I OZ 253/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 309/22 o odrzuceniu skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 listopada 2021 r., nr SKO.PS/41.5/1205/2021/15367 w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę J. B. na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazał, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję wróciła do organu, jako niepodjęta w terminie. Zgodnie z informacją umieszczoną na tej przesyłce, była dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizo datowane jest na 25 listopada 2021 r., drugie na 3 grudnia 2021 r. W związku z dwukrotną awizacją, przesyłkę pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a. Doręczenie uważa się w takim wypadku dokonane z upływem ostatniego czternastodniowego okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej, zatem z upływem dnia 9 grudnia 2021 r. Uwzględniając powyższe, termin na złożenie skargi upływał z dniem 10 stycznia 2022 r. Skarżący osobiście złożył skargę w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Katowicach w dniu 28 stycznia 2022 r., a zatem po terminie określonym w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Z tego względu skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego zanegował fakt doręczenia skarżącemu zaskarżonej decyzji w trybie art. 44 K.p.a. Odwołał się do treści protokołu z 30 grudnia 2021 r. sporządzonego w SKO w Katowicach dokumentującego "doręczenie J. B. kopii zaskarżonej decyzji" wskazując, że w trakcie tej czynności skarżący wskazał jednoznacznie, iż "nie otrzymał listów poleconych z SKO, w których miały znajdować się decyzje. Pan B. podnosi, że na Poczcie w B. nie było przesyłek i złożona została reklamacja.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Konsekwencją uchybienia terminu do wniesienia skargi jest jej odrzucenie – art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zarzuty zażalenia sprowadzają się do twierdzenia, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie miał podstaw do przyjęcia, iż zaskarżona decyzja została skarżącemu skutecznie doręczona w tzw. trybie awizo. W postępowaniu administracyjnym tryb doręczania przesyłek regulują między innymi art. 43 i 44 K.p.a. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 K.p.a.). Natomiast - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wyżej wskazany, operator pocztowy przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej (art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 K.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 K.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 K.p.a.). W warunkach rozpoznawanej sprawy uwzględnić należało wynikające z akt sprawy okoliczności faktyczne związane z próbami doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Adnotacje poczynione na kopercie potwierdzają, że przesyłkę awizowano w dniach 25 listopada i 3 grudnia 2021 r., a do nadawcy zwrócono ją 10 grudnia 2021 r. Żeby jednak doszło do skutecznego doręczenia pisma we wskazanym wyżej trybie, musi istnieć pewność, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r. II OSK 3136/18). Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 13 czerwca 2019 r. I OSK 2181/17 okoliczności dotyczące sposobu, w jaki adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać, nie mogą nasuwać wątpliwości i muszą wynikać z materiału dowodowego sprawy, a przede wszystkim z tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki, gdyż to na nim powinna znajdować się adnotacja doręczyciela o dopełnieniu wszystkich wskazanych przez powołane przepisy warunków pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia. Jest to o tyle istotne, że w świetle z art. 44 § 2 K.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru może być umieszczone – w zależności od sytuacji – w różnych miejscach, a nie tylko w oddawczej skrzynce pocztowej. By uznać doręczenie zastępcze za prawidłowo dokonane muszą zostać łącznie spełnione przesłanki określone w art. 44 K.p.a. W odmiennym przypadku, brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia przesyłki stronie. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i dlatego nie może nasuwać wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów zawartych w art. 44 k.p.a., w tym wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Z kolei w wyroku z dnia 25 stycznia 2019 r. II GSK 5185/16 NSA wyjaśnił, że odnotowanie (tylko na kopercie zawierającej przesyłkę) wyłącznie informacji o awizowaniu, bez podania miejsca pozostawienia zawiadomienia, nie spełnia wymogu określonego w art. 44 § 2 K.p.a., to zaś nie pozwala uznać skuteczności takiego doręczenia. Niewątpliwie to w dokumencie "potwierdzenie odbioru" powinny znaleźć się wszystkie informacje warunkujące zaistnienie domniemania doręczenie przesyłki: stwierdzenie, że doręczyciel nie zastał adresata w mieszkaniu, informacja, że zawiadomienie o umieszczeniu przesyłki zostało umieszczone w skrzynce pocztowej, w drzwiach mieszkania lub przy wejściu na posesję, oraz że przesyłki tej nie podjęto w terminie. Jeszcze w innym wyroku z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. I OSK 1870/16 NSA wprost wyjaśnił, że odnotowanie wyłącznie informacji o awizowaniu, bez podania miejsca pozostawienia zawiadomienia, nie spełnia wymogu określonego w przepisie art. 44 § 2 k.p.a., to zaś nie pozwala uznać skuteczności doręczenia zastępczego. W aktach niniejszej sprawy brak jest dowodu potwierdzającego dokonanie takiego zawiadomienia. Organ nie przekazał oryginału koperty, w której przesłano zaskarżoną decyzję, zaś na podstawie potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii przedmiotowej przesyłki nie sposób ustalić czy doręczyciel na zwrotnym poświadczeniu odbioru pisma dokonał adnotacji o pozostawieniu na drzwiach skarżącego lub w jego skrzynce pocztowej informacji o możliwości odbioru pisma w urzędzie pocztowym, tak jak przewiduje to art. 44 K.p.a. Nie wiadomo bowiem, której z przesyłek (skierowanej do skarżącego czy do MOPR w B.) dotyczy znajdująca się w aktach administracyjnych kopia niewypełnionej strony potwierdzenia odbioru przesyłki. Brak drugiej strony zwrotnego potwierdzenia odbioru uniemożliwia zaś stwierdzenie, że doszło do skutecznego doręczenia zastępczego w trybie art. 44 K.p.a. Dopiero wyjaśnienie tych wątpliwości pozwoli rozstrzygnąć, czy sporna przesyłka została skutecznie doręczona i w konsekwencji czy wniesienie skargi w niniejszej sprawie nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. W tym celu Sąd I instancji w pierwszej kolejności powinien przeprowadzić dowód z oryginału lub uwierzytelnionej kopii dokumentu jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej odpis zaskarżonej decyzji, na okoliczność adnotacji o pozostawieniu na drzwiach skarżącego lub w jego skrzynce pocztowej informacji o możliwości odbioru pisma w urzędzie pocztowym. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, postanowił jak w sentencji.