każdorazowo A.K.1 do protokołu przesłuchania świadka potwierdzają, że nabycie tych pojazdów nie następowało od osób fizycznych, których dane podano w umowach kupna, a od bliżej niezidentyfikowanych "pośredników", którzy jedynie sporządzali potrzebną nabywcy dokumentację. Co przy tym istotne, skarżąca nie wskazywała na nabywanie spornych pojazdów od "pośredników" i nie przedstawiła dowodów na takie okoliczności ich nabycia. Zasadnie zatem organy podatkowe uznały, że przedstawione przez skarżącą dowody nabycia spornych pojazdów od osób niebędących podatnikami w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT, ani podatnikami podatku od wartości dodanej okazały się nierzetelne (czego zresztą sąd pierwszej instancji nie kwestionował). Wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji nie rodzi to jednak po stronie organów podatkowych obowiązku dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu wykluczenia możliwości skorzystania przez skarżącą z systemu opodatkowania sprzedaży VAT-marża. Jak już bowiem wskazano powyżej, zastosowanie takiego systemu opodatkowania jest prawem podatnika (wyjątkiem od ogólnych zasad opodatkowania sprzedaży) i to podatnik powinien zadbać o rzetelne dowody potwierdzające, że prawo takie mu przysługuje. Skoro zaś udowodnione zostało, że skarżąca nie nabyła pojazdów od podmiotów, których dane figurowały w umowach kupna, a od podmiotów w istocie niezidentyfikowanych ("pośredników"), bez znaczenia dla sprawy pozostawało, czy czynności zbycia przez faktycznych zagranicznych sprzedawców podlegały zwolnieniu odpowiadającemu zwolnieniu określonemu w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113 ustawy o VAT lub podlegały opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej w systemie odpowiadającym określonemu w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT. Takie ustalenia byłyby dla sprawy istotne, gdyby skarżąca udokumentowała nabycie pojazdów umowami zawartymi z pośrednikami, a nie jak to miało miejsce w sprawie niniejszej — umowami zawartymi z osobami fizycznymi niebędącymi podatnikami VAT, które okazały się nierzetelne.
5.7. Za pozbawione znaczenia dla możliwości zastosowania regulacji z art. 120 ust. 4 ustawy o VAT należy również uznać to "(...) czy na gruncie niemieckiego prawa sprzedający musi być właścicielem pojazdu, na podstawie jakiego dokumentu jest dokonywana ocena prawa do zbycia pojazdu, czy praktyka w tego rodzaju transakcjach dopuszcza możliwość, iż właściciel pojazdu przy jego sprzedaży nie ma kontaktu z kupującym, a mimo to brak jest podstaw do zakwestionowania transakcji pomiędzy tymi podmiotami (...)". Dla zastosowania ww. regulacji kluczowe jest wykazanie, że nabycie nastąpiło od podmiotów lub na warunkach określonych w art. 120 ust. 10 ustawy o VAT. W konsekwencji wbrew ocenie sądu pierwszej instancji w sprawie nie zachodzi konieczność dokonywania analizy niemieckich przepisów prawa w ww. zakresie.
5.8. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane w pkt 1 i 2 tej skargi, co przesądziło o konieczności uchylenia zaskarżonego wyroku.
Natomiast nie mógł odnieść zamierzonego przez kasatora skutku zarzut sporządzenia przez sąd pierwszej instancji wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia wyroku (naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.). Wskazana rozbieżność w stanowisku sądu (powołanie się na pogląd, że to na podatniku ciąży obowiązek udokumentowania źródła nabycia towaru i wykazania, że transakcja nabycia tych towarów nie była opodatkowana VAT naliczonym od obrotu, a jednocześnie zarzucanie organom podatkowym braku ustalenia i wykazania, że transakcja nabycia przez podatnika towarów nie była opodatkowana VAT naliczonym od obrotu) nie miała wpływu na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji bowiem, w efekcie przyjęcia nieprawidłowej — rozszerzającej — wykładni art. 120 ust. 4 i ust. 10 ustawy o VAT, błędnie zakreślił granice postępowania wyjaśniającego w rozpoznawanej sprawie i to zaważyło na wyniku postępowania sądowoadministracyjnego (zadecydowało o uchyleniu zaskarżonej decyzji).
5.9. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i — uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona — oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
Mariusz Golecki Arkadiusz Cudak Dominik Mączyński
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło