I SA/Gd 142/22
WyrokWSA w Gdańsku2022-06-14
Skład orzekający: Marek Kraus, Alicja Stępień, Sławomir Kozik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stan zdrowia członka zarządu spółki, w tym choroba psychiczna, może stanowić podstawę do wyłączenia jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób należyty, szczególnie w zakresie oceny stanu zdrowia skarżącego. Brak było wystarczających dowodów, aby jednoznacznie stwierdzić, czy stan zdrowia skarżącego uniemożliwiał mu faktyczne pełnienie obowiązków członka zarządu i zgłoszenie wniosku o upadłość. Organy pominęły istotną dokumentację medyczną i nie zasięgnęły opinii biegłego, co naruszyło przepisy postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka zarządu spółki za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług. Organy podatkowe uznały skarżącego za odpowiedzialnego, ponieważ egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a skarżący nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki we właściwym czasie. Skarżący podnosił, że jego stan zdrowia, w tym choroba psychiczna, uniemożliwiał mu faktyczne wykonywanie obowiązków zarządczych w kluczowym okresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszeń proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Sławomir Kozik, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 8 grudnia 2021 r. nr 2201-IEW.4123.29.2021/MPi w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki uchyla zaskarżoną decyzję.
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 8 grudnia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako "Dyrektor IAS" lub "organ drugiej instancji"), po rozpatrzeniu odwołania R. K. (dalej jako "Skarżący") od decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku (dalej jako "Naczelnik US" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 31 sierpnia 2021 r. w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zakresie dotyczącym odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako byłego członka zarządu S. S.A. (dalej jako "Spółka"), solidarnej z D. W. C. – byłym prezesem zarządu ww. Spółki, za zaległości tej Spółki w podatku od towarów i usług za październik 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. Spółka akcyjna B., po zmianie firmy – S. S.A., została zawiązana umową z dnia 8 lutego 2011 r. W skład pierwszego zarządu Spółki powołani zostali D. W. C. (jako prezes zarządu), M. T. C. (jako członek zarządu) i A. K. C. (jako członek zarządu). D. W. C. pełnił funkcję prezesa Spółki do momentu wykreślenia z KRS na podstawie zarządzenia z dnia 27 października 2017 r. Skarżący powołany został na funkcję członka zarządu Spółki uchwałą z dnia 30 czerwca 2015 r. i sprawował tę funkcję do momentu swojej rezygnacji w dniu 13 września 2017 r., co zostało odnotowane w KRS wpisami z dni 15 stycznia 2016 r. oraz z dnia 23 stycznia 2018 r. Później, zgodnie z danymi zawartymi w KRS, do czasu rozwiązania Spółki bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego w dacie 30 czerwca 2020 r. Spółka nie posiadała powołanego zarządu.
W związku z niewypełnieniem ciążących na Spółce zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług Naczelnik US wystawił wobec Spółki tytuł wykonawczy, obejmujący okresy rozliczeniowe kwiecień 2016 r. i październik 2016 r.
Postanowieniem z dnia 13 lutego 2019 r. organ egzekucyjny umorzył prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność.
Naczelnik US postanowieniem z dnia 22 czerwca 2021 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec Skarżącego.
2.2. Decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r. Naczelnik US orzekł o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego – byłego prezesa zarządu Spółki, solidarnej z D. W. C., byłym prezesem zarządu Spółki, za zaległości tej Spółki w podatku od towarów i usług za kwiecień i październik 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił analizę m.in. aktywów i źródeł finansowania Spółki, w oparciu o złożone sprawozdania finansowe za lata 2014 – 2015, wskazując przy tym, że za kolejne lata sprawozdania nie były składane, oraz powołał wybrane przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej jako "O.p."), i ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej jako "u.p.t.u."). Naczelnik US stwierdził, że zaistniały pozytywne przesłanki dla orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego – byłego członka zarządu Spółki za zaległości tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień i październik 2016 r., wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. W czasie powstania ww. zaległości Skarżący pełnił w Spółce funkcję prezesa zarządu, a ponadto prowadzona z jej majątku egzekucja okazała się bezskuteczna. Postępowanie egzekucyjne dotyczące Spółki zostało umorzone.
Ponadto organ stwierdził, że strona w toku postępowania nie wykazała istnienia negatywnej przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe, tj. nie wykazała, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość, wszczęto postępowanie układowe lub zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Sąd Rejonowy wskazał, że nie wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, o wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości ani o zatwierdzenie układu przyjętego w postępowaniu o zatwierdzenie układu.
Jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji, Spółka zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań podstawowych wobec Naczelnika US od 25 maja 2016 r., tj. z terminem płatności podatku od towarów i usług za kwiecień 2016 r. Termin płatności kolejnego nieuregulowanego zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług, za październik 2016 r., przypadał na 25 listopada 2016 r. Nieuregulowanie ww. zobowiązań wskazuje zdaniem organu, że Spółka trwale nie uiszcza wymaganych zobowiązań. Zdaniem Naczelnika US przesłanka do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wystąpiła zatem już 28 lutego 2017 r., w związku z czym wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zostać złożony najpóźniej do 29 marca 2017 r. Obowiązek jego zgłoszenia ciążył na Skarżącym, jako że pełnił on funkcję członka zarządu Spółki od dnia 30 czerwca 2015 r. do dnia 13 września 2017 r.
Końcowo organ wskazał, ze każda choroba, także psychiczna, może spowodować wyłączenie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, jednak wyłączenie to musi wynikać z dowodów przedłożonych przez stronę. W przypadku choroby psychicznej jest to opinia biegłego psychiatry. Ponadto organ zauważył, że w czasie, kiedy powinien zostać zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości, tj. do 29 marca 2017 r., nie ma od strony potwierdzenia zaistnienia przesłanek wyłączających jej odpowiedzialność za zaległości Spółki. Skarżący nie wykazał zatem braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęciu postępowania układowego we właściwym czasie. Nie wskazano także mienia Spółki, z którego przeprowadzenie egzekucji umożliwia zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.
2.3. Decyzją z dnia 8 grudnia 2021 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zakresie dotyczącym odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako byłego członka zarządu Spółki, solidarnej z D. W. C. – byłym prezesem zarządu ww. Spółki, za zaległości tej Spółki w podatku od towarów i usług za październik 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Natomiast w zakresie dotyczącym orzeczenia odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2016 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego organ odwoławczy wydał odrębną decyzję.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ drugiej instancji powołał wybrane przepisy Ordynacji podatkowej i wskazał, że Skarżący pełnił obowiązki członka zarządu Spółki od 30 czerwca 2015 r. do 13 września 2017 r., co oznacza, że pełnił ww. obowiązki również w czasie, w którym upływał termin płatności zaległości objętej decyzją, zaistniała więc pozytywna przesłanka do orzeczenia jego odpowiedzialności za ww. zaległości. Jest to odpowiedzialność solidarna z D. W. C., który również pełnił obowiązki członka zarządu w ww. okresie. Organ podzielił ustalenia Naczelnika US, uznając, że zasadne jest stwierdzenie bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p. oraz że Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Spółka stała się w ocenie organów niewypłacalna z dniem 27 lutego 2017 r., ponieważ był to pierwszy dzień po upływie trzech miesięcy od opóźnienia w zapłacie jej drugiego z kolei zobowiązania. W konsekwencji Spółka powinna w terminie trzydziestodniowym, zgodnie z ustawą, licząc najpóźniej od dnia 27 lutego 2017 r., podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości lub otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Mimo to w odniesieniu do Spółki nie zgłoszono skutecznie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie zostało otwarte ww. postępowanie restrukturyzacyjne. Zwrócono przy tym uwagę, że Spółka generowała także inne zadłużenia, o czym świadczą zajęcia komornicze rachunku bankowego Spółki.
Odnosząc się do kwestii możliwości uwolnienia się przez Skarżącego od odpowiedzialności podatkowej Dyrektor IAS wskazał, że okoliczność ogłoszenia w stosunku do Skarżącego upadłości konsumenckiej nie świadczy w żaden sposób o spełnieniu przesłanki braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Ponadto w ocenie organu z przedstawionych przez Skarżącego kart informacji leczenia szpitalnego wynika, że był on hospitalizowany w okresach 8 grudnia 2015 r. – 23 maja 2016 r., 5 września 2016 r. – 2 lutego 2017 r., 4 – 25 marca 2019 r. oraz 26 marca – 17 czerwca 2019 r. Zatem w czasie, gdy Spółka stała się niewypłacalna, tj. na koniec lutego 2017 r., Skarżący nie przebywał w szpitalu. Co więcej, organ stwierdził, że po pierwszej hospitalizacji Skarżący aktywnie uczestniczył w działalności Spółki, m.in. dnia 29 czerwca 2016 r. brał udział w Zwyczajnym Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy jako przewodniczący Zgromadzenia, a w dniu 10 czerwca 2016 r. podpisał sprawozdania finansowe Spółki za 2015 r. Tym samym w ocenie organu wypadek, któremu Skarżący uległ w dniu [...] 2013 r. oraz hospitalizacja w okresie 8 grudnia 2015 r. – 23 maja 2016 r. nie wykluczyły Skarżącego z udziału w pracach zarządu Spółki ani nie skłoniły do wcześniejszego złożenia rezygnacji. Organ zaznaczył przy tym, że wyłączenie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki musi wynikać z dowodów przedłożonych przez stronę, przy czym w przypadku choroby psychicznej jest to opinia biegłego psychiatry stwierdzająca, że osoba pełniąca obowiązki członka zarządu jest w stanie niepoczytalności. Nie wyłącza przewidzianej w art. 116 § 1 O.p. odpowiedzialności ustalenie, że członek zarządu spółki działał w stanie tzw. zmniejszonej odpowiedzialności.
Reasumując organ drugiej instancji stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że w okresie, gdy powinien zostać złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, Skarżący znajdował się w stanie niepoczytalności. Organ zaznaczył między innymi, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 lutego 2019 r. przyznaje jedynie rentę z tytułu ustalonej częściowej niezdolności do pracy, a w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia 18 maja 2016 r. zaliczono Skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
Końcowo Dyrektor IAS zauważył, że Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części i odniósł się do zarzutów odwołania, stwierdzając, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania w niniejszej sprawie oraz że organ pierwszej instancji jedynie opisał, co wynika z przedłożonych w sprawie dokumentów i ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, na skutek czego uznał, że dokumenty te nie świadczą o braku winy Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył ww. decyzję Dyrektora IAS z dnia 8 grudnia 2021 r., wnosząc o uchylenie tej decyzji w całości ze względu na naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także o uznanie okoliczności przedmiotowej sprawy i o zobowiązanie Dyrektora IAS do wydania decyzji o oddaleniu odpowiedzialności podatkowej.
4. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
5. W dniu 14 czerwca 2022 r. pełnomocnik Skarżącego ustanowiony z urzędu, w uzupełnieniu skargi złożył pismo zatytułowane jako "załącznik do protokołu rozprawy", w którym wskazał, że Skarżący zarzuca decyzji Dyrektora IAS:
1) naruszenie art. 191 O.p., tj. dokonanie przez organ drugiej instancji, a także organ pierwszej instancji, oceny dowodów z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny dowolnej, w szczególności poprzez przyjęcie, że z dokumentacji medycznej przedłożonej przez Skarżącego, a także decyzji organów rentowych przedłożonych przez Skarżącego i wyroków sądów powszechnych nie wynika, iż stan zdrowia Skarżącego w lutym 2017 roku i w miesiącach kolejnych uniemożliwiał mu rzeczywistego wykonywania obowiązków członka zarządu spółki, a w konsekwencji, że nie ponosi on winy za brak zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem dokonując błędnej i dowolnej oceny bezzasadnie uznały, że nie zachodzą wobec Skarżącego przesłanki egzoneracyjne z przepisu art. 116 §1 pkt 1b) O.p.;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 197 O.p., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego odpowiedniej specjalności, na okoliczność czy stan zdrowia Skarżącego w lutym 2017 roku umożliwiał mu rzeczywiste wykonywanie czynności członka zarządu, w tym zgłoszenie wniosku o upadłość Spółki na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji medycznej Skarżącego oraz jego badania przedmiotowego. Zdaniem skarżącego Dyrektor IAS powinien ten dowód przeprowadzić z urzędu, mając na względzie jednostkę chorobową, na którą cierpiał w 2017 roku i nadal cierpi Skarżący, tj. chorobę psychiczną, a okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem na tej podstawie możliwe jest przesądzenie czy zachodzi przesłanka wyłączająca odpowiedzialność Skarżącego za zobowiązania podatkowe Spółki, a jej stwierdzenie wymaga wiadomości specjalnych więc tylko dowodem z opinii biegłego można je ustalić, zaś organ dokonując odmiennych ustaleń wkroczył w sferę zastrzeżoną wyłącznie dla biegłych, co jest oczywistym naruszeniem przepisów postępowania mającym wpływ na treść wydanej decyzji;
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 O.p. poprzez zaniechanie przez organ drugiej instancji, a także organ pierwszej instancji w toku postępowania podjęcia wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w zakresie istnienia przesłanki wyłączającej odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania podatkowe Spółki, w szczególności poprzez brak przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, a także wystąpienie do organów rentowych i sądów powszechnych o udostępnienie akt spraw, na które powoływał się w toku postępowania Skarżący, co doprowadziło Dyrektora IAS do błędnego stwierdzenia, że stan zdrowia Skarżącego nie wpływał na możliwość rzeczywistego wykonywania przez Skarżącego czynności związanych z pełnioną funkcją członka zarządu, w tym zgłoszenie wniosku o upadłość w terminie, tj. w lutym 2017 roku;
4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 120 O.p., poprzez zaniechanie przeprowadzenia czynności wskazanych w punkcie 2) i 3) powyżej, co powinno prowadzić do uznania, że organ drugiej instancji nie wypełnił obowiązków nałożonych przez ustawodawcę na instytucje państwowe przez obowiązujące przepisy prawa, a w konsekwencji nie działał na podstawie przepisów prawa, co skutkowało błędnym przyjęciem, że Skarżący ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe Spółki i nie zachodzą wobec niego przesłanki wyłączające odpowiedzialność przewidziane w art. 116 §1 pkt 1b) O.p.;
5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 § 1 O.p. poprzez podejmowanie przez organ drugiej instancji czynności i prowadzenie postępowania z brakiem poszanowania zasady pogłębiania zaufania Skarżącej do organów podatkowych, gdyż z uwagi na uchybienia powołane w punktach powyżej, których dopuścił się organ drugiej instancji w szczególności w zakresie oceny dowodów, ustalenia stanu faktycznego, jak i zaniechań dowodowych, w tym przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego Skarżący nie może mieć zaufania do organów podatkowych, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż przeprowadzenie prawidłowego postępowania podatkowego przez organ odwoławczy, ale także organ pierwszej instancji, doprowadziłoby do uznania, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisów o odpowiedzialności za zobowiązania, tj. odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania podatkowe Spółki, a zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność wskazane w art. 116 § 1 pkt 1b O.p.;
6) naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 116 § 1 i 2 O.p. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że Skarżąca nie wykazała, że nie ponosi winy za ewentualne niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) oraz uznanie, że stan zdrowia Skarżącego nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej Skarżącemu zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Podczas, gdy okoliczność złego stanu zdrowia Skarżącego oraz rodzaj jednostki chorobowej, na którą cierpiał w lutym 2017 roku Skarżący i na którą cierpi nadal (choroba psychiczna) stanowi przesłankę wyłączającą winę;
7) naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 116 §1 pkt 1b) O.p. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, iż przepis ten należy interpretować w ten sposób, że tylko i wyłącznie stan zdrowia wyłączający świadome podejmowanie działań pozwala na uznanie, iż zachodzi brak winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość, podczas gdy z przepisu powyższego nie wynika, aby ustawodawca takie ograniczenie wprowadził, a brak winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość w terminie może wynikać z różnych okoliczności, w tym stanu zdrowia osoby, wobec której jest prowadzone postępowania podatkowe, a która choć pełniła formalnie funkcje członka zarządu w spółce, to rzeczywiście nie miała możliwości ich wykonywania, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, albowiem Skarżący w lutym 2017 roku (i nadal) cierpi na chorobę psychiczną, był po hospitalizacji z zaleceniem dalszego leczenia ambulatoryjnego, a dodatkowo cierpiał na częściowy paraliż uniemożliwiający poruszanie się i normalne funkcjonowanie, co w oczywisty sposób przesądza, że nie miał możliwości faktycznego zajmowania się sprawami spółki i prowadzeniem jej spraw, w tym rozpoznaniem jej sytuacji finansowej oraz zgłoszeniem wniosku o upadłość w terminie, tym bardziej, że był przekonany, że osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu swoje czynności wykonuje prawidłowo i rzetelnie.
Pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu, według norm prawem przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
6.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
6.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Dyrektora IAS.
6.3. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny, czy zaistniały przesłanki orzeczenia odpowiedzialności Skarżącego jako byłego członka zarządu solidarnie z byłym Prezesem zarządu Spółki, za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę, a w szczególności do oceny prawidłowości przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego, prowadzącego do uznania, że Skarżący faktycznie pełnił obowiązki członka zarządu w czasie właściwym dla złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki i nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w myśl art. 116 § 1 O.p., podmiotami odpowiedzialnymi solidarnie za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialności są członkowie zarządu spółki. Zgodnie z tym przepisem za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2020 r. poz. 814) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Jak stanowi § 2, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Powyższe przepisy mają również zastosowanie do byłego członka zarządu, co zostało uregulowane w § 4 art. 116 O.p.
Dyspozycja art. 116 O.p. obejmuje zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe, oraz przesłanki negatywne, tzw. egzoneracyjne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności.
W orzecznictwie wskazuje się, że organ podatkowy, który orzeka o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe, jest zobowiązany wykazać okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w zaległość, oraz bezskuteczność egzekucji wobec spółki, natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (por. wyroki NSA z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2432/21, z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 394/14, z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt I GSK 892/14, z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1955/15, z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1044/16; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Przepis ten określa ściśle przesłanki egzoneracyjne, które uwalniają członka zarządu, z udziałem którego prowadzone jest postępowanie od odpowiedzialności, o ile uprzednio wykaże on ich wystąpienie. Zalicza się do nich wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne, albo zatwierdzono układ w postepowaniu o zatwierdzenie układu - § 1 pkt 1 lit. a albo, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy - § 1 pkt 1 lit. b, bądź też, że wskazał on mienie spółki, z którego egzekucja jest możliwa - § 1 pkt 2.
Należy również wyjaśnić, mając na uwadze powołaną przez stronę skarżącą przesłankę egzoneracyjną - braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., że przesłanka ta dotyczy zarówno winy umyślnej, jak i nieumyślnej, a tej ostatniej zarówno w postaci lekkomyślności, jak i niedbalstwa (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2017 r., II FSK 2614/15). O "braku winy", o którym mowa w art. 116 § 1 O.p., w sytuacji niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych. Dla wykazania przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na niego powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych np. obłożna choroba (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 817/16; CBOSA). Stan zdrowia członka zarządu nie może uwolnić go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeżeli nie uniemożliwiał on faktycznie wykonywania czynności (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2623/16, CBOSA).
Podkreślenia wymaga, w kontekście oceny zasadności wskazanych w skardze zarzutów naruszeń przepisów postępowania, że punktem wyjścia dla analizy reguł postępowania podatkowego jest zasada wyrażona w art. 120 O.p. zgodnie z którą, organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, stanowiącą konkretyzację normy konstytucyjnej zawartej w art. 7 Konstytucji RP.
Wskazać również należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 122 O.p. oznacza dla organu podatkowego obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Ta ogólna zasada postępowania znajduje swoje odzwierciedlenie w przepisach o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 § 1 O.p. nakładający na organ powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
Ponadto zgodnie z art. 191 O.p., zawierającym zasadę swobodnej oceny dowodów, organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W judykaturze podkreśla się, że zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w art. 191 O.p. zakłada, iż organ podatkowy nie jest skrępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie ocenić wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. Powinien m.in. kierować się prawidłami logiki; zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego; traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych; oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy; wszechstronności oceny (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2014 r., II FSK 2660/14, CBOSA ).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w ocenie Sądu organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania w sposób czyniący zadość wymogom wynikającym z powołanych powyżej przepisów Ordynacji podatkowej.
6.4. W niniejszej sprawie nie jest sporne, spełnienie przesłanki pozytywnej odpowiedzialności członka zarządu zawartej w art. 116 § 1 O.p., bowiem egzekucja prowadzona z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, co potwierdza postanowienie Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2019 r. umarzające prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne. Bezsporne między stronami jest również to, że w okresie kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego za które orzeczono odpowiedzialność, Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki. Skarżący funkcję tę sprawował w okresie od dnia 30 czerwca 2015 r., tj. od dnia podjęcia uchwały powołującej go na tę funkcję, do dnia 13 września 2017 r., kiedy to złożył rezygnację.
Sporne pozostaje natomiast to, czy w ww. okresie kiedy zaistniał właściwy moment do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki tj. w lutym 2017 r. Skarżący faktycznie mógł sprawować funkcję członka zarządu, mając na uwadze jego stan zdrowia w tym okresie i w miesiącach następnych, a w konsekwencji czy zaistniała przesłanka zwalniająca Skarżącego z odpowiedzialności tj. brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.
Powyższa kwestia jest w niniejszej sprawie istotna, ponieważ, czego strona skarżąca nie kwestionuje, nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, jak również nie otwarto postępowania restrukturyzacyjnego, jak i brak jest zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzeniu układu.
Podkreślenia wymaga, że ustawodawca podatkowy wskazując w konstrukcji art. 116 § 1 pkt 1 lit.a O.p. wyłączającej przesłanki na czas właściwy do złożenia wniosku posłużył się określeniem nieostrym, którego treść należy ustalać przez zastosowanie odpowiednich regulacji ustawy z dnia 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe (t.j. Dz. U z 2015 r., poz. 233 ze zm. ). Prawodawca nie precyzuje bowiem określenia nieostrego odnoszącego się do czasu właściwego, natomiast w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się taki sposób ustalenia zakresu znaczeniowego odnoszącego się do pojęcia czasu właściwego. Przesądzające znaczenie ma pojęcie niewypłacalności z art. 11 ustawy Prawo upadłościowe. Nie powinno budzić wątpliwości, że jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań oraz ilość wierzycieli. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Podkreślić należy, że dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia jest także przyczyna niewykonania zobowiązań.
Stosownie zatem do art. 10 Prawa upadłościowego (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016r.), upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie do art. 11 ust. 1 tej ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Zgodnie natomiast z art. 11 ust. 1a Prawa upadłościowego domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. W myśl art. 11 ust. 2 ustawy dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Wykładnia powyższych przepisów wskazuje, że dla stwierdzenia niewypłacalności dłużnika wystarczające jest ziszczenie się tylko jednej z dwóch enumeratywnie wymienionych w nich podstaw (zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań lub gdy zobowiązania przekroczą wartość majątku).
W przedmiotowej sprawie "właściwy czas" do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit.a O.p. organy ustaliły wskazując, że Spółka zaprzestała trwale regulowania swoich wymagalnych zobowiązań w podatku od towarów i usług za kwiecień i październik 2016 r. i stała się niewypłacalna z datą 27 lutego 2017 r. W ocenie Sądu w świetle art. 11 ust. 1 i ust. 1a ustawy Prawo upadłościowe uznać należy, że przesłanka z art. 11 ust. 1 ustawy zaistniała z dniem 26 lutego 2017 r. (na ten dzień spłata dwóch kolejnych wymagalnego zobowiązań za kwiecień i październik 2016r. była spóźniona o ponad trzy miesiące). Wówczas Spółka utraciła zdolność do wykonania swoich wymagalnych zobowiązań i nastąpiło trwałe nieuiszczanie wymagalnych zobowiązań. Trzydziestodniowy termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki upływał zatem z dniem 27 marca 2017r. Jednakże wskazane błędne określenie daty ,,właściwego czasu’’ do zgłoszenia wniosku o upadłość nie miało istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia w sytuacji zaistniałych naruszeń przepisów postępowania.
6.5. Przechodząc do oceny stanowiska organów dotyczącego wskazanej przez stronę przesłanki egzoneracyjnej, należy zauważyć, że Skarżący w toku postępowania, w szczególności wraz z odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji, przedłożył m.in. dokumentację odnoszącą się do jego sytuacji zdrowotnej w okresie, kiedy pełnił funkcję członka zarządu Spółki – w tym w czasie, kiedy w ocenie organów powinien zostać złożony wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki.
Skarżący twierdzi, że z przedłożonej przez niego dokumentacji medycznej wynika, że jego stan zdrowia w lutym 2017 r. i w miesiącach kolejnych uniemożliwiał mu rzeczywiste wykonywanie obowiązków członka zarządu Spółki. Skarżący podnosił, że w lutym 2017 r. (i nadal) cierpi na zaburzenia psychiczne, był po hospitalizacji z zaleceniem dalszego leczenia ambulatoryjnego, a dodatkowo cierpiał na częściowy paraliż uniemożliwiający poruszanie się i normalne funkcjonowanie. W związku z powyższym Skarżący uważa, że nie miał możliwości faktycznego zajmowania się sprawami Spółki i prowadzeniem jej spraw, w tym rozpoznania jej sytuacji finansowej oraz zgłoszenia wniosku o upadłość.
W odpowiedzi na podnoszone przez Skarżącego twierdzenia organ wskazał, że Skarżący nie był hospitalizowany w czasie, kiedy Spółka stała się niewypłacalna, tj. na koniec lutego 2017 r., oraz że po pierwszej hospitalizacji Skarżący aktywnie uczestniczył w działalności Spółki, m.in. biorąc udział w zgromadzeniu akcjonariuszy oraz podpisując sprawozdania finansowe. Dyrektor IAS stwierdził również, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że w okresie w którym powinien zostać złożony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, Skarżący znajdował się w stanie niepoczytalności. Zatem organy nie stwierdziły podstaw do wyłączenia odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki.
6.6. W ocenie Sądu przedłożona w toku postępowania dokumentacja medyczna dotycząca stanu zdrowia Skarżącego i dokonane ustalenia nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, czy stan psychiczny Skarżącego w okresie, który jest w okolicznościach niniejszej sprawy kluczowy dla oceny zaistnienia przesłanki zwalniającej z odpowiedzialności pozwalał mu na faktyczne pełnienie funkcji członka zarządu, czy też jak twierdzi uniemożliwiał mu rzeczywiste wykonywanie obowiązków.
Zgodnie z orzeczeniem lekarskim z dnia 18 grudnia 2019 r., przedłożonym przez Skarżącego, rozpoznano u niego zaburzenia adaptacyjne, mieszane zaburzenia osobowości i zaburzenia afektywne dwubiegunowe, a także stwierdzono, że zaburzenia te mają charakter przewlekły, o zmiennym nasileniu poszczególnych objawów w czasie. Skarżący złożył do akt sprawy także opinię neuropsychologiczną z dnia 12 czerwca 2019 r., w której poddano jego stan zdrowia analizie. Powyższe dokumenty zostały wykorzystane w sprawie dotyczącej odszkodowania z tytułu stałego uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem wypadku przy pracy, jakiemu Skarżący uległ w dniu [...] 2013 r., co wynika z przedłożonego przez Skarżącego wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 10 września 2021 r., sygn. akt VI Ua 28/21. Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku, w trakcie postępowania Sąd Rejonowy kierował się m.in. wnioskami opinii sądowo-lekarskich oraz opinii uzupełniającej biegłych sądowych: internisty, psychologa, psychiatry, neurologa oraz ortopedy.
W aktach niniejszej sprawy znajdują się również karty informacyjne leczenia szpitalnego, z których wynika, że w czasie pełnienia funkcji członka zarządu Skarżący w znacznej jego części był hospitalizowany w Klinice Psychiatrii Szpitala Uniwersyteckiego, w którym przebywał m. in. w okresie od 5 września 2016 r. do 2 lutego 2017 r., a więc także w miesiącu, w którym spółka stała się niewypłacalna i rozpoczął bieg termin do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy oraz złożoną przez Skarżącego dokumentację organ w pierwszej kolejności powinien wystąpić do Skarżącego o przedłożenie opinii biegłych psychiatrów, względnie dokumentacji medycznej, jeżeli takimi dysponuje, wskazujących na przebieg i rodzaj choroby. Uzyskanie innych, informacji na temat zdrowia Skarżącego uzasadnione było w świetle zgromadzonej dokumentacji medycznej, celem uzyskania wiedzy czy Skarżący był w stanie faktycznie pełnić funkcję członka zarządu w istotnym dla sprawy okresie.
Należy bowiem zauważyć, że Skarżący może być w posiadaniu takich opinii, mając na uwadze fakt, że w treści znajdującego się w aktach sprawy uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 10 września 2021 r., sygn. akt VI Ua 28/21, wskazano na sporządzenie opinii sądowo-lekarskich oraz opinii uzupełniającej biegłych sądowych w zakresie m.in. psychologii, psychiatrii i neurologii, a także ze względu na kilkukrotne leczenie szpitalne. W zależności od uzyskanych informacji i zgromadzonej pełnej dokumentacji organ powinien rozważyć powołanie biegłego, celem oceny stanu zdrowia Skarżącego, z uwzględnieniem przede wszystkim istotnego dla wyniku sprawy okresu, kiedy to Spółka stała się niewypłacalna, mając na uwadze czas, w jakim powinny zostać podjęte czynności zmierzające do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki.
Zdaniem Sądu dla oceny stanu zdrowia Skarżącego, a w konsekwencji dla ustalenia zdolności Skarżącego do faktycznego sprawowania funkcji członka zarządu w ww. okresie, niezbędne są bowiem wiadomości specjalne, których organ podatkowy nie posiada. Natomiast podkreślenia wymaga, że opinia neuropsychologiczna z dnia 12 czerwca 2019 r., która została przez Skarżącego złożona wraz z odwołaniem od decyzji Naczelnika US, została przez organ drugiej instancji całkowicie pominięta. Organ ten nie odniósł się do jej treści, jedynie wymieniając ją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podobnie jak do orzeczenia lekarskiego z dnia 18 grudnia 2019 r.
Należy przy tym stwierdzić, mając na uwadze stanowisko Dyrektora IAS, że fakt, iż w okresie, kiedy zaistniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, Skarżący nie przebywał w szpitalu (hospitalizację zakończył z dniem 2 lutego 2017 r., a kolejna hospitalizacja miała miejsce w 2019 r.), nie jest równoznaczny z tym, że Skarżący był zdolny do faktycznego pełnienia obowiązków członka zarządu. Natomiast wskazana przez organ aktywność zawodowa Skarżącego, jak branie udziału w zgromadzeniu akcjonariuszy czy podpisywanie dokumentów, miała miejsce przed jego hospitalizacją w okresie od 5 września 2016 r. do 2 lutego 2017 r. i nie jest dowodem na to, że był on w stanie pełnić faktycznie czynności członka zarządu również, po zakończeniu kolejnego leczenia szpitalnego, w czasie kiedy winien zostać zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Zdaniem Sądu, mając na uwadze argumentację podnoszoną przez Skarżącego i zgromadzoną dokumentację medyczną, organ zbyt pochopnie wnioskuje w zaskarżonej decyzji, że zakończenie przez Skarżącego leczenia szpitalnego w Klinice Psychiatrii na niespełna miesiąc przed datą, w której miała wystąpić niewypłacalność Spółki oznacza, że był on zdolny do faktycznego pełnienia obowiązków członka zarządu.
W związku z powyższym, ustalenia w niniejszej sprawie, przede wszystkim wymaga, czy stan zdrowia Skarżącego pozwalał mu ocenić sytuację Spółki pod kątem jej niewypłacalności w czasie, który uznano za czas właściwy na wnioskowanie o ogłoszenie upadłości. Należy wyjaśnić, że w indywidualnych sytuacjach skutki choroby osoby zarządzającej mogą wpływać na zdolność postrzegania i kierowania sprawami zarządzanej spółki ( por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1061/15, CBOSA ).
Zatem w pierwszej kolejności wskazane jest uzupełnienie zebranego materiału dowodowego o opinie i dokumenty medyczne ewentualnie posiadane przez Skarżącego poprzez wezwanie do ich złożenie do akt sprawy, a następnie ocena całokształtu zebranego materiału dowodowego.
W przypadku braku jednoznacznych informacji wynikających z zebranej dokumentacji, w odniesieniu do możliwości faktycznego pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółki, w szczególności w okresie właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o upadłość, ze względu na jego stan chorobowy, uzasadnione jest aby dokumentację medyczną przedłożoną organowi oraz stan zdrowia Skarżącego ocenił nie sam organ podatkowy, ale biegły mający wiadomości specjalne w dziedzinie psychiatrii i wydał opinię o stanie zdrowia Skarżącego w powyższym okresie.
6.7. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za zasadne podnoszone przez Skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 120 i art. 121 § 1 O.p., art. 122 O.p., art. 191 O.p., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, z uwagi na stwierdzenie wyżej opisanych naruszeń proceduralnych, Sąd wskazuje, że rozpoznanie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego byłoby w okolicznościach niniejszej sprawy przedwczesne.
Ponownie rozpatrując sprawę organ drugiej instancji uwzględni wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko oraz ocenę prawną dokonaną przez Sąd.
6.8. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło