I OSK 1715/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 377/22 w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 14 lutego 2022 r., nr Rep.89/ŚR/22 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 2 czerwca 2022 r. II SA/Ol 377/22, oddalił skargę P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z 14 lutego 2022 r., nr Rep.89/ŚR/22 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył P. N., zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej "p.p.s.a.") w zw. z 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023. 0. 775 t.j., dalej "k.p.a.") przez bezzasadne uznanie, iż wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania w przedmiotowej sprawie oraz niedopuszczalny był ponowny wniosek skarżącego o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką G. K. z uwagi na tożsamość toczących się już spraw w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o powyższy zarzut wniósł o: - uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie w całości złożonej skargi, - rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym, ewentualnie - przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Olsztynie, - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. W niniejszej sprawie kluczowa jest odpowiedź na pytanie – czy wystąpiła tożsamość toczących się spraw w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego? W ugruntowanym piśmiennictwie i orzecznictwie dotyczącym instytucji res iudicata zgodnie przyjęto, że decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Res iudicata następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Do zaistnienia przypadku res iudicata w ramach podstaw nieważnościowych konieczne jest ustalenie stosunku tożsamości pomiędzy sprawą rozstrzygniętą decyzją, która ma zostać unieważniona, a sprawą, której dotyczy uprzednio wydana decyzja ostateczna (Borkowski/Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck 2021, s. 1018-1020, nb 65-72; M. Jaśkowska w: A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2020, s. 896-900, uw. 1-10; także M. Jaśkowska w: A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, cz. III Uprzednie rozstrzygnięcie sprawy jako przyczyna nieważności; T. Kiełkowski w: red. H. Knysiak-Sudyka, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2019, s. 1080-1084, uw. 12; K. Glibowski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck 2021, s. 1308-1312, nb 63-78; B. Kuś w: red. M. Karpiuk, P. Krzykowski, A. Skóra, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 127-269. Tom III, Olsztyn 2021; wyroki NSA z: 27.1.2016 r. I OSK 787/14, Lex 2032840; 28.11.2000 r. I SA/Ka 1458/99, Lex 47122). Z przytoczonych wyżej poglądów orzecznictwa i piśmiennictwa w sposób jednoznaczny wynika, że dla przyjęcia, że doszło do wydania decyzji naruszającej zasadę res iudicata konieczne jest istnienie tożsamości spraw, zarówno pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt omawianej sprawy należy podzielić ocenę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że prawidłowo organy orzekające uznały, że wobec pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej i prawomocnej decyzji z 21 września 2020 r. nie jest możliwe wydanie kolejnej decyzji rozstrzygającej o uprawnieniu skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie renty. Nadto Sąd I instancji zauważył, że skarżący popróbował dochodzić swoich racji, zaskarżając do sądu administracyjnego pierwotną decyzję odmawiającą mu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże nie wzruszył jej ze swojej winy, tj. uchybiając terminowi do złożenia skargi. Dlatego też słuszna była konstatacja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że w tej sytuacji ocena prawna zawarta w ostatecznej i prawomocnej decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia jest wiążąca, dopóki pierwotna decyzja pozostaje w obrocie prawnym. W związku z prawidłową oceną dokonaną przez Sąd I instancji, niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.