III OSK 4862/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-04-19
Skład orzekający: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy był uprawniony do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe na etapie postępowania odwoławczego z powodu upływu terminów określonych w decyzji organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie tylko wtedy, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne było bezprzedmiotowe. Upływ terminów określonych w decyzji organu pierwszej instancji na etapie postępowania odwoławczego nie stanowi podstawy do uznania postępowania przed organem pierwszej instancji za bezprzedmiotowe, a tym samym nie daje organowi odwoławczemu podstaw do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji. Zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest zasadne jedynie w przypadku, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne było bezprzedmiotowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi organizacji społecznej na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie zezwolenia na odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków chronionych. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) uchylił decyzję GDOŚ. GDOŚ złożył skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędne uznanie, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe z powodu upływu terminów na wykonanie czynności. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1117/20 w sprawie ze skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1117/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na skutek skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] (skarżący) na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania (pkt 2).
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził Się Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska i w skardze kasacyjnej zarzucił mu:
1) naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. poprzez:
a) niezastosowanie art. 56 ust. 6 pkt 6 in fine ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55), dalej: "u.o.p.", jako wzorca kontroli, zgodnie z którym wniosek o wydanie zezwolenia na odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków podlegających ochronie gatunkowej zawiera wskazanie miejsca i czasu wykonania czynności zakazanych oraz wynikających z tego zagrożeń, a zatem kształtuje zakres przedmiotowy wniosku i tym samym w sytuacji upłynięcia wskazanego czasu na etapie postępowania odwoławczego postępowanie administracyjne w sprawie wydania zezwolenia staje się bezprzedmiotowe, a zatem co najmniej niewłaściwe było uchylenie decyzji umarzającej organu odwoławczego w części dotyczącej uprawnienia wykonania czynności zakazanych i tym samym Sąd I instancji nie miał, co najmniej podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez uchylenie w całości decyzji i tym samym winien uchylić decyzję jedynie w części umorzenia postępowania w zakresie obowiązku nałożonego przez Organ I instancji w związku z wykonanym uprawnieniem (zgodnie z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności) przesadzenia gatunków roślin podlegających ochronie gatunkowej, a w pozostałym zakresie skargę oddalić albo uchylić zaskarżony wyrok w całości i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.;
b) niezastosowanie art. 56 ust. 6 pkt 1-7 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: "k.p.a.", oraz art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wzorców kontroli zgodnie, z którymi postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte mogło zostać jedynie na żądanie strony, a zatem podmiot na prawach strony nie posiada uprawnień w zakresie dysponowania postępowaniem administracyjnym i tym samym skoro strona, która złożyła wniosek o wydanie zezwolenia potwierdziła zasadność umorzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, gdyż nie jest zainteresowana dalszym uzyskaniem zezwolenia (w innym terminie) to co najmniej niewłaściwe było uchylenie decyzji umarzającej organu odwoławczego w części dotyczącej uprawnienia wykonania czynności zakazanych i tym samym Sąd I instancji nie miał podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez uchylenie w całości decyzji i tym samym winien uchylić decyzję jedynie w części umorzenia postępowania w zakresie obowiązku nałożonego przez Organ I instancji w związku z wykonanym uprawnieniem (zgodnie z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności) przesadzenia gatunków roślin podlegających ochronie gatunkowej, a w pozostałym zakresie skargę oddalić albo uchylić zaskarżony wyrok w całości i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.;
c) nieprawidłowe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w sytuacji, gdy co najmniej w części dotyczącej uprawnienia wykonania czynności zakazanych postępowanie administracyjne w sprawie, a zatem w l i II instancji było bezprzedmiotowe i tym samym w takim zakresie organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. a zatem Sąd I instancji nie miał, co najmniej w tej części podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez uchylenie w całości decyzji i tym samym winien uchylić decyzję jedynie w części umorzenia postępowania w zakresie obowiązku nałożonego przez Organ i instancji w związku z wykonanym uprawnieniem (zgodnie z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności) przesadzenia gatunków roślin podlegających ochronie gatunkowej, a w pozostałym zakresie skargę oddalić albo uchylić zaskarżony wyrok w całości i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.;
1) naruszenie przepisów postępowania, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 15, art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ odwoławczy nie miał podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w I i II instancji w żadnym zakresie, podczas gdy co najmniej w części dotyczącej uprawnienia wykonania czynności zakazanych postępowanie to było bezprzedmiotowe i tym samym Sąd i instancji nie miał, co najmniej w tej części podstawy do zastosowania art 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez uchylnie w całości decyzji i tym samym winien uchylić decyzję jedynie w części umorzenia postępowania w zakresie obowiązku nałożonego przez Organ I instancji w związku z wykonanym uprawnieniem (zgodnie z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności) przesadzenia gatunków roślin podlegających ochronie gatunkowej, a w pozostałym zakresie skargę oddalić albo uchylić zaskarżony wyrok w całości i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. ponieważ nie odniesienie się do zarzutów organizacji społecznej nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy co najmniej w części dotyczącej uprawnienia wykonania czynności zakazanych, ponieważ postępowanie w I i II instancji było bezprzedmiotowe, a zatem co najmniej w tej części organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. i tym samym Sąd I instancji nie miał, co najmniej w tej części podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez uchylenie w całości decyzji i tym samym winien uchylić decyzję jedynie w części umorzenia postępowania w zakresie obowiązku nałożonego przez Organ I instancji w związku z wykonanym uprawnieniem (zgodnie z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności) przesadzenia gatunków roślin podlegających ochronie gatunkowej, a w pozostałym zakresie skargę oddalić albo uchylić zaskarżony wyrok w całości i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.;
c) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez dokonanie niepełnej oceny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nieodnoszącej się do większej części uchylonej decyzji, pomimo uchylenia jej w całości, ponieważ co najmniej w części dotyczącej uprawnienia wykonania czynności zakazanych postępowanie w I i lI instancji było bezprzedmiotowe, a zatem co najmniej w tej części organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. i tym samym Sąd I instancji, co najmniej w tej części nie wykazał w uzasadnieniu podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. ponieważ odniósł się jedynie bardzo ogólnie do obowiązków określonych w tej decyzji, nie wykazując jednak, które obowiązki i dlaczego mogły podlegać jeszcze wykonaniu i co więcej nie odniósł się w ogóle do możliwości wykonania uprawnień wynikających z decyzji i tym samym taki wyrok może nie poddawać się w ogóle ocenie instancyjnej, bowiem Sąd i instancji w zasadzie nie dokonał kontroli całej decyzji administracyjnej, a tym samym uchylenie decyzji organu odwoławczego było, co najmniej przedwczesne;
d) art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. poprzez dokonanie wewnętrznie sprzecznej oceny prawnej w uzasadnieniu polegającej na przyjęciu, że zmiana prawa może stanowić podstawę prawną zastosowanego przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. natomiast zmiana stanu faktycznego sprawy powoduje jedynie możliwość zastosowania art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i umorzenie jedynie postępowania odwoławczego, podczas gdy zarówno zmiana stanu prawnego (np. uchylenie podstawy prawnej wydanej w l instancji decyzji) jak i faktycznego (np. brak przedmiotu będącego przedmiotem rozstrzygnięcia), która powoduje brak sprawy administracyjnej przed organami administracji stanowi podstawę do umorzenia całego postępowania w sprawie, a zatem w l i II instancji, bowiem organ odwoławczy orzeka w sprawie na podstawie stanu faktycznego i prawnego zaistniałego w dniu wydania decyzji, natomiast orzekanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi jedynie o bezprzedmiotowości postępowania przed organem II instancji (np. z przyczyn podmiotowych), tym samym taki wyrok może nie poddawać się w ogóle ocenie instancyjnej, bowiem Sąd I instancji w zasadzie nie dokonał kontroli całej decyzji administracyjnej organu odwoławczego oraz decyzji organu I instancji, a tym samym uchylenie decyzji organu odwoławczego było, co najmniej przedwczesne bowiem Sąd I instancji nie wykazał naruszenia przez Organ odwoławczy ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
W oparciu o przytoczone zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, która dotyczyła uchylenia decyzji organu odwoławczego w części dotyczącej umorzenia postępowania w zakresie uprawnienia wykonania czynności zakazanych oraz niezaktualizowanych z tą częścią obowiązków (warunków wykonania) oraz oddalenie skargi w takim zakresie albo uchylenie zaskarżonego wyroku w całości raz oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto organ oświadczył, iż zrzeka się rozprawy.
W uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 56 u.o.p. wyjaśniając, że przepis ten jednoznacznie określa przedmiotowy zakres postępowania administracyjnego prowadzonego w tego rodzaju sprawach, co oznacza, że ewentualne zmiany co do tego zakresu mogą nastąpić jedynie na etapie postępowania administracyjnego w I instancji. Wskazał, iż taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem pierwotny wniosek ulegał zmianom zarówno w zakresie gatunków podlegających ochronie, jak i terminu wykonania czynności zakazanych. W ocenie organu należy zauważyć, że o ile niewątpliwie w II instancji organ odwoławczy zgodnie z art. 15 k.p.a. nie tylko kontroluje rozstrzygnięcie organu I instancji, ale także orzeka ponownie w sprawie w aktualnym stanie faktycznym i prawnym to jednak orzeka w tej samej sprawie administracyjnej i nie może rozszerzać jej zakresu, zatem w sytuacji upływu terminu wykonania zakazanych czynności na etapie postępowania odwoławczego, a określonego we wniosku, postępowanie staje się bezprzedmiotowe.
Zaakcentował, iż wnioskodawca w piśmie z [...] sierpnia 2020 r. wniósł o oddalenie skargi, co potwierdza, że nie był zainteresowany uzyskaniem zezwolenia, a postepowanie w jego sprawie stało się bezprzedmiotowe.
Podniósł, że skargę na decyzję organu odwoławczego nie wniosła strona postępowania, a podmiot działający na prawach strony - organizacja społeczna - Towarzystwo [...] w [...]. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organizacja społeczna działająca na prawach strony nie może z prawnym skutkiem dokonywać czynności, które są przejawem obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozycyjności, a do tych czynności należy m.in. prawo żądania prowadzenia postępowania pomimo braku woli w tym zakresie strony postępowania na wniosek której je wszczęto. Towarzystwo, zatem nie będąc stroną postępowania, nie ma uprawnień do dysponowania postępowaniem, które to toczy się w związku z wnioskiem strony.
Organ podniósł, że wniesienie odwołania przez Towarzystwo wstrzymało wykonanie decyzji w pkt I ppkt II (zniszczenie siedliska), któremu to rozstrzygnięciu nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. Nie mogło ono zatem zostać wykonane, a co za tym idzie obowiązki (pkt II ppkt 5) określone w związku z tym uprawnieniem także się nie zaktualizowały (pełna bezprzedmiotowość na dzień wydania decyzji organu II instancji). Niewątpliwie – o ocenie skarżącego kasacyjnie - postępowanie stało się także bezprzedmiotowe w zakresie wykonania uprawnienia określonego w pkt I ppkt 1, z uwagi na upływ terminu, jaki został określony przez stronę postępowania w piśmie procesowym z dnia [...] października 2019 r. Nie ma żadnego znaczenia w tym zakresie wykonanie lub nie tego uprawnienia, gdyż i w jednym i drugim przypadku zachodzi bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w tym zakresie na dzień wydania decyzji w Il instancji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Towarzystwo [...] wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej i zwrot kosztów postępowania podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługiwała na uwzględnienie.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi czy organ odwoławczy był uprawniony do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu był on uprawniony do oparcia swojego rozstrzygnięcia o treść art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., albowiem przeniesienie gatunków roślin chronionych miało nastąpić do dnia [...] listopada 2019 r. (pkt I.1. zaskarżonej decyzji), zaś odwołanie wniesiono w dniu [...] listopada 2019 r. Natomiast czynności zniszczenia siedlisk chronionych gatunków miało nastąpić do dnia [...] lutego 2020 r. Ze względu na skomplikowany charakter sprawy jej rozpatrzenie nie było możliwe przed tym dniem, a co za tym idzie zdaniem organu postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W odniesieniu do powyższego zauważyć dodatkowo należy, że decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu [...] marca 2020 r., a z akt administracyjnych nie wynika, aby była poprzedzona przeprowadzeniem czasochłonnego postępowania dowodowego.
Odnosząc się do powyższego stanowiska organu stwierdzić należy, że nie zasługuje ono na uwzględnienie, a co za tym idzie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu.
Jak stanowi art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Koncentrując uwagę na drugim wskazanym w tym przepisie wariancie rozstrzygnięcia, które zapadło w niniejszej sprawie, do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania pierwszoinstancyjnego dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie to okazało się nietrafne, a samo postępowanie jest bezprzedmiotowe i nie powinno być kontynuowane. Jak wskazano w doktrynie, z redakcji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. mogłoby wynikać, że organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję ma jednocześnie obowiązek umorzenia postępowania pierwszoinstancyjnego. Tymczasem postępowanie podlega umorzeniu tylko wtedy, gdy zachodzą przewidziane w k.p.a. przesłanki do umorzenia (por. Z. Janowicz, k.p.a. Komentarz, Warszawa-Poznań 1992, s. 326). Artykuł 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego należy ich poszukiwać w treści art. 105 k.p.a. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie organu I instancji, tylko wówczas jeżeli postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe. Zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest zasadne w przypadku, gdy decyzja I instancji: została wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe, została wydana na podstawie przepisu prawa materialnego, który utracił moc obowiązującą, dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, a także w przypadku, gdy nie istnieje już podmiot, który wszczął postępowanie, a rodzaj sprawy administracyjnej wyklucza wstąpienie na miejsce tego podmiotu jego następców prawnych (por. W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989 s. 167). W piśmiennictwie przyjmuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 (zob. komentarz do art. 1). Prowadzi to do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym wypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem.
W rozpoznawanej sprawie te warunki nie zostały spełnione.
Zauważyć należy, że organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie przed organem I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jeżeli bezprzedmiotowość dotyczy postępowania przed organem I instancji (por. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, KPA. Komentarz, wyd. 2 Warszawa 2013 r., s. 807). Organ odwoławczy wydaje decyzję w trybie art. 138 § 1 pkt 2 in fine zarówno wtedy, gdy postępowanie przed organem pierwszej instancji było bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jak i wtedy, gdy bezprzedmiotowość postępowania nastąpiła już po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji, np. w przypadku utraty mocy obowiązującej przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę prawną jej wydania (w razie braku odmiennych przepisów przejściowych). W rozpoznanej sprawie nie miała miejsca zmiana przepisów. Organ odwoławczy powołuje się jedynie na upływ określonych terminów zawartych w decyzji I instancji. Przy czym nie jest wiadome, co zasadnie zauważył Sąd I instancji, czy zmienił się stan faktyczny sprawy, a więc czy czynności (uprawnienia), o których mowa w decyzji organu I instancji w ogóle zostały wykonane. Przy czym nawet w takiej sytuacji, nie można wnioskować, że postępowanie przed organem I instancji było postępowaniem bezprzedmiotowym. Ze stanowiska organu odwoławczego wynika bowiem, że w jego ocenie wykonanie decyzji nieostatecznej pociąga za sobą bezprzedmiotowość postępowania przed organem I instancji. Zauważyć przy tym należy, że uchylenie decyzji organu I instancji skutkuje jej usunięciem z obrotu prawnego. W tym zakresie należy podzielić stanowisko doktryny, że wyłączona jest dopuszczalność umorzenia postępowania odwoławczego (a więc tym bardziej postępowania przed organem I instancji) w razie gdy decyzja został wykonana. Strony postępowania mają prawo żądać ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy dla oceny zgodności z prawem decyzji. Ma to znaczenie dla podjęcia ochrony przez stronę przez zastosowanie przewidzianych prawem środków (por. B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 16, s. 790).
Stwierdzić więc należy, że przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, które pojawiły się na etapie postępowania odwoławczego, nie dają organowi II instancji podstaw do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w I instancji (teza druga wyroku NSA z 15 lutego 2002 r., IV SA 752/00, LEX nr 657365).
Zasadnie więc Sąd I instancji wysnuł wniosek, że w sprawie nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania przed organem I instancji. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej o bezprzedmiotowości postępowania przed organem I instancji nie świadczy stanowisko uczestnika K. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k., który wniósł o oddalenie skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Fakt złożenia wniosku o oddalenie skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie oznacza braku woli uzyskania zezwolenia na czynności określone w decyzji organu I instancji. Stanowisko takie nie jest bowiem równoznaczne z cofnięciem przez ten podmiot wniosku o wydanie decyzji w tym przedmiocie.
Ponadto zauważyć należy, że skarżący kasacyjnie organ przyznaje w skardze kasacyjnej, że podjęta przez niego decyzja, co najmniej częściowo nie odpowiada prawu. W zarzutach skargi kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu organ wielokrotnie wywodził, że "co najmniej w części dotyczącej uprawnienia wykonania czynności zakazanych postępowanie to było bezprzedmiotowe i tym samym Sąd I instancji nie miał, co najmniej w tej części podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez uchylenie w całości decyzji tym samym winien uchylić decyzję jedynie w części umorzenia postępowania w zakresie obowiązku nałożonego przez organ I instancji w związku z wykonanym uprawnieniem (zgodnie z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności przesadzenia gatunków roślin podlegających ochronie gatunkowej, a w pozostałym zakresie skargę oddalić albo uchylić zaskarżony wyrok w całości i oddalić skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.".
Argumentacja przedstawiona powyżej przesądza o niezasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 15, art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak wywiedziono powyżej na obecnym etapie brak jest przesłanek do uznania, że postępowanie przed organem I instancji było bezprzedmiotowe. W konsekwencji przesądza to o niezasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego niezastosowania art. 56 ust. 6 pkt 6 u.o.p. Jak wskazano wyżej upływ terminów zakreślonych w decyzji organu I instancji nie stanowił podstawy do uznania, że postępowanie przed organem I instancji było bezprzedmiotowe. Zarzut naruszenia tego przepisu nie zasługuje na uwzględnienie także z tego powodu, że art. 56 ust. 6 pkt. 6 u.o.p. dotyczy treści wniosku o zezwolenia, o których mowa w art. 56 ust. 1, 2, 2b i 2c u.o.p. Nie oznacza to jednak, że organ jest tymi wnioskami związany.
Powyższe wywody wskazują także na niezasadność zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w takim kształcie w jakim skarżący kasacyjnie sformułowała go w omawianym zarzucie, albowiem organ twierdzi, że był uprawniony do zastosowania w sprawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Brak możliwości uznania postępowania przed organem I instancji za bezprzedmiotowe czyni nieuprawnionym także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do zarzutów odwołania.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 141 § 4 w zw. z 153 p.p.s.a. Naruszenia powyższych przepisów skarżący kasacyjnie upatruje w jego zdaniem wadliwości merytorycznej zaskarżonego wyroku, w tym w braku przyjęcia, że także zmiana stanu faktycznego sprawy może stanowić podstawę do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. W zarzutach tych organ wywodził, że powołane uprzednio przepisy zostały zastosowane przez niego prawidłowo. Powyższymi zarzutami skarżący kasacyjnie organ kwestionuje więc ocenę prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
W związku z tak sformułowanym zarzutem należy podkreślić, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera zatem wszystkie ustawowo wymagane elementy i zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego poddaje się kontroli instancyjnej, tj. pozwala w wystarczającym stopniu na ustalenie sposobu rozumowania przez Sąd I instancji i jego ocenę. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. To, że stanowisko to okazało się niezgodne z oczekiwaniami skarżącego kasacyjnie organu nie może stanowić o skuteczności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Z tych przyczyn zarzuty te nie mogły zostać uwzględnione.
Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący niezastosowania art. 56 ust. 6 pkt 1-7 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 61 § 1 k.p.a. oraz art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wzorców kontroli zgodnie, z którymi postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte mogło zostać jedynie na żądanie strony, a zatem podmiot na prawach strony nie posiada uprawnień w zakresie dysponowania postępowaniem administracyjnym i tym samym skoro strona, która złożyła wniosek o wydanie zezwolenia potwierdziła zasadność umorzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, gdyż nie jest zainteresowana dalszym uzyskaniem zezwolenia (w innym terminie) to co najmniej niewłaściwe było uchylenie decyzji umarzającej organu odwoławczego w części dotyczącej uprawnienia wykonania czynności zakazanych i tym samym Sąd I instancji nie miał podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez uchylenie w całości decyzji i tym samym winien uchylić decyzję jedynie w części umorzenia postępowania w zakresie obowiązku nałożonego przez organ I instancji w związku z wykonanym uprawnieniem (zgodnie z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności) przesadzenia gatunków roślin podlegających ochronie gatunkowej, a w pozostałym zakresie skargę oddalić albo uchylić zaskarżony wyrok w całości i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Zarzut ten jest nieuzasadniony, albowiem, o czym już była mowa wcześniej okoliczność złożenia przez uczestnika K. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. wniosku o oddalenie skargi nie jest tożsame z brakiem uzyskania przez niego wydania stosowanego zezwolenia, gdyż oświadczenie to nie jest tożsame z cofnięciem wniosku. Zgodnie zaś z art. 50 § 1 k.p.a. organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym jest uprawniona do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W sprawie nie jest kwestionowane, że Towarzystwo [...] z siedzibą w [...] brało udział w postępowaniu administracyjnym. Organizacja ta uprawniona więc była do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Uprawnienie to nie jest związane z dysponowaniem prawami podmiotu zgłaszającego wniosek, który był podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego lecz z realizacją uprawnień przyznanych w oparciu o art. 50 § 1 p.p.s.a.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło