IV SA/Wr 177/22

WyrokWSA we Wrocławiu2022-06-10

Skład orzekający: WSA Ireneusz Dukiel, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, WSA Katarzyna Radom

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawną matką, która wymaga stałej opieki, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeśli zakres wykonywanych przez nią czynności opiekuńczych nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, gdy opiekun nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zakres tej opieki obiektywnie uniemożliwia podjęcie aktywności zawodowej. Samo sprawowanie opieki, nawet nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest wystarczające, jeśli nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego między brakiem aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na wiek, w którym powstała niepełnosprawność matki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, ale z innej podstawy prawnej, wskazując na brak przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając organom błędną ocenę materiału dowodowego i naruszenie przepisów proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi P. B. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO, organ drugiej instancji) w W. z dnia [...] stycznia 2022 r. (nr [...]), mocą której organ ten działając na skutek odwołania P. B. (dalej: strona, skarżący), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], wydaną przez działającego z upoważnienia Burmistrza S. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. i odmawiającą stronie ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o jakim mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej: u.ś.r.). Jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy, w dniu 16 września 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynął wniosek strony reprezentowanej przez radcę prawnego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką (M. B.), legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na okres do 31 grudnia 2022 r. Z orzeczenia tego wynikało, że niepełnosprawność istnieje od 35 roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 20 kwietnia 2021 r. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. odmówił stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w powołaniu na przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. z uwagi na powstanie stopnia niepełnosprawności po upływie 25 roku życia. Na skutek wniesionego od tej decyzji odwołania, powołaną na wstępie decyzją SKO powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 i art. 24 u.ś.r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji zawarł ustalenia faktyczne wynikające m.in. z przeprowadzonego na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji wywiadu środowiskowego, których stwierdził, że matka wnioskodawcy (lat 53 M. B.) jest po rozwodzie oraz mieszka wspólnie ze stroną oraz z rozwiedzionym małżonkiem. Ze stroną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Matka strony ma zdiagnozowany nowotwór krtani. Jest po operacji usunięcia krtani wraz z guzem i kością gnykową oraz węzłami chłonnymi szyi. Nadto, choruje przewlekle na – astmę, nadciśnienie, cukrzycę, miażdżycę uogólnioną i tarczycę. Ma wstawioną rurkę tracheotomijną, którą należy oczyszczać i zmieniać opatrunki. Wskazał również, że matka strony cierpi na epilepsję (po usunięciu krwiaka na mózgu). Porusza się za pomocą kul inwalidzkich. Wnioskodawca ma 32 lata, nie pracuje i nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. W ramach sprawowanej nad matką opieki wnioskodawca wykonuje następujące czynności: przygotowuje i podaje posiłki, robi zakupy, dba o czystość i higienę matki, zaopatruje matkę w lekarstwa, kupuje jej i zmienia opatrunki, zawozi ją na leczenie (radioterapię) do W. w P. W ocenie organu, odmowa ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynika z niespełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a nie w powołaniu na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jak to przyjął organ pierwszej instancji. Kwestionując zasadność stanowiska organu pierwszej instancji SKO zwróciło uwagę, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 nie można stronie odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że z treści orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, a w przypadku nauki w szkole lub w szkole wyższej – po ukończeniu 25 roku życia. Co za tym idzie, sam moment powstania niepełnosprawności u matki strony (tj. gdy miała ona 35 lat) nie może mieć wpływu na prawo zainteresowanego do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Odmawiając stronie wnioskowanego świadczenia organ drugiej instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i podniósł, że w sprawie nie została spełniona przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że wprawdzie matka strony z uwagi na swój stan zdrowia niewątpliwie wymaga stałej opieki, to jednak z akt sprawy wynika, że opieka ta nie jest i nie musi być świadczona przez skarżącego ciągle w sposób nieprzerwany, wyłączający możliwość podjęcia zatrudnienia w takim wymiarze i zakresie, który jednocześnie umożliwi skarżącemu codzienne wykonywanie niezbędnych czynności opiekuńczych względem matki. Końcowo organ wspomniał, że prawomocną decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. już wcześniej SKO odmówiło stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. Strona nie wniosła od tej decyzji skargi do sądu administracyjnego, zaś z dokumentacji zebranej w sprawie wynika, że od dnia wydania wspomnianej decyzji nie wystąpiły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne wskazujące na konieczność zwiększenia rozmiaru, bądź intensywności opieki sprawowanej przez wnioskodawcę. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie decyzji SKO z dnia [...] stycznia 2022 r. oraz o ustalenie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 września 2021 r. Ewentualnie zaś, o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że wnioskodawca nie jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak związku pomiędzy rezygnacją przez niego z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką; 2) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że skarżący nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia; 3) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 2 czerwca 2021 r., że niepełnosprawna nie wymaga stałej opieki syna, który nie musiał zrezygnować z zatrudnienia. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ drugiej instancji dokonał błędnej, ale przede wszystkim dowolnej, oceny materiału dowodowego w kwestii czasookresu opieki, której wymaga podopieczna oraz możliwości podjęcia pracy zawodowej przez skarżącego. Skarżący wskazując na wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, z którego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, zwrócił uwagę, że orzeczenie to stanowi dokument urzędowy, wydany przez lekarza orzecznika, który posiadając fachową wiedze uznał, że matka strony nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Na tej podstawie wywiódł, że w sprawie organ drugiej instancji wyszedł poza zakres swoich kompetencji uznając, wbrew orzeczeniu lekarza orzecznika, uznał, że matka strony nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki swojego syna. Niezależnie od tej konstatacji skarżący uznał również, że przy dokonywaniu oceny zakresu sprawowanej opieki organ powinien wziąć pod uwagę, że przesłanka warunkują uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, opiekun wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Co zdaniem skarżącego w sprawie również należało mieć na uwadze, niemożność samodzielnego funkcjonowania jego matki została potwierdzona przez wyspecjalizowany organ. Jak argumentował skarżący, pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji należy odnosić do osób, u których następuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie – bez pomocy innych osób – podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się oraz komunikację (art. 4 ust 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Podkreślił, że okoliczność, iż niektóre z czynności z natury rzeczy mają charakter mniej absorbujący nie stanowi podstawy do umniejszania zakresu opieki, tym bardziej gdy – jak to ma miejsce w sprawie – osoba niepełnosprawna ma problemy z samodzielnym załatwianiem podstawowych potrzeb życiowych. Dodał, że warunku stałej i ciągłej opieki nie należy rozumieć jako wykonywania opieki bez przerwy i przez 24 godziny na dobę. Skonstatował, że konsekwencją niewłaściwych ustaleń faktycznych i błędnej oceny materiału dowodowego było błędne ustalenie, że skarżący nie spełnia przesłanek ustawowych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Na wstępie należy wskazać, że Sąd podziela zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., uwzględniającą skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Powołując się na wspomniany wyrok, organ drugiej instancji zasadnie skorygował stanowisko organu pierwszej instancji i prawidłowo przyjął, że z punktu widzenia zasadności złożonego przez stronę wniosku bez znaczenia pozostaje data powstania niepełnosprawności podopiecznego. Uwzględniając treść zaskarżonej decyzji SKO, istota sporu w sprawie dotyczy na tym etapie wyłącznie wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. , który to przepis stanowił materialnoprawną podstawę odmowy ustalenia stronie prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Jak stanowi wspomniana regulacja, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W sprawie, poza sporem pozostawała okoliczność, że skarżący występując o oświadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną matką spełnia kryteria podmiotowe o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., albowiem ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec tej osoby. W okolicznościach faktycznych sprawy za okoliczność niesporną uznać należy to, że strona opiekuje się matką, która legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Świdnicy z dnia 2 czerwca 2021 r. o zaliczeniu jej do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 31 grudnia 2022 r. Strony w postępowaniu przed sądem spierają się natomiast co do tego, czy charakter i zakres czynności opiekuńczych jakie wykonuje skarżący przy matce wpisuje się w zakres normowania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a co za tym idzie, czy w sprawie występuje przesłanka tzw. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia lub innych form zarobkowania a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W świetle okoliczności spornych sprawy trzeba wyraźnie zaznaczyć, że jak wynika z zaskarżonej decyzji, organ drugiej instancji nie kwestionował zasadności wydania wobec matki strony orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ani zawartych w tym orzeczeniu zaleceń w zakresie konieczności zapewnienia matce strony stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Uznał natomiast, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na to, by zakres czynności opiekuńczych , jakie wykonuje skarżący przy matce stanowił obiektywną przeszkodę niepodejmowania przez niego zatrudnienia. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ drugiej instancji ocena materiału dowodowego nie przekracza granicy swobodnej oceny dowodów, zaś w świetle brzmienia prawidłowo zinterpretowanego art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. organ ten był nie tylko uprawniony ale i zobowiązany zweryfikować, czy zakres czynności opiekuńczych, jakie skarżący wykonuje w ramach opieki nad matką uzasadnia przyjęcie tzw. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowana opieką a brakiem aktywności zawodowej (zarobkowej) wnioskodawcy. Z treści powołanego wcześniej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tak też regulacja ta jest wykładana w orzecznictwie sądowym, gdzie podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z tym, że sprawują stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość aktywności zawodowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 1349/21). W sprawie wymaga podkreślenia, w zaskarżonej decyzji organ nie kwestionował tego, że stan zdrowia matki skarżącego uzasadnia potrzebę stałej opieki, niemniej doszedł do przekonania że opieka ta nie musi być wykonywana przez skarżącego w sposób nieprzerwany, ciągły, a zatem taki, który wykluczałby możliwość podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innych form zarobkowania. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, którego zasadniczym elementem był wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 18 października 2021 r. organ drugiej instancji wyprowadził wniosek, że pomimo wielu schorzeń matki i orzeczonego (okresowo do dnia 31 grudnia 2022 r.) znacznego stopnia niepełnosprawności, czynności opiekuńcze strony względem tej osoby, jakkolwiek niewątpliwie zasadne, to jednak nie wymagają ciągłego i nieprzerwanego zaangażowania, a zatem nie jest wykluczona obiektywna możliwość podjęcia przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy niespornych kłopotach zdrowotnych wynikających z chorób przewlekłych, a także zdiagnozowanego nowotworu krtani i konsekwencji usunięcia krwiaka na mózgu czynności opiekuńcze jakie skarżący wykonuje przy matce w zasadniczym stopniu sprowadzając się do pomocy przy prowadzeniu gospodarstwa domowego, jakie skarżący prowadzi wspólnie z matką. Z wywiadu środowiskowego wynika, że w pierwszej kolejności skarżący wskazał, że zajmuje się porządkami w domu, robieniem zakupów, przygotowywaniem posiłków. W ramach czynności stricte pielęgnacyjnych wskazał natomiast, że wspomaga matkę przy zmianie opatrunków, pomaga w usunięciu zaległej wydzieliny z dróg oddechowych a nadto oczyszcza urządzenie służące do odksztuszania tej wydzieliny. Wśród powodów dla których nie ma on możliwości podjęcia pracy zarobkowej wskazał również na częste wyjazdy na radioterapię. Skarżący akcentował także konieczność towarzyszenia matce w trakcie wizyt lekarskich i urzędowych z uwagi na problemy matki z komunikowaniem się (związane z wstawieniem rurki tracheotomijnej). W ocenie Sądu, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu drugiej instancji, że przedstawiony opis czynności opiekuńczych wskazuje, że wykonywana przez stronę opieka nad matką nie musi wykonywana w sposób nieprzerwany, wyłączający możliwość wykonywania zatrudnienia lub innych form zarobkowania, rozumianych w sposób zgodny z art. 3 pkt 22 u.ś.r. Co wymaga podkreślenia, konkluzja organu drugiej instancji nie podważa ustaleń wynikających z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 2 czerwca 2021 r. SKO nie kwestionowało tego, ze matka strony wymaga opieki, niemniej doszło do uzasadnionego w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego wniosku, że charakter czynności opiekuńczych nie uprawnia strony do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia podniesionych w skardze zarzutów procesowych (art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a), a przyjęta przez organ wykładnia art. 17 ust. 1 ust. 4 u.ś.r. jest prawidłowa. Należy zauważyć, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu, musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to nie może być sprawowana sporadycznie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 592/21, dostępny na stronie - https://orzeczenia.nsa.gov.p, podobnie jak wszystkie inne wyroki powołane w uzasadnieniu). Jakkolwiek w przepisie art. 17 ust 1 u.ś.r. nie ma mowy o konieczności sprawowania całodobowej opieki, to musi ona być jednak stała, permanentna i regularna, a także sprawowana w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy. Mając na uwadze brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz jednolicie wykładany w orzecznictwie kierunek wykładni tego przepisu w orzecznictwie sądowym, nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, który zarzucił, że w sprawie organ drugiej instancji wyszedł poza zakres swoich kompetencji albowiem wbrew orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności uznał, że opieka sprawowana przez stronę nie uzasadnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wynika z faktu wykonywania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem lekarskim o określonej treści (którego nie mogą negować organy administracji publicznej), ale z konieczności rezygnacji z zatrudnienia bądź podjęcia pracy zarobkowej z uwagi na niemożność pogodzenia ich z prawnym i moralnym obowiązkiem opieki nad osobą niepełnosprawną. W tym też kierunku prowadzone było w sprawie postępowanie dowodowe. Jak zasadnie akcentuje się w wyrokach sądów administracyjnych, rolą organów orzekających w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest weryfikacja samej potrzeby zapewnienia osobie niepełnosprawnej pomocy innych osób ( w tej kwestii wiążąco wypowiada się właściwy organ w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności) ale weryfikacja zakresu tej pomocy pod kątem wystąpienia sygnalizowanych wyżej przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 398/22). Sąd podziela stanowisko organu drugiej instancji, że taki czynności jak – robienie zakupów, przygotowywanie i podawanie posiłków, kupno lekarstw, czy także umawianie i towarzyszenie podczas wizyt lekarskich oraz załatwianie spraw urzędowych nie mogą być uznane za czynności wymagającej pełnej dyspozycyjności skarżącego Nie absorbują one na tyle by należało zapewnić podopiecznej ciągłej (całodziennej) obecności czy też nieustającego nadzoru ze strony skarżącego. Czynności te mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym lub też stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego i nie mogą usprawiedliwiać skarżącego w powstrzymywaniu się (niepodejmowaniu czy rezygnacji) wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i wiązania braku aktywności zawodowej z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Co się tyczy czynności ściśle pielęgnacyjnych (zmiana opatrunków, oczyszczanie rurki tracheotomijnej czy też oczyszczanie urządzenia odsysającego wydzielinę z dróg oddechowych) to z materiału dowodowego nie wynika, by także i one mogły stanowić obiektywną przeszkodę do podjęcia przez stronę aktywności zawodowej. Z treści wywiadu środowiskowego wynika, że zasadniczo, sprawowana przez stronę opieka sprowadza się do czynności gospodarskich, zapewnienia matce lekarstw, pomocy przy wizytach lekarskich (szpitalnych), a także, pomocy przy załatwianiu spraw urzędowych. Przy czym, co do samych konsekwencji wstawienia rurki tracheotomijnej dla codziennego funkcjonowania matki skarżący wskazał jedynie na konieczność pomocy matce przy jej oczyszczaniu a także na konsekwencje wynikłe z trudności w komunikowaniu się z lekarzem, czy urzędnikiem. Zgodzić się należy z organem drugiej instancji, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną stoi na przeszkodzie podjęciu pracy zarobkowej i to w jakimkolwiek wymiarze. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie występuje. Trafnie zatem organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. Uzupełniająco już tylko należy dodać, że jakkolwiek przedmiotem analizy organu drugiej instancji była zasadniczo przesłanka niepodejmowania przez stronę zatrudnienia w związku z opieką nad matką, to w sprawie nie zostało również wykazane, by wystąpiła przesłanka rezygnacji z niepodejmowania zatrudnienia w związku z tą opieką, którą to przesłankę także obejmuje zakres normowania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Z ustaleń faktycznych zwartych w zaskarżonej decyzji i nie zakwestionowanych w skardze wynika, że ostatnią umowę o pracę skarżący rozwiązał za porozumieniem stron w dniu 19 lipca 2021 r. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy świadectwa pracy wynika, że zatrudnienie to trwało niewiele ponad miesiąc (od 1 czerwca 2021 r. do 19 lipca 2021 r.). Z raportu o statusie osoby bezrobotnej także znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy należy wnosić, że skarżący w podanych w tym raporcie okresach pozostawał osobą bezrobotną, w tym bez prawa do zasiłku od 15 października 2020 r. do 31 maja 2021 r. Zgodnie z informacją podaną podczas wywiadu środowiskowego, matka strony zachorowała na nowotwór krtani w lutym 2021 r. W sprawie Sąd nie stwierdził także zasadności podniesionego zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., albowiem zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne w niezbędnym zakresie. Odnosząc się do powołanych w skardze wyroków sądów administracyjnych to należy wskazać, że zapadły one na tle okoliczności faktycznych w indywidualnych sprawach. Dodatkowo, z treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 85/20 wynika, że u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji legło naruszenia przez organ przepisów postępowania, w tym m.in. związanych z prawidłowym uzasadnieniem decyzji. Innych okoliczności faktycznych dotyczył także powołany w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20). Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) skargę w sprawie oddalił w całości.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło