II SA/Rz 465/22

WyrokWSA w Rzeszowie2022-04-29

Skład orzekający: Paweł Zaborniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, opierając się na błędnej wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, a jedyną podstawą odmowy było błędne zinterpretowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Błędna wykładnia przepisu materialnego nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałoby zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. przez organ odwoławczy.
Stan faktyczny
J. K. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że niepełnosprawność matki powstała po ukończeniu 18. roku życia, co wykluczało przyznanie świadczenia zgodnie z błędną wykładnią art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na błąd organu pierwszej instancji w wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego. J. K. wniosła sprzeciw do WSA, domagając się uchylenia decyzji SKO i przyznania świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2022 r. sprawy ze sprzeciwu J. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem sprzeciwu J. K. (dalej zwana jako: Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej zwane jako: Kolegium, SKO, Organ II instancji) z dnia [...] marca 2022 r. nr [...], uchylająca decyzję Burmistrza [...] (dalej zwany jako: Burmistrz, Organ I instancji) z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. Jak wynika z akt sprawy, 24 stycznia 2022 r. J. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką H. S., która legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2022 r. nr akt [...], w którym stwierdzono, że H. S. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do dnia [...] stycznia 2023 r., przy czym zgodnie z poprzednim orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2021 r. ustalono, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, jednak istniała 1 marca 2020 r. W postępowaniu administracyjnym ustalono, że H. S. jest wdową, emerytką, zamieszkuje wspólnie z córką J. K. H. S. posiada schorzenia, które powodują duże ograniczenie możliwości samodzielnego poruszania się. Cierpi na [...], porusza się samodzielnie, jednak w sposób ograniczony w szczególności ze względu na częste zawroty głowy [...]. H. S. ma również problem z [....] i [...], miewa [....], przez co wielokrotnie była hospitalizowana. W codziennym funkcjonowaniu H. S. wymaga pomocy drugiej osoby. Opiekę tą sprawuje córka – J. K., która pomaga matce w podstawowych czynnościach dnia codziennego, do których należy m.in.: pomoc w higienie osobistej, toalecie, ubieraniu, mierzeniu ciśnienia, podawaniu leków, przygotowywaniu posiłków, realizacji recept, układanie do snu i czuwanie podczas niego. Opieka jest całodobowa, kompleksowa i stała. J. K. w związku z opieką nad matką nie może podejmować zatrudnienia. J. K. oświadczyła, że w związku z opieką nad matką z dniem 1 stycznia 2021 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w nim. W trakcie postępowania ustalono również, że J. K. nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury ani żadnego innego świadczenia opiekuńczego w Polsce i za granicą na matkę H. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] przyznało J. K. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] odmówił J. K. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką H. S. W uzasadnieniu organ I instancji, po przytoczeniu treści art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej zwana w skrócie: u.ś.r.) stwierdził, że J. K. bezsprzecznie sprawuje opiekę nad matką, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jest osobą z kręgu osób, które mogą pobierać świadczenie pielęgnacyjne, nie ma ustalonego prawa do świadczenia emerytalno-rentowego, czy też świadczenia opiekuńczego. H. S. jest osobą z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na Panią H. S. nikt nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury, ani żadnego świadczenia opiekuńczego w Polsce oraz za granicą, również nie figuruje w innych jednostkach terenowych. Zdaniem Organu I instancji w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 17 ust. 5 u.ś.r. wykluczające pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji uznał, że w niniejszej sprawie nie można wskazać, iż niepełnosprawność H. S. powstała przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia. Burmistrz wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 wskazał, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. utracił moc w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Zdaniem Burmistrza, TK swoim orzeczeniem nie wyeliminował wadliwego przepisu, pozostawiając jego zmianę ustawodawcy. W motywach orzeczenia Trybunał podkreślił, że stwierdzenie niekonstytucyjności w tym przypadku nie kreuje prawa do żądania świadczenia dla opiekunów niepełnosprawnych osób dorosłych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. W ocenie Organu I instancji nie ma prawnej możliwości, aby organy administracji publicznej w ramach własnych kompetencji i zasady legalności działania, mogły bez ingerencji ustawodawcy, określić uwzględniając konieczność zachowania zasady równości w jakiej wysokości i na jakich zasadach mają przyznać świadczenia opiekuńcze wszystkim ubiegającym się o nie, opiekunom dorosłych osób niepełnosprawnych. Trybunał wskazał jedynie, iż niekonstytucyjne jest nierówne traktowanie opiekunów osób niepełnosprawnych, bez wskazywania, że świadczenie pielęgnacyjne należałoby przyznać wszystkim ubiegającym się. Ukształtowanie modelu ustalenia świadczeń dla tych opiekunów leży w gestii ustawodawcy. Do momentu ingerencji ustawodawcy w przedmiotowy przepis sytuacja prawna wnioskodawcy pozostaje bez zmian. Organ I instancji uznał, że wyrok Trybunału nie zmienił sytuacji prawnej wnioskodawcy. Ewentualnie poprawienie stanu prawnego we wskazanym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy. Końcowo Burmistrz wyjaśnił, że w niniejszej sprawie spełnione są wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z wyjątkiem, że niepełnosprawność H. S. powstała po 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Od powyższej decyzji J. K. wniosła odwołanie wskazując, że jej matka wymaga całodobowej opieki, co powoduje brak możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J. K., decyzją z dnia [...] marca 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej zwana w skrócie: K.p.a.) i art. 17 oraz 24 ust. 2 u.ś.r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Na wstępie Kolegium wskazało, że podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. W dalszej kolejności SKO przytoczyło treść art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1b u.ś.r., a następnie wyjaśniło, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powyższe oznacza, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Wyrok TK nie spowodował utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b u.ś.r., lecz zrodził konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie z wyrokiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek badać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia. Organ odwoławczy wskazał, że Burmistrz niesłusznie oparł zaskarżoną decyzję na podstawie przepisu, który w związku z wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego został uznany za niezgodny z Konstytucją. Organ odwoławczy zaznaczył, że na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie ustalono, że na Skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki, która posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Ustawa o świadczeniach rodzinnych poza wyłączeniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego małżonka będącego osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wymienia żadnych innych przesłanek w stosunku do córki, poza ogólnymi przesłankami dotyczącymi wszystkich uprawnionych, co w konsekwencji oznacza, że córka jest osobą, na której, w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z przepisami ustawy K.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki. Kolegium zaleciło, aby Organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy przyjmując, iż data powstania niepełnosprawności nie stanowiła podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia zwłaszcza, że wcześniej takie świadczenie w tożsamej okoliczności zostało przyznane. W sprzeciwie skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, J. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie przez SKO świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Skarżącej w niniejszej sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy, aby Kolegium mogło samodzielnie wydać decyzję. Do sprzeciwu Skarżąca dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] zaliczające H. S. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] marca 2022 r. W odpowiedzi na sprzeciw, SKO w [...] wniosło o jego oddalenie, podtrzymując twierdzenia i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji w szczególności w zakresie konieczności przeprowadzenia czynności w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprzeciw jako w pełni zasadny, został przez Sąd uwzględniony w całości. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137). Zaskarżona do WSA decyzja SKO została wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. dlatego wskazać przyjdzie, iż zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; zwana dalej w skrócie: P.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zakres sądowej kontroli decyzji kasacyjnej ustawodawca określił w art. 64e P.p.s.a. Na jego podstawie sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Instytucja sprzeciwu służy skontrolowaniu przez niezależny i niezawisły sąd administracyjny, czy decyzja kasatoryjna Organu II instancji została oparta na art. 138 § 2 K.p.a., a w rezultacie czy Organ nie nadużył swych uprawnień, uchylając się od obowiązku rozpatrzenia sprawy pod kątem stawianych decyzji Organu I instancji zarzutów. Ten środek sądowej kontroli administracji ma przeciwdziałać zbędnemu przedłużaniu postępowania administracyjnego na skutek wydawania w toku postępowania kolejnych decyzji kasatoryjnych. Sąd nie powinien jednak autorytatywnie wypowiadać się o zagadnieniach merytorycznych związanych ze stosowaniem norm prawa materialnego. W postępowaniu wszczętym ze sprzeciwu, Sąd skupia się na ocenie czy w sprawie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i na którym organie powinien spoczywać obowiązek pełnego ustalenia stanu faktycznego oraz wydania decyzji co do meritum (zob. W. Piątek, Glosa do wyroku WSA w Białymstoku z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. II SA/Bk 940/17, OSP 2019, nr 10, s. 177). Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 P.p.s.a.). Natomiast w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.). Tylko niezaistnienie w sprawie przesłanek wydania decyzji kasacyjnej przez Organ odwoławczy, będzie uprawniać sąd do uwzględnienia sprzeciwu. Mając na względzie charakter prawny instytucji sprzeciwu, wyraźnie zawężający zakres sądowej kontroli rozstrzygnięć organów administracji, wskazać należy, że w myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, oznacza to, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest dopuszczalne wyjątkowo i stanowi wyraźny wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy (zob. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. II OSK 2653/14, CBOSA). Po dokładnym przeanalizowaniu zarzutów sprzeciwu oraz treści wydanej w sprawie decyzji kasacyjnej SKO, przesłanych wraz ze sprzeciwem akt administracyjnych, Sąd doszedł do przekonania, że środek zaskarżenia złożony przez J. K. powinien zostać uwzględniony na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a. Skontrolowana przez Sąd decyzja kasacyjna została uzasadniona dokonaniem przez Organ I instancji niewłaściwej wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. Kolegium zasadnie zauważyło, że Organ I instancji niesłusznie oparł zaskarżoną decyzję na podstawie przepisu, który w związku z wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego został uznany za niezgodny z Konstytucją. Niewątpliwie Burmistrz [...] odmawiając stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dokonał błędnej wykładni przytoczonej regulacji materialnoprawnej. Sąd stoi na stanowisku, że skutkiem w/w wyroku TK jest zmiana zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., będącego przepisem szczególnym w stosunku do art. 17 ust. 1 u.ś.r., który określa ogólne przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 ustawy i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (tak WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. II SA/Rz 1090/19, CBOSA, LEX). Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 u.ś.r., która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (zob. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2020 r. o sygn. II SA/Bd 364/20, LEX, wyrok WSA w Gdańsku z 2 lipca 2020 r., sygn.. III SA/Gd 436/20, LEX, oraz z 25 czerwca 2020 r., sygn. III SA/Gd 519/20, LEX). Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wykazało, że decyzja Burmistrza [...] została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Kolegium w uzasadnieniu decyzji ograniczyło się do omówienia wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 oraz wskazania, że w niniejszej sprawie na Skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej matki. Jedyną przesłanką odmowy przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było dokonanie przez Organ I instancji nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. SKO zaleciło, aby Burmistrz ponownie rozpoznając sprawę dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy przyjmując, iż data powstania niepełnosprawności nie stanowiła podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia zwłaszcza, iż wcześniej takie świadczenie w tożsamej okoliczności zostało przyznane. Zdaniem Sądu, Organ I instancji w wystarczający sposób ustalił stan faktyczny sprawy oraz przeanalizował przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z uzasadnienia decyzji Organu I instancji jednoznacznie wynika, że Burmistrz uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia poza przesłanką wskazaną w art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole, nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Zdaniem Sądu dokonanie nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić podstawy do zastosowania przez Organ odwoławczy art. 138 § 2 K.p.a. Kolegium w zaskarżonej decyzji nie wskazało jakich naruszeń przepisów postępowania dopuścił się Organ I instancji oraz nie wyjaśnił braku możliwości zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 136 K.p.a. W ocenie Sądu, podstawą uchylenia decyzji Organu I instancji i przekazania sprawy temu Organowi do ponownego rozpoznania mogą być takie uchybienia postępowania administracyjnego, których Organ odwoławczy nie jest w stanie uzupełnić w trybie art. 136 K.p.a. Samo dokonanie nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w przypadku, gdy pozostałe pozytywne przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia zostały spełnione nie daje Organowi odwoławczemu kompetencji do zastosowania w niniejszej sprawie art. 138 § 2 K.p.a. Zdaniem Sądu, ma rację Skarżąca podnosząc w sprzeciwie, że w niniejszej sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy, aby SKO mogło merytorycznie rozpoznać sprawę. Organ odwoławczy mógł samodzielnie ocenić spełnienie przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, czego niestety nie uczynił. Warto przypomnieć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] już wcześniej przyznało J. K. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną matką (decyzja SKO z dnia [...] października 2021 r. nr [...]) do dnia [...] stycznia 2022 r., zatem złożony w sprawie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stanowi niejako wniosek o kontynuację przyznawania J. K. świadczenia pielęgnacyjnego. Istotnym jest również, że Skarżąca do złożonego sprzeciwu dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] zaliczające H. S. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Wydanie w niniejszej sprawie decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. spowodowało nieuzasadnione przedłużenie prowadzonego postępowania. Ponadto, jeżeli Kolegium mimo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznało, że należy go jeszcze uzupełnić o dodatkowe dowody, czy oświadczenia, samo mogło podjąć czynności w oparciu o art. 136 K.p.a. Kolegium ponownie rozpoznając odwołanie powinno uwzględnić dokonaną przez Sąd ocenę prawną swych działań, zważając jednocześnie, że wydanie decyzji o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest dopuszczalne w wyjątkowych przypadkach i stanowi wyraźny wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez Organ odwoławczy. Wniesiony sprzeciw z przyczyn wyżej wskazanych okazał się zasadny, co skutkowało jego uwzględnieniem w całości na podstawie art. 64e oraz art. 151a § 1 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło