III SA/Gd 88/22
WyrokWSA w Gdańsku2022-05-06
Skład orzekający: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, jeśli zakres tej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia zarobkowego, a w opiece uczestniczą również inne osoby?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jedynie w sytuacji, gdy opiekun rezygnuje z zatrudnienia lub go nie podejmuje z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zakres tej opieki w sposób oczywisty uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W przypadku, gdy opieka ma charakter pomocy w codziennych czynnościach, nie wykracza poza standardowe obowiązki domowe, a w jej sprawowaniu uczestniczą inne osoby, nie można uznać, że wyklucza ona możliwość podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W takiej sytuacji nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy a sprawowaną opieką.Stan faktyczny
R.O. złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres sprawowanej przez R.O. opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia zarobkowego. Skarżący zarzucił błędną wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenie przepisów KPA. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2022 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 17 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 grudnia 2021r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania R.O. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Burmistrza (dalej: organ I instancji) z dnia 21 lipca 2021 r., nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium wskazało, że R.O. zwrócił się do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką H.O. Do wniosku załączone zostało orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 29 maja 2020r., w którym wskazano, że H.O. została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 6 marca 2020 r., niepełnosprawność istnieje od 67 roku życia. Orzeczenie wydano na stałe. Symbol niepełnosprawności to 10-N (choroby neurologiczne), 05-R ( dysfunkcja narządu ruchu), 07-S (choroby układu oddechowego i krążenia).
Kolegium przytoczyło treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. 2022r., poz. 615), zwanej dalej ustawą, i wskazało, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę lub jej niepodejmowaniem. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować tylko do tych stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Analizując zgromadzone w sprawie dowody Kolegium doszło do przekonania, że taka sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie.
Kolegium wskazało na ustalenia poczynione w oparciu o wywiad środowiskowy. Wynika z nich, że przy kąpieli i ubieraniu H.O. pomaga córka B. D. . Leki H.O. zażywa samodzielnie. Samodzielnie też się porusza, wykonuje czynności higieniczne. Obiady dla wszystkich domowników, tj. H.O. oraz jej trzech synów: R.O. (nieaktywny zawodowo) oraz M.O. i K.O. (aktywni zawodowo), gotuje siostra I. . Śniadania przygotowuje syn K. , kolacje robi syn K. na zmianę z synem R. . R.O. robi codziennie zakupy, sprząta, może matkę zostawić na około 2 godziny samą w domu. H.O. samodzielnie spożywa posiłki używając lewej ręki, ponieważ prawa nie jest w pełni sprawna po udarze niedokrwiennym lewej półkuli mózgu, który miał miejsce w 2017 r. Ma trudności z komunikacją werbalną po udarze, prawa część twarzy jest mniej sprawna i utrudnia mówienie, co jednak nie uniemożliwia rozmowy. R.O. towarzyszy matce podczas wizyt lekarskich, około raz w miesiącu konieczna jest wizyta u neurologa. H.O. oświadczyła, że wszyscy członkowie rodziny się o nią troszczą.
R.O. podczas wywiadu następująco opisał czynności, które wykonuje w ramach opieki nad matką: wstaje około 5.00 rano, około godziny 7.00 rano idzie po zakupy, później około godziny 12-13 przygotowuje obiad, wieczorem przygotowuje kolacje, czasami myje okna, pierze. Oświadczył, że mama ma epilepsję, zażywa stosowne leki, ostatnio nie ma ataków, gdy atak trwa 5 minut należy wezwać karetkę. Nocą jest różnie, czasem zdarza się, że mama nie może spać, wówczas słucha radia lub ogląda TV.
Kolegium wskazało, że jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego skarżący dotychczas przepracował jedynie 4 lata, 6 miesięcy, 9 dni. Ostatnio pracował w okresie od maja do sierpnia 2018 roku w S., kiedy jego matka posiadała już orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (wydane na czas określony do 30 czerwca 2019 r.). Natomiast aktualne orzeczenie o niepełnosprawności matka skarżącego posiada od maja 2020 r. Świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Natomiast w niniejszym przypadku przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stanowiłoby uzyskanie przez skarżącego zastępczego źródła dochodu.
Zdaniem Kolegium, sprawowana przez skarżącego opieka nie wypełniała przesłanki związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Opieka ta ma charakter pomocy w czynnościach dnia codziennego, do czego skarżący jest zobowiązany jako syn. Świadczona przez skarżącego pomoc nie wykracza bowiem poza standardowe obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym, a zakres tych czynności mieści się w zakresie prawidłowych relacji i stosunków rodzinnych. Ponadto pozostałe dzieci, tj. M. O. i K. O. pomagają w opiece nad matką, przygotowują śniadania, kolacje. Natomiast córka B. pomaga podczas kąpieli i ubierania się. Także siostra H.O. pomaga w gospodarstwie domowym gotując dla wszystkich obiady. Nawet gdyby uznać, że także skarżący czasem przygotowuje posiłki to i tak zakres sprawowanej pomocy nie spełnia wymogów koniecznych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
R.O. , reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaną przez niego opieką nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek istnieje oraz niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki świadczonej przez skarżącego nie wypełnia dyspozycji ww. przepisu, podczas gdy w prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga, w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia, opieki stałej lub długotrwałej lecz niekoniecznie całodobowej.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 735), dalej "k.p.a.", poprzez "niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony".
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że opieka nad matką zajmuje mu znaczną część dnia. Organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy, co w niniejszej sprawie zachodzi. Innymi słowy, znaczny stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę.
Ponadto ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący na poparcie swojego stanowiska powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką jest stały i długotrwały, co przesądza o zasadności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na jego rzecz. Wskazał również, że fakt dzielenia opieki z innymi osobami powinien uzasadniać przyznanie świadczenia, po pierwsze z uwagi na stan zdrowia osoby tego wymagającej, a po drugie, na należyte i wręcz w szerszym aspekcie sprawowanie ww. opieki. Skarżący sprawuje stałą, osobistą i nieprzerwaną opiekę nad osobą niepełnosprawną i korzysta z pomocy osób trzecich tylko w wyjątkowych sytuacjach.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022r., poz. 615), zwanej dalej "ustawą", a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z powołanego unormowania wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18).
Omawiane świadczenie, co należy podkreślić, nie jest jednak przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowanych koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek aktywności zawodowej.
W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu było ustalenie związku pomiędzy niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Do oceny w tym zakresie konieczne było stwierdzenie, czy istotnie powodem (celem) rezygnacji – a w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy w istocie niepodejmowania - zatrudnienia przez skarżącego była konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (matką), w tym również rozważenie tego, czy wymiar faktycznie sprawowanej przez skarżącego i koniecznej w związku ze specyfiką niepełnosprawności jego matki opieki rzeczywiście stoi na przeszkodzie możliwości podjęcia przez niego jakiegokolwiek - choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy - zatrudnienia.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wypełnił przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki. Organ prawidłowo ustalił, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką sprawowana przez skarżącego wykluczała podjęcie przez niego jakiejkolwiek pracy zarobkowej.
W aktach sprawy znajduje się orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 29 maja 2020r., w którym wskazano, że H.O. została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 6 marca 2020 r., niepełnosprawność istnieje od 67 roku życia. Orzeczenie wydano na stałe. Symbole stwierdzonej niepełnosprawności to 10-N (choroby neurologiczne), 05-R (dysfunkcja narządu ruchu), 07-S (choroby układu oddechowego i krążenia).
Skarżący wskazał, że pomoc matce stanowią następujące czynności: zrobienie zakupów, przygotowanie obiadu, sprzątanie, pomoc w ubraniu się rano i wieczorem. H.O. dodała, że syn towarzyszy jej podczas wizyt lekarskich, około raz w miesiącu konieczna jest wizyta u neurologa. Wskazała też, że samodzielnie korzysta z toalety i wykonuje czynności higieniczne, porusza się samodzielnie, samodzielnie bierze leki i spożywa posiłki.
W ocenie Sądu opisane czynności wykonywane przez skarżącego składają się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego i nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu (zob. m.in. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21). Czynności polegające na pomocy w codziennej higienie osobistej, myciu, czy podaniu leków, oraz pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (zob. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20).
Należy też zauważyć, odwołując się do informacji z wywiadu środowiskowego, że w opiece nad H.O. udział biorą także pozostali domownicy, córka B. D. , która pomaga w ubieraniu się i kąpieli, pozostali dwaj synowie K. O. i M. O. , którzy wprawdzie pracują zawodowo ale angażują się w opiekę, jak również siostra I. , która gotuje obiady dla wszystkich domowników. Nawet gdyby uznać, że skarżący również gotuje obiady, to i tak nie sposób uznać, że wyklucza to możliwość podjęcia przez niego zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wskazane przez skarżącego czynności, które wykonuje, jako czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przy właściwej organizacji (np. wcześniejszym przygotowaniu posiłków) - tym bardziej właśnie w sytuacji wspólnego zamieszkiwania z innymi domownikami - dają możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej (por. m.in. wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 858/21).
Skoro obowiązki wykonywane przez skarżącego w związku ze sprawowaną przez niego opieką nie wypełniają całego dnia, to zakres tej opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby na część etatu. Odnosząc się do argumentów skargi dotyczących pozostawania przez skarżącego w gotowości do pomocy przez całą dobę, wskazać należy, że Sąd nie kwestionuje, że H.O. może zostać sama przez około 2 godziny dziennie, jak sama podała w trakcie wywiadu środowiskowego, niemniej jednak aktywny udział pozostałych członków rodziny w sprawowaniu opieki pozwala na takie jej zorganizowanie, aby niezbędna pomoc w razie konieczności była zapewniona. Opieka sprawowana przez skarżącego nad matką nie wymaga więc całkowitej rezygnacji przez niego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wniosek ten jest tym bardziej uzasadniony, że jak wynika z akt sprawy, skarżący w maju 2018 r. zrezygnował z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad matką i podjął zatrudnienie w Szwecji, gdzie pracował od maja 2018 r. do sierpnia 2018 r. Przypomnieć należy, że H.O. przeszła w 2017r. udar i posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 9 czerwca 2017r. do dnia 30 czerwca 2019r. Konieczność zatem sprawowania opieki nad matką nie stanowiła przeszkody do podjęcia przez skarżącego kilkumiesięcznego zatrudnienia za granicą, wiążącego się wszak ze stałą nieobecnością skarżącego w tym czasie. Oznacza to, że mimo jego nieobecności opieka nad matką została zapewniona przez pozostałych członków rodziny również zobowiązanych do alimentacji.
Słusznie też Kolegium podkreśliło, że łączny staż pracy skarżącego, urodzonego w 1982 r., wynosi 4 lata 6 miesięcy i 9 dni. Biorąc pod uwagę wieloletnią bierność zawodową skarżącego jak również zakres opieki sprawowanej nad matkę oraz aktywny udział w sprawowaniu tej opieki przez pozostałych członków rodziny zgodzić należy się z organami, że niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, nie jest wymuszone koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, lecz jest jego wyborem życiowym.
Zaznaczyć należy, że opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a jej zakres musi wykluczać możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, tak więc związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną, faktyczną i konieczną opieką, musi być realny i bezpośredni. W rozpoznawanej sprawie stan zdrowia i związany z nim stan niepełnosprawności matki skarżącego oraz wsparcie w opiece nad matką przez innych członków rodziny, wyklucza istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego pracy zarobkowej a sprawowaniem przez niego opieki nad matką. Należy uznać, że zakres koniecznej opieki jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasowym, tym bardziej, że przy realizacji opieki nad matką skarżący nie jest zdany wyłącznie na siebie, a wręcz przeciwnie, pomoc w jej sprawowaniu okazują (lub potencjalnie mogą okazywać) także inni członkowie rodziny.
Raz jeszcze należy zatem podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane w sytuacji, gdy czas poświęcany na czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym członkiem rodziny absorbuje jedynie część dnia, gdyż stan taki umożliwia podjęcie zatrudnienia. Nie zachodzi bowiem wówczas wymagana ustawą przesłanka przyznania świadczenia, jaką jest rezygnacja z pracy lub niepodejmowanie pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a jej zakres wykluczać możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, tak więc związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego nie podejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być rzeczywisty. W niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że zakres deklarowanych przez skarżącego czynności związanych ze sprawowaną, wymaganą i konieczną – z uwagi na niepełnosprawność matki – opieką nie stanowi sam w sobie podstawy do powstrzymywania się od aktywności zawodowej przez skarżącego.
Zaznaczyć należy również, że ustalenia związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy nie można utożsamiać z oceną wskazań dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Ocena spełnienia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku wymaga ustalenia czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia wynikającego z treści orzeczenia o niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021, I OSK 2859/20, z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21, z 7 maja 2020 r., I OSK 1049/19).
Zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego okazały się niezasadne. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło