II GZ 445/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. Sp. z o.o. we W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Wr 241/22 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie T&S sp. z o.o. w Legnica (dalej: Strona lub Spółka) - reprezentowana przez kuratora Piotra Fiedorka - wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 grudnia 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Zarządzeniem z dnia 5 lipca 2022 r., Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwał Stronę - reprezentowaną przez jej kuratora - do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 900 zł. Jako podstawę wezwania wskazano art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: P.p.s.a.) w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2021, poz. 535). W zażaleniu na powyższe zarządzenie Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzuciła naruszenie art. 239 p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie, w sytuacji gdy stronę reprezentuje kurator, który nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie okazało się nieusprawiedliwione i dlatego podlegało oddaleniu. Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności należało zauważyć, że w art. 199 P.p.s.a. wprowadzono zasadę, iż koszty postępowania obciążają stronę, w zakresie, w jakim są związane z jej udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Koszty sądowe obejmują zaś opłaty sądowe i zwrot wydatków. Wyjątki od zasady, że strona ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, muszą zatem w myśl przywołanego art. 199 P.p.s.a. wynikać z przepisów szczególnych. Do takich przepisów należy art. 239 P.p.s.a., określający zakres zwolnienia od kosztów sądowych. W art. 239 § 1 pkt 3 P.p.s.a. uregulowano zwolnienie o charakterze podmiotowym. Z mocy tego przepisu nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych "kurator strony wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy". Przepis ten przewiduje zatem sytuacje zwolnienia od kosztów sądowych kuratora strony, ale dotyczy to spraw, w których ów kurator został wyznaczony przez sąd orzekający (lub przez sąd opiekuńczy - bezspornie przypadek poza tą sprawą) dla danej sprawy. Tymczasem kurator - Piotr Fiedorek nie został wyznaczony przez sąd orzekający w niniejszej sprawie. Zainicjowanie przez Spółkę postępowania przed sądem administracyjnym nastąpiło bowiem w wyniku wniesienia skargi przez jej reprezentanta - kuratora, który został dla niej ustanowiony przez sąd powszechny. Mianowicie, Sąd Rejonowy dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w sprawie o sygn. akt WR.VII Ns Rej. KRS 32335/20/436 postanowieniami z dnia: 1) 21 grudnia 2020 r. - ustanowić dla spółki T&S sp. z o.o. (KRS 503705) do dnia 21 grudnia 2021 r. kuratora Piotra Fiedorka celem reprezentowania T&S sp. z o.o. we wszystkich sprawach podatkowych oraz innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych 2) 17 stycznia 2022 r. - przedłużył kuratelę ustanowiona w dniu 21 grudnia 2020 r. dla T&S sp. z o.o. do dnia 21 grudnia 2022 r., 3) 9 czerwca 2022 r. - dokonał z urzędu wykładni postanowienia z dnia 21 grudnia 2020r. w ten sposób, że ustalił, iż zapis zawarty w pkt 1 postanowienia w brzmieniu : "ustanowić dla spółki T & S Sp. z o.o. (KRS 503705) (...) - kuratora w osobie Piotra Fiedorka celem reprezentowania T & S Sp. z o.o. we wszystkich sprawach podatkowych dotyczy reprezentowania spółki T & S Sp. z o.o. przez kuratora Piotra Fiedorka w sprawach podatkowych zarówno przed organami podatkowymi jak i sądami administracyjnymi. W takich okolicznościach nie można było podzielić uwag wyrażonych w zażaleniu co do przysługującego Stronie - z racji ustanowienia dla niej, na podstawie art. 42 K.c. kuratora - zwolnienia od kosztów sądowych po myśli art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podkreślić należało, że treść rzeczonego przepisu p.p.s.a. nawiązuje przede wszystkim do instytucji procesowych określonych w art. 30 p.p.s.a. (kurator - powoływany przez sąd na wniosek strony przeciwnej, jeżeli strona ta podejmuje przeciwko drugiej stronie czynność niecierpiącą zwłoki - dla strony niemającej zdolności procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego, jak również dla strony niemającej organu powołanego do jej reprezentowania) oraz art. 78-81 p.p.s.a. (kurator do doręczeń). Przepisy te dotyczą ustanowienia kuratora dla konkretnej sprawy toczącej się przez sądem administracyjnym, w której sąd orzekający decyduje o ustanowieniu kuratora (albo o zwróceniu się o jego ustanowienie do sądu opiekuńczego - w przypadku, o którym mowa w art. 31 § 1 p.p.s.a.). Podobny pogląd przedstawiono już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - zob. postanowienia z dnia: 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II GZ 150/20 oraz 10 listopada 2020 r., sygn. akt II GZ 323/20. W związku z takim uregulowaniem zwolnienia podmiotowego od kosztów kuratora strony, nie ma podstaw do przyjmowania, iż odnosi się ono do każdego kuratora strony biorącej udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prawidłowe było zatem zarządzenie z dnia 20 października 2021 r. Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Wzywało ono bowiem Spółkę - reprezentowaną przez kuratora ustanowionego przez sąd powszechny - do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, od której nie została uiszczona należna opłata. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu I instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach (art. 209 p.p.s.a.). Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527.