II SA/Sz 30/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. T. na akty Urzędu Rejonowego w B. w przedmiocie podziału nieruchomości postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 15 października 2021 r. W. T. wniósł skargę m.in. na akty Urzędu Rejonowego w B. (obecnie Starosty [...]) w przedmiocie podziału nieruchomości. Skarżący wyjaśnił, że skarży akt Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] listopada 1995 r. w postaci operatu pomiarowego nr [...] [...] o kameralnym podziale m.in. działki nr [...] z obrębu nr [...] m. B. na działki nr [...] i nr [...] oraz akt Urzędu Rejonowego w B. w postaci wykazu zmian gruntowych nr [...] z dnia [...] listopada 1995 r., dotyczący ustalenia stanu nowego tych działek przez pozbawienie działki nr [...] numeru porządkowego nieruchomości "[...]", jak również przez bezpodstawne obciążenie działki nr [...] Miasta B. prawem użytkowania wieczystego na rzecz skarżącego i jego byłej żony B. (obecnie B. ) i pozorne – z obejściem prawa – przypisanie tej działce [...] numeru księgi wieczystej [...], jak też pozorne – z obejściem prawa – złożenie do Sądu Rejonowego w B. wniosku o zmianę oznaczenia w księdze wieczystej nr [...] nieistniejącej od 1967 r. działki Skarbu Państwa nr [...] na działkę nr [...], bez zawiadomienia o zmianie właściciela i granic nieruchomości, położonej w B. przy ul. [...]. Zarzucając w/w aktom naruszenie stosownych przepisów postępowania oraz prawa materialnego wniósł o ich uchylenie, stwierdzenie nieważności i bezskuteczności dokonanego podziału działki nr [...] i ustalonego stanu nowego działek nr [...] i nr [...] w stosunku do skarżącego (samoistnego posiadacza), faktycznie władającego skomunalizowaną nieruchomością, działką nr [...] oraz zobowiązanie Starosty [...] do niezwłocznego doprowadzenia posiadanej przez skarżącego nieruchomości gruntowej przy ul. [...] do stanu zgodnego z prawem. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej z uchybieniem terminu, a nadto wyjaśnił, że nie posiada legitymacji do kwestionowania, czy też czynienia innych ustaleń aniżeli wynikające z prawomocnego orzeczenia Sądu czy też rozstrzygnięć innych organów. Postanowieniem z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt II SPP/Sz 9/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarga nie podlega kognicji sądu administracyjnego, a zatem zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt I OZ 174/22 oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie, uznając stanowisko Sądu I instancji za zgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in., czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu do rozpoznania sprawy, taka skarga, podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - zwanej dalej "p.p.s.a."). Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Na gruncie niniejszej sprawy, skarżący wniósł skargę na akty Urzędu Rejonowego w B.. Powołał się na operat pomiarowy nr [...] [...] o kameralnym podziale m.in. działki nr [...] z obrębu nr [...] m. B. na działki nr [...] i nr [...] oraz akt Urzędu Rejonowego w B. w postaci wykazu zmian gruntowych nr [...] z dnia [...] listopada 1995 r., dotyczący ustalenia stanu nowego tych działek przez pozbawienie działki nr [...] numeru porządkowego nieruchomości "[...]", jak również wskazał na bezpodstawne obciążenie działki nr [...] Miasta B. prawem użytkowania wieczystego na rzecz skarżącego i jego byłej żony B. (obecnie B. ) i pozorne – z obejściem prawa – przypisanie tej działce [...] numeru księgi wieczystej K. , jak też pozorne – z obejściem prawa – złożenie do Sądu Rejonowego w B. wniosku o zmianę oznaczenia w księdze wieczystej nr [...] nieistniejącej od 1967 r. działki Skarbu Państwa nr [...] na działkę nr [...], bez zawiadomienia o zmianie właściciela i granic nieruchomości, położonej w B. przy ul. [...]. Prawne formy działania administracji mają zróżnicowany charakter. Jedną z grup tych działań tworzą rozstrzygnięcia o charakterze władczym. Definiowane są one jako władcze, jednostronne oświadczenia woli organu, oparte na przepisach prawa, określające sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata w indywidualnej sprawie, wydane jako rezultat przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Powszechnie reprezentowane przez naukę i judykaturę jest stanowisko, iż o charakterze aktu administracyjnego decyduje nie wyłącznie nadana mu nazwa, lecz także jego treść, gdyż treść ta musi odpowiadać wszystkim ww. elementom. Należy zauważyć, że pisma, będące przedmiotem skargi nie zostały wytworzone przez organ administracji, lecz pochodzą od uprawnionego geodety. Operat pomiarowy w wyniku wykonania prac geodezyjno-kartograficznych, jak wynika z jego treści, został sporządzony w celu sprostowania niezgodności zapisów w rejestrach gruntów z zapisami w księgach wieczystych w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia z dnia 15 maja 1990 r., w sprawie szczegółowych zasad i trybu zgłaszania prac geodezyjnych i kartograficznych oraz przekazywania materiałów i informacji powstałych w wyniku tych prac do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. z 1990 r., nr 33, poz. 195), którego podstawę stanowił przepis art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 1989 r, Nr 30, poz. 163 i Nr 43, poz. 241). Natomiast wykaz zmian danych gruntowych działki był dokumentem sporządzanym przez uprawnionego geodetę na potrzeby wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków w postępowaniu ewidencyjnym wszczynanym na wniosek podmiotu lub z urzędu. Dokumenty te odnoszą się do dwóch indywidualnie oznaczonych działek (nr [...] i nr [...]), jednak ze skargi jak i z dokumentacji dołączonej do skargi nie wynika do przeprowadzenia jakiego postępowania administracyjnego zostały sporządzone. Przy czym dokument w postaci wykazu zmian gruntowych wymieniało wyraźnie - obowiązujące do dnia 15 stycznia 1997 r. - zarządzenie Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (M. P. Nr 11, poz. 98 ze zm.). Jego § 99 ust. 2 stanowił, że jeżeli w istniejącej księdze wieczystej mają być dokonane zmiany dotyczące oznaczenia nieruchomości należy przed wydaniem danych z ewidencji ustalić granice nieruchomości w sposób określony właściwymi przepisami. Do danych należało wówczas dołączyć wyciąg z wykazu zmian gruntowych. Natomiast § 99 ust. 4 przewidywał, że w razie stwierdzenia, że wpisy zawarte w dziale pierwszym księgi wieczystej są niezgodne z danymi ewidencji gruntów, właściwy organ wystąpi z urzędu z wnioskiem do właściwego państwowego biura notarialnego o sprostowanie wpisów. Ponadto z art. 10 uchylonej z dniem 1 stycznia 1998 r. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz.127) wynikało, że: 1. Podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. 2. Niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podział nieruchomości może nastąpić w celu: 1) zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej dwoma lub więcej domami jednorodzinnymi bądź innymi domami mieszkalnymi albo domami mieszkalnymi wraz z budynkami gospodarczymi związanymi z indywidualnym gospodarstwem rolnym, jeżeli podział ten ma polegać na wydzieleniu poszczególnym współwłaścicielom domów wraz z gruntem niezbędnym do prawidłowego korzystania z tych domów, 2) wydzielenia gruntu niezbędnego do prawidłowego korzystania z domu lub budynku wzniesionego przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze, 3) wydzielenia gruntu nabytego w drodze zasiedzenia. 3. Podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji rejonowego organu rządowej administracji ogólnej, zatwierdzającej projekt podziału. 4. Przepis ust. 3 nie dotyczy podziału, o którym orzeka sąd. Jeżeli dopuszczalność podziału jest uzależniona od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (ust. 1), sąd zasięga w tej sprawie opinii rejonowego organu administracji ogólnej. Nie ulega zatem wątpliwości, że pierwszy z zaskarżonych aktów (operat pomiarowy) mógł stanowić następczo dla organu administracji podstawę do władczego, wiążącego podjęcia decyzji o skutku prowadzącym do podziału nieruchomości. Natomiast wykaz zmian gruntowych był dokumentem o funkcji uzupełniającej, zawierającym zmiany danych ewidencji wynikłych z pomiaru uzupełniającego, który sporządzano stosownie do przepisów technicznych o pomiarach uzupełniających i aktualizacji map i operatów. Wskazuje na to § 77 ust. 1 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 litego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (M. P. Nr 11, poz. 98 ze zm.). Ponadto, mając na uwadze fakt, że oba dokumenty dotyczą również działki nr [...], co do której skarżący nie wskazuje by przysługiwało mu prawo rzeczowe, tym bardziej nie można także stwierdzić, że dokumenty te mają cechy decyzji (postanowienia), a zwłaszcza nie można o nich powiedzieć, że zawierają podjęcie władczego rozstrzygnięcia - przez organ administracji - w indywidualnej sprawie w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Nie są to akty jak i inne czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Oczywistym jest też, że nie jest to również żaden z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4a do 7 p.p.s.a. Również przepisy szczególne nie przewidują możliwość wniesienia skargi w tym przedmiocie do sądu administracyjnego. Podsumowując należy stwierdzić, że z treści skargi wynika, że skarżący przedmiotem zaskarżenia uczynił akty w postaci operatu pomiarowego oraz wykazu zmian gruntowych. Pisma te nie zostały wytworzone przez organ administracji publicznej, lecz pochodzą od geodety, nie stanowiąc władczego rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie. Skarga na powyższe akty nie może zatem zostać rozpoznana w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienia NSA: z dnia 11 maja 2022 r. sygn. akt I OZ 145/22, z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt I OZ 174/22). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. odrzucił wniesioną skargę. Na marginesie sprawy należy zasygnalizować skarżącemu, że Sąd Najwyższy w uchwale z dnia z dnia 8 września 2021 r. III CZP 28/21 wypowiedział pogląd odnośnie wzruszenia domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i stwierdził, że domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2204 ze zm.), także w odniesieniu do wpisu hipoteki, może zostać wzruszone - jako przesłanka rozstrzygnięcia - w innej sprawie cywilnej niż sprawa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 tej ustawy).