II SA/Bd 1019/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr ŚR.4222.124.21 Wójt Gminy O. odmówił skarżącej A. R. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym wujkiem J. S., uzasadniając to nieziszczeniem się w sprawie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2011 w zm., dalej jako "u.ś.r.") - z uwagi na to, że niepełnosprawność J. S. powstała u niego po 60 roku życia - oraz niespełnienie łącznie warunków określonych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. – ponieważ wymagający opieki J. S. ma żyjącego ojca B. S. oraz rodzeństwo. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie, że na skutek wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Ponadto, skarżąca wskazała że, ojciec jej wuja – B. S. – jest mającym ponad 90 lat kombatantem i jest osobą schorowaną, dlatego nie ma możliwości zająć się synem. Natomiast bracia wymagającego opieki wuja skarżącej – J. i J. S. – posiadają orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i całkowitej niezdolności do pracy, a siostra jest na emeryturze i również choruje. Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (SKO), decyzją z dnia [...] maja 2021 r. znak: SKO-82-369/21 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, wskazując, że mimo iż skarżąca faktycznie opiekuje się wujem, to jednak decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest decyzją związaną, co oznacza, że organy nie mogą działać w tej kwestii w oparciu o swobodne uznanie, a przyznanie świadczenia uzależnione jest od spełnienia przesłanek wymienionych w art. 17 u.ś.r. Organ powołał się przy tym na art. 17 ust. 1a u.ś.r., podnosząc, że na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem jej wujka, gdyż jest ona z nim spokrewniona w drugim stopniu, a wymagający opieki J. S. ma ojca oraz rodzeństwo, tj. osoby spokrewnione z nim w pierwszym stopniu. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz podnosząc zarzut naruszenia w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. wraz z argumentacją wyrażoną już na gruncie odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy o COVID-19, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie Bydgoszczy będącego siedzibą tutejszego Sądu oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 24 marca 2022 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym. Podkreślić też należy, że zgoda stron na rozpoznanie sprawy ww. trybie nie jest konieczna. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – dalej jako: "p.p.s.a."). Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. W następnej kolejności wyjaśnić należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym wujkiem. Odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia organ I instancji, powołał się na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. i wskazał, że niepełnosprawność wujka skarżącej powstała po ukończeniu przez niego 60 roku życia. Jednocześnie, jako na przeszkodę w przyznaniu przedmiotowego świadczenia, Wójt Gminy O. wskazał na niespełnienie w sprawie łącznie warunków określonych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. – ponieważ wymagający opieki J. S. ma żyjącego ojca B. S. oraz rodzeństwo, tj. osoby spokrewnione z nim w pierwszym stopniu, natomiast skarżąca jest z nim spokrewniona w drugim stopniu. SKO, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji za wyłączną przeszkodę w sprawie, która uniemożliwia przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia uznało to, że w zaistniałych okolicznościach faktycznych nie zaktualizował się obowiązek alimentacyjny po stronie skarżącej, ponieważ jako siostrzenica J. S. jest ona spokrewniona z nim w drugim stopniu, natomiast uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności mają spokrewnieni z nim w pierwszym stopniu – ojciec B. S. oraz bracia i siostra. W związku z powyższym istotę sporu w sprawie, stanowi zatem wyłącznie kwestia oceny legalności odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na nieziszczenie się łącznie przesłanek o których mowa w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Na marginesie wskazać należy jednak, że na uwzględnienie zasługuje argumentacja skarżącej wyrażona w zakresie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., na której to wadliwie swoje rozstrzygnięcie oparł organ I instancji. Aktualnie w orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że po wydaniu dnia 21 października 2014 r. wyroku przez TK o sygn. akt K 38/13, przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego związanego z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności. Wniosek taki wyprowadza się zaś z brzmienia art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego - co w przypadku istotnej w sprawie regulacji nie miało miejsca. Jeżeli więc TK uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie przedmiotowe orzeczenie TK, powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2017r., I OSK 1079/17, z 11 lipca 2017r. I OSK 1600/16 – dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query). W związku z tym za wadliwą uznać należało decyzję I-instancyjną w zakresie oparcia jej o ww. niekonstytucyjny przepis – na co też zasadnie zwróciła uwagę skarżąca na gruncie odwołania, jak i skargi. Przechodząc natomiast do istoty sporu w sprawie, wskazać należy w pierwszej kolejności na przepisy stanowiącej podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazać należy, że powyższe przepisy zawierają zamknięty katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, ściśle związany z istnieniem obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą ubiegającą się o to świadczenie względem osoby będącej pod jej opieką. Pojęcie obowiązku alimentacyjnego zostało uregulowane w k.r.o. i polega on na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepisy k.r.o. ustalają również kolejność zobowiązanych, stanowiąc, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Innymi słowy obowiązek alimentacyjny dzieci (w stosunku do rodziców) jest pierwszoplanowy i wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika z treści art. 87, art. 128, art. 129 § 1 i art. 132 k.r.o. Przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. w konfrontacji z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jednoznacznie zatem określają katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji, według kolejności tego zobowiązania. Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że możliwe jest przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny, gdy osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności np. dzieci osoby niepełnosprawnej, z przyczyn od siebie niezależnych i niewynikających z ich woli, nie są zdolne do sprawowania nad nią opieki. Przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny nie może jednak obejmować sytuacji, w których spokrewnieni w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki mają obiektywną możliwość sprawowania tej opieki (pozwala im na to wiek i stan zdrowia), lecz odmawiają jej sprawowania. Stąd też stwierdzić należy, że wolą ustawodawcy było, aby osoby spokrewnione w stopniu bliższym z osobą niepełnosprawną w pierwszej kolejności zobowiązane były do sprawowania nad nimi opieki i tylko zbieg nadzwyczajnych zdarzeń, o jakich mowa w art. 132 k.r.o., może spowodować przeniesienie obowiązku alimentacyjnego na kolejne osoby zobowiązane. W niniejszej sprawie, jak wynika z oświadczenia skarżącej oraz oświadczeń pozostałych członków rodziny wymagającego opieki wuja skarżącej, załączonych do wniosku dnia [...] marca 2021 r. (k. 16 akt adm organu I instancji), niepełnosprawny J. S. ma: 92-letniego ojca B. S., który jest osobą schorowaną i wymagającą opieki; braci J. i J. S., z których jeden posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jest schorowany i wymagaj opieki, a drugi pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i również jest schorowany i wymagający opieki; oraz siostrę T. R., pobierającą emeryturę, schorowaną i wymagającą opieki. Z powyższego bezspornie wynika zatem, że oprócz sprawującej nad nim faktyczną opiekę siostrzenicy, J. S. ma również krewnych, spokrewnionych z nim w pierwszym stopniu. Oznacza to zatem, że aby zaktualizował się obowiązek alimentacyjny skarżącej wobec jej wuja, musiałaby wystąpić któraś z okoliczności wymienionych w art. 132 k.r.o., co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi bowiem do wniosku, że skarżąca nie wykazała w sposób obiektywny, aby po stronie ojca, jak i rodzeństwa niepełnosprawnego zachodziły takie przeszkody. Stanowiska tego nie podważa bowiem wyłącznie podniesiona i niepoparta jakimikolwiek dowodami (np. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, orzeczeniem lekarskim, dokumentacją medyczną) argumentacja skarżącej wraz z przedłożonymi do akt oświadczeniami, w których wskazano, że bracia, siostra oraz ojciec J. S. nie są w stanie sprawować nad nim opieki. Podkreślenia również wymaga, że obowiązek alimentacyjny może polegać nie tylko na osobistych staraniach, ale także na wypłacie niezbędnych środków. Dopuszczalna jest bowiem każda postać świadczeń alimentacyjnych, jeżeli zabezpieczy ona w należyty sposób interesy uprawionego. Przyjęcie odmiennego stanowiska spowodowałoby bowiem niczym nieuzasadnione przerzucenie na organy państwa kosztów związanych z opieką nad niepełnosprawną osobą w sytuacji, gdy istnieją osoby z kręgu jej najbliższej rodziny, które w świetle obowiązujących regulacji prawnych mają względem tej osoby obowiązek pokrywania takich kosztów w ramach obowiązku alimentacyjnego, w oparciu o art. 128 i następne kro (por. wyrok WSA w Kielcach z 26 maja 2021r., II SA/Ke 306/21, wyrok WSA w Krakowie z 2 marca 2021r., III SA/Kr 1008/20). Nie jest zatem wykluczona możliwość pokrycia kosztów opieki sprawowanej przez siostrzenicę przez ojca oraz rodzeństwo osoby niepełnosprawnej. Nie można zatem przyznać świadczenia członkowi rodziny spokrewnionemu w dalszym stopniu z osobą wymagająca opieki, gdy zobowiązani w pierwszej kolejności nie chcą dostarczać środków pieniężnych czy zrezygnować z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki, a wolę takiej rezygnacji wyraża inny członek rodziny. Nie są to bowiem przyczyny niezależne od nich i ich woli, a tylko takie zwalniają z obowiązku alimentacyjnego. W wyroku z 16 listopada 2012r., I OSK 1700/12 NSA podkreślił, że uprawnienie do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego dalsza osoba - w stosunku bliskości do potrzebującego pomocy - uzyska dopiero w sytuacji, gdy brak będzie osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, to jest, gdy takiej osoby nie będzie albo gdy osoba taka nie będzie w stanie sprawować opieki nad potrzebującym (art. 17 ust. 1a u.ś.r.). Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej wyżej kategorii osób. O ile przy tym - z uwagi na konstytucyjne zasady równości czy sprawiedliwości społecznej - może okazać się celowym - w danym stanie faktycznym - przyjęcie, że uprawnionym do otrzymania omawianego świadczenia jest jeszcze inna - niż wymienione expressis verbis w ustawie - kategoria członków szeroko rozumianej rodziny (por.: np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07, OTK-A 2008/6/107), o tyle nie ma takiego uzasadnienia w stosunku do zmiany porządku kolejności nabywania obowiązku alimentacyjnego przez krewnych osoby uprawnionej do pomocy. To nie rodzina bowiem decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym przepis prawa. Z tego powodu zawarte w art. 17 ust. 1a u.ś.r. uregulowanie prawne, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, musi być wykładane przy zastosowaniu przesłanek obiektywnych, do których nie należy sam fakt zamieszkiwania w innej miejscowości, pozostawania w zatrudnieniu czy też problemów zdrowotnych, które nie są stwierdzone orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.. Również w wyroku z 16 kwietnia 2020r., I OSK 1115/19, NSA wskazał, że tylko obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą mogą uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie z dalszym stopniem pokrewieństwa, sprawującej faktyczną opiekę i zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, SKO zasadnie odmówiło przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na treść art. 17 ust. 1a u.ś.r. Sąd nie neguje przy tym trudnej sytuacji skarżącej, jak i wsparcia, jakiego udziela ona swojemu wujkowi. Powtórzyć należy jednak, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują przyznania zastępczego świadczenia pielęgnacyjnego siostrzenicy, z pominięciem osób zobowiązanych w pierwszej kolejności jakimi są ojciec oraz rodzeństwo osoby niepełnosprawnej. Przy tym obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na świadczeniu pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni lub sprawowanie tej opieki przez innego członka rodziny i ewentualnie opłacenie usług opiekuńczych tej osoby. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu wniesionej skargi.