I FZ 50/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 września 2021 r. sygn. akt I SA/Wr 316/21 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2020 r. nr 0201-IOV1.4103.53.2020 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 316/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu M. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że w skardze nadanej drogą elektroniczną w dniu 11 marca 2021 r. wniesiono o przywrócenie terminu do jej złożenia. Strona wskazała, że termin zaskarżenia upływał w dniu 10 lutego 2021 r., jednak reprezentujący skarżącego doradca podatkowy ze względu na kontakt z osobami zarażonymi, co najmniej od dnia 5 lutego 2021 r. do dnia 6 marca 2021 r. przebywał na dobrowolnej kwarantannie. Pełnomocnik nie miał dostępu do materiałów i komputera pozostawionego w kancelarii ze względów epidemicznych oraz z uwagi na ograniczenia w przemieszczaniu się, potencjalne zagrożenie zakażeniem i ewentualną odpowiedzialność z tytułu naruszenia zasad postępowania w tego rodzaju przypadkach. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji argumentował, że twierdzenia skarżącego nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione, zaś powołane okoliczności nie dowodziły braku winy w uchybieniu terminowi. Zdaniem składu orzekającego, dobrowolna izolacja nie wykluczała uzyskania dostępu do materiałów zgromadzonych we własnej kancelarii (wejście do pomieszczeń poza godzinami pracy lub skorzystanie z pomocy osób trzecich), tym bardziej, że w innej sprawie sądowej pełnomocnik w dniu 10 lutego 2021 r. zdołał nadać elektronicznie skargę w imieniu klienta. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie znalazł podstaw do zastosowania art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: Ppsa). W zażaleniu skarżący zażądał uchylenia powyższego postanowienia w całości, wskazując, że już sam fakt wystąpienia nadzwyczajnej i niemożliwej do przewidzenia pandemii (będącej w istocie stanem wyjątkowym) był wystarczającym uprawdopodobnieniem okoliczności świadczących o niezawinionym uchybieniu terminowi. W ocenie strony, pełnomocnik zachował się odpowiedzialnie, natomiast Sąd wymagał "nowatorskich" i "heroicznych" działań w czasie pandemii. Dostęp do dokumentacji oraz pomieszczeń kancelarii nie był bowiem możliwy bez narażenia osób trzecich na zagrożenie zakażeniem. Doradca podatkowy w miarę możliwości nadzorował pracę kancelarii. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. W myśl art. 86 § 1 zd. 1 oraz art. 87 § 2 Ppsa przywrócenie terminu przez sąd na wniosek strony jest możliwe pod warunkiem, że uprawdopodobni ona brak winy w przekroczeniu terminu. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przy ocenie okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie należy brać pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może bowiem nastąpić wyjątkowo i nie jest możliwe, gdy strona lub jej pełnomocnik dopuścili się choćby lekkiego niedbalstwa. Zadaniem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest więc uwiarygodnienie przyczyn uchybienia terminowi jako przeszkód nie dających się pokonać nawet przy dołożeniu największego wysiłku (zob. np. postanowienia NSA z dnia: 11 maja 2022 r., I GZ 134/22; 23 września 2014 r., II GZ 523/14 czy 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14 – treść orzeczeń dostępna w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query). W świetle powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu co do braku przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu w rozpatrywanej sprawie. Wbrew sugestiom autora zażalenia, stan pandemii nie mógł stanowić samodzielnej i wystarczającej podstawy do skorzystania z instytucji przewidzianej w art. 86 Ppsa. Konieczne było bowiem uprawdopodobnienie konkretnych okoliczności, które w danych warunkach nie pozwoliły doradcy podatkowemu reprezentującemu stronę na terminowe działanie. Argumentacja skarżącego przedstawiona w niniejszym postępowaniu ograniczała się tymczasem do twierdzeń o poddaniu się przez pełnomocnika dobrowolnej kwarantannie przez okres ponad jednego miesiąca. Trafnie w tym względzie wywiódł Sąd pierwszej instancji, że sytuacja pełnomocnika nie wykluczała możliwości zaskarżenia decyzji podatkowej w wyznaczonym do tego terminie. Zasadnie wskazano, że doradca podatkowy jako osoba zdrowa (pełnomocnik nie wskazywał bowiem na fakt zakażenia COVID-19, a jedynie na kontakt z osobą zarażoną) mógł wypełniać swoje obowiązki w formie pracy zdalnej, zaś uzyskanie dostępu do dokumentacji i materiałów niezbędnych do sporządzenia skargi było możliwe poprzez wejście do kancelarii po godzinach pracy bądź poprzez skorzystanie z pomocy osób trzecich. Wskazane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozwiązania – wbrew temu, co akcentował autor zażalenia - nie wymagały heroizmu, lecz stanowiły racjonalne działania możliwe do zrealizowania przy zachowaniu środków ostrożności. O tym, że dobrowolna kwarantanna pełnomocnika nie stanowiła rzeczywistej przeszkody dla jego aktywności zawodowej świadczył zarówno powołany w kontrolowanym orzeczeniu fakt złożenia przez doradcę podatkowego w dniu 10 lutego 2021 r. skargi w innej sprawie sądowej, jak i zawarte w zażaleniu stwierdzenie, że pełnomocnik nadzorował w tym czasie pracę kancelarii (s. 2 zażalenia). Bez wpływu na ocenę prawidłowości kontrolowanego rozstrzygnięcia pozostawała treść środka zaskarżenia, w którym prezentowano ogólne wywody na temat pandemii oraz bliżej niesprecyzowanych "przywilejów" przyznanych w tym okresie administracji. Przedstawiona argumentacja nie zawierała w istocie żadnych wiarygodnych i przekonujących racji mogących usprawiedliwiać opóźnienie w dokonaniu czynności procesowej. Twierdzenia zawarte w zażaleniu nie wskazywały nawet, by pełnomocnik podjął jakiekolwiek starania w celu terminowego zaskarżenia decyzji podatkowej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa.