I GZ 167/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia ["A."] Sp. z o.o. Sp. k. w Ł. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 55/22 o odmowie przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 55/22 w sprawie ze skargi ["A."] Sp. z o.o. Sp. k. w Ł. na czynność Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi w przedmiocie odmowy zawarcia umowy o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 55/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku ["A."] Sp. z o.o. Sp. k. w Ł. (dalej: spółka, skarżąca), na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm. dalej p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2022 r, sygn. akt I SA/Łd 55/22. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 15 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę ["A."] Sp. z o.o. Sp. k. w Ł. na czynność Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi, w przedmiocie odmowy zawarcia umowy o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął w dniu 22 marca 2022 r. Pismem wniesionym drogą elektroniczną w dniu 23 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącej złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w sprawie wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Uzasadniając uchybienie terminowi, pełnomocnik strony skarżącej wskazała, że w ostatnim dniu upływu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia w sprawie ze względów zdrowotnych, pełnomocnik nie była w stanie wystąpić z przedmiotowym wnioskiem. Wskutek powikłań po przebytym Covid-19 w dniach [...] stycznia 2022 – [...] lutego 2022 r. stan zdrowia pełnomocnika gwałtownie się pogorszył. Ze względu na stan zdrowia, kłopotów z oddychaniem, wysokiej gorączki oraz ogólnym osłabieniem, a także podejrzeniem kolejnego zakażenia Covid-19, pełnomocnik nie była w stanie złożyć wniosku o uzasadnienie w przepisanym terminie. Na powyższe postanowienie, zażalenie złożyła pełnomocnik spółki, Sądowi I instancji zarzucając naruszenie: 1. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnię tego przepisu i stwierdzenie, że brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku WSA w Łodzi nie został uprawdopodobniony ze względu na brak przedstawienia zaświadczenia lekarskiego lub innych dowodów stwierdzających stan zdrowia pełnomocnika procesowego, podczas gdy warunkiem koniecznym dla przywrócenia terminu, nie jest przedstawienie dowodów na określone okoliczności, a jedynie ich uprawdopodobnienie, tj. przedstawienie wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia niedającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu i w konsekwencji odmowę przywrócenia terminu. W uzasadnieniu zażalenia, pełnomocnik ponadto wskazuje, iż we wniosku o przywrócenie terminu powołała się na nagle, znaczne pogorszenie stanu zdrowia prawdopodobnie związanego z chorobą Covid-19 istotnie nie przedstawiając dokumentów na poparcie twierdzeń, ponieważ w dniu składania wniosku nie posiadała takich dokumentów, które mogłyby potwierdzić stan zdrowia. Nie oznacza to jednak, iż w tym dniu nie podjęła żadnych kroków w celu diagnozy lub podjęcia leczenia, a oznacza to jedynie, że pełnomocnik nie posiadała takich dokumentów, których konkretny skład sędziowski rozpatrujący wniosek o przywrócenie terminu oczekiwał zobaczyć w aktach sprawy. Nie ma bowiem katalogu zaświadczeń, które w nagłych sytuacjach są wydawane pacjentom. Zaświadczenie o niezdolności do pracy chociażby, jest wydawane w przypadku, gdy podmiot posiada ubezpieczenie chorobowe i zaświadczenie takie potrzebne jest to pobierania zasiłku chorobowego. Nie w każdej sprawie jednak zachodzi konieczność wydania takiego zaświadczenia. Zdaniem pełnomocnika, symptomy Covid-19 w okresie trwającego w Polsce stanu epidemii powinny być wystarczające dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Odnosząc się do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy, której spełnienie zakwestionował Sąd, wskazał, że zgodnie z wolą ustawodawcy, warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych, powołując się jednocześnie na orzecznictwo sądów administracyjnych, m.in. wyroki NSA: z dnia 9 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 354/02; z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1279/10; z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 313/15. Wobec powyższego pełnomocnik wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Łodzi; 2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony przywraca termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej. Osoby, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Na pełnomocniku ciążył obowiązek podjęcia niezbędnych kroków celem należytego zabezpieczenia interesów, które prowadzi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2019 r. sygn. akt I OZ 376/19, z dnia 23 lipca 2021 r. sygn. akt I OZ 174/21, z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt I OZ 319/21, z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt III FZ 773/21 oraz z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt I OZ 543/21). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie został złożony w terminie. Jak wynika bowiem z treści wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżących nie zadośćuczynił swoim obowiązkom i nie wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia od wyroku w ustawowym terminie. Odnosząc się do powołanych argumentów wskazać należy, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że nie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Jeżeli strona zastępowana jest przez pełnomocnika procesowego, to brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy oceniać na podstawie okoliczności odnoszących się do pełnomocnika. Jak wynika z przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. warunkiem dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie. Przesłanka ta powinna być oceniana w sposób uwzgledniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż na pełnomocniku prowadzącym sprawę swojego mocodawcy spoczywa obowiązek takiego zorganizowania pracy, aby uniknąć omyłek, które powodują szkody dla reprezentowanych przez niego stron, m.in. związane z uchybieniem terminów procesowych. Właściwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zauważył, że to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwie wyczerpujący i przekonujący dla Sądu administracyjnego uprawdopodobnić w niedochowaniu terminu. W niniejszej sprawie wymóg ten nie został spełniony. Uzasadnienie wniosku jest ogólnikowe - złe samopoczucie, czy też nagła choroba pełnomocnika nie zostały uprawdopodobnione załączeniem jakiejkolwiek dokumentacji medycznej, czy też innego dokumentu mogącego zaświadczyć o niezdolności do pracy w terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Za uwzględnienie nie zasługują również podnoszone okoliczności związane z poddaniem się izolacji ze względu na pojawiające się objawy charakterystyczne dla zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz związane z tym ograniczenie kontaktów społecznych, celem zapobiegnięcia zarażania innych osób. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie powołującej się na tę okoliczność. Należy przy tym podkreślić, że obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu, nie oznacza, że strona może poprzestać wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach. Brak jakiegokolwiek uprawdopodobnienia okoliczności podnoszonej we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oznacza, że wniosek w tym przedmiocie nie mógł zostać uwzględniony, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. Odnosząc się do wniosku w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (dział V, rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.