II FSK 1404/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-07-23
Skład orzekający: Jerzy Płusa, Maciej Jaśniewicz, Paweł Kowalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie strony możliwości obrony jej praw poprzez nieuzasadnione nieuwzględnienie wniosku o odroczenie rozprawy zdalnej, mimo wystąpienia niezależnych od strony przeszkód technicznych, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego?Ratio decidendi
Pozbawienie strony możliwości obrony jej praw, wynikające z nieuzasadnionego nieuwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy zdalnej, gdy strona napotkała niezależne od siebie przeszkody techniczne uniemożliwiające jej udział, stanowi kwalifikowane naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 183 § 2 pkt 5 PPSA) i skutkuje nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji sąd pierwszej instancji nie może rozpoznać sprawy merytorycznie, a zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczącą opodatkowania dochodów spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Spółka wniosła skargę kasacyjną, podnosząc m.in. zarzut nieważności postępowania z powodu pozbawienia jej pełnomocnika możliwości udziału w rozprawie zdalnej z powodu problemów technicznych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną z powodu naruszenia przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia WSA (del.) Paweł Kowalski (sprawozdawca), Protokolant Daria Chodko, po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1475/21 w sprawie ze skargi I. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz I. kwotę 560 (słownie: pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrokiem z 22 czerwca 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1475/21oddalił skargę I. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 25 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
1.2 Przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że spółka złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. We wniosku tym spółka wskazała, że jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży urządzeń energooszczędnych oraz efektywności energetycznej. W 2020 roku uzyskała przychód w wysokości 5.465.856,52 zł, zaś dochód do opodatkowania (po odliczeniu straty za lata poprzednie) wyniósł 4.785.710,25 zł. Spółka uzyskała m.in. przychody, o których mowa w art. 7b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, pochodzące ze sprzedaży akcji na giełdzie papierów wartościowych (15.358,40 zł). W 2020 roku posiadała status małego podatnika w rozumieniu art. 4a pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych; nie miały do niej zastosowania wyłączenia wynikające z przepisów art. 19 ust. 1a- 1c w/w ustawy.
W tym stanie faktycznym strona zadała pytanie: czy opodatkowaniu według stawki z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (19%) podlegać winna całość dochodu osiągniętego przez spółkę w 2020 roku, czy też jedynie jego nadwyżka ponad limit wyliczony na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, a kwota tej nadwyżki nie przekraczająca w/w limitu będzie opodatkowana według stawki z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. 9% ?
Zdaniem Spółki dochód osiągnięty w 2020 roku winien być opodatkowany według dwóch stawek - 9% oraz 19%, przy czym granicą pomiędzy tymi dwoma wartościami ("progiem podatkowym") jest kwota wyliczona na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Innymi słowy - według stawki z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy (19%) opodatkowana winna być jedynie nadwyżka ponad limit wyliczony na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2, a kwota tej nadwyżki nie przekraczająca w/w limitu będzie opodatkowana według stawki z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, tj. 9%.
2.1 W interpretacji indywidualnej z 25 sierpnia 2021 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej ocenił stanowisko spółki, jako błędne.
2.2. Zdaniem organu ponieważ spółka posiadała w 2000 r. status małego podatnika , może przy obliczaniu zaliczek na podatek dochodowy stosować preferencyjną stawkę podatkową w wysokości 9%, ale jedynie do momentu przekroczenia limitu określonego w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, tj. wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro. Po przekroczeniu tego limitu spółka traci prawo do zastosowania obniżonej stawki podatku i jest obowiązana do obliczania zaliczek w/g 19% stawki. Natomiast dokonując rozliczenia rocznego należnego podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2020 (art. 27 ust. 1 ww. ustawy) podatnik będzie uprawniony do obliczenia należnego podatku przy zastosowaniu 19% stawki podstawowej, przy czym dla ustalenia podatku do zapłaty spółka odliczy podatek uiszczony w ciągu roku w formie zaliczek. Jak zaznaczył organ, za rok 2020 podatek jest obliczany w/g jednej 19% stawki (w sytuacji przekroczenia limitu z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). To zaś oznacza, że stanowisko wnioskodawcy, według którego zastosowanie ma progresja podatkowa, jest nieprawidłowe.
3. W skardze do sądu administracyjnego spółka wnosząc o uchylenie interpretacji DKIS z 25 sierpnia 2021 r. zarzuciła naruszenie:
1. art. 19 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. w zw. z art. 31 in extenso w związku z art. 2, a także art. 84 i art. 217 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię w/w przepisów prowadzącą do uznania, że 19% stawka podatku dochodowego od osób prawnych stosowana powinna być do całości dochodu osiągniętego w danym roku podatkowym przez małego podatnika w momencie przekroczenia określonej kwoty przychodów w roku podatkowym, a nie jedynie do nadwyżki dochodu nad limitem określonym w tymże przepisie, a tym samym naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności, starannej legislacji oraz nałożenia na podatnika zobowiązania podatkowego, które nie wynika z ustawy i w stosunku do którego brak jest jednoznacznej wypowiedzi ustawodawcy w ustawie podatkowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2. art. 19 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. w zw. z art. 32 in extenso w związku z art. 2 w związku z art. 217 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię w/w przepisów (błędne odkodowanie normy prawnej z tych przepisów), a w konsekwencji doprowadzenie do uchybienia zasadzie niedyskryminacji przez przyjęcie wykładni, iż dochód tej samej wysokości uzyskany z takiego samego rodzaju działalności gospodarczej małego podatnika może być opodatkowany różnymi stawkami (9% lub 19%) podatku dochodowego od osób prawnych, a w efekcie prowadzić do odmiennego zobowiązania podatkowego w zależności od zaistnienia nierelewantnej z punktu widzenia ustalania podstawy opodatkowania (obowiązku podatkowego) cechy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a z ostrożności procesowej, w związku z zarzutami z pkt 1 i 2, także naruszenie:
3. art. 2a O.p. poprzez przyjęcie, że przy niedających się usunąć wątpliwościach możliwe jest przyjęcie wykładni na niekorzyść wnioskodawcy;
4. art. 14c § 2 w zw. z art. 121 O.p. poprzez brak wszechstronnego uzasadnienia stanowiska zajętego w interpretacji indywidualnej, co w szczególności wyraża się poprzez brak dokładnego uzasadnienia procesu przeprowadzonej wykładni językowej, a także motywów przemawiających za zaniechaniem przeprowadzenia także wykładni systemowej, funkcjonalnej oraz celowościowej.
3.1 W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
4. Wskazanym na wstępie wyrokiem WSA w Gliwicach oddalił skargę. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.").
4.1 W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że jednoznaczne brzmienie art. 19 ust. 1 u.p.d.o.p. nie pozwala na przyjęcie 9% stawki do przychodu (dochodu) mieszczącego się w limicie zawartym w pkt 2 tego artykułu oraz 19% stawki do przychodu (dochodu) stanowiącego nadwyżkę ponad ten limit. Regulacja zawarta w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy wprost stanowi, że obniżona stawka (9%) znajduje zastosowanie, gdy przychody osiągnięte w roku podatkowym nie przekroczyły wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro. Rokiem podatkowym, jak to już wyżej wskazano, jest zaś – co do zasady - rok kalendarzowy. Odnosząc się natomiast do do argumentów skargi w zakresie stawki podatkowej wyjaśnić trzeba, że stawkę tę można rozpatrywać zarówno z punktu widzenia konstrukcji prawnej podatku, jak i jej roli w kształtowaniu podatkowego stanu faktycznego. W najszerszym ujęciu można przyjąć, że jest ona współczynnikiem określającym wysokość podatku; wyraża ona stosunek kwoty podatku do podstawy opodatkowania i w istocie ma charakter techniczno – prawny. Oznacza to, że do podstawy opodatkowania kształtowanej w istocie przez podmiot i przedmiot podatku, stosuje się określoną w ustawie stawkę podatkową, która jednak nie ma wpływu na samą podstawę opodatkowania, lecz jedynie na wysokość podatku.
Sąd podkreślił, że w przypadku podatku dochodowego od osób prawnych, w stanie prawnym objętym interpretacją, nie budzi wątpliwości, że stawka podatku ma charakter proporcjonalny, a nie progresywny. Ustawodawca nie przewidział progów podatkowych (szczebli) ani obowiązku sumowania podatku, a jedynie określił jednolitą stawkę w wysokości 19 %, z możliwością stosowania stawki niższej 9% wyjątkowo (po spełnieniu warunku podmiotowo-przedmiotowego), gdyż po pierwsze - tylko przez tzw. małych podatników i po drugie - gdy ich przychody w roku podatkowym nie przekroczą równowartości 1 200 000 euro. Brak spełnienia tego kumulatywnego warunku przez cały rok podatkowy obliguje do stosowania stawki podstawowej 19%. Innymi słowy, podatnik opodatkowuje dochód stawką 9% tylko wtedy, gdy przychód (dochód) w skali całego roku nie wykroczy poza próg wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro (od 1 stycznia 2021 r. 2.000.000 euro). W przeciwnym wypadku zobligowany zostaje do opodatkowania całego rocznego przychodu (dochodu) według stawki 19%.
Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA w Gliwicach podsumował, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji stwierdzić należy, że skarżąca będąc tzw. małym podatnikiem uprawniona była do stosowania obniżonej stawki podatkowej (9%) do wyliczania wysokości zaliczek na podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 25 ust. 1g u.p.d.o.p., tj. do momentu, gdy jej przychody nie przekroczyły limitu tam zawartego obowiązującego w tym roku podatkowym (w 2020 r. próg ten wynosił równowartość 1.200.000 euro). Po uzyskaniu w 2020 r. przychodu liczonego od początku roku podatkowego, przewyższającego wskazany próg, spółka zobligowana była do ustalania wysokości zaliczek przy zastosowaniu stawki 19%, o której mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p.. Z chwilą przekroczenia w/w limitu podatnik utracił możliwość stosowania stawki obniżonej i był zobligowany do przyjęcia przy ustalaniu wysokości podatku stawki podstawowej proporcjonalnej, a więc 19%.
5. W skardze kasacyjnej wywiedzionej przez spółkę od powyższego wyroku pełnomocnik strony podniósł zarzuty:
(I). naruszenia aft, 95 § 1 p.p.s.a., art. 109 p.p.s.a., art. 45 Konstytucji RP oraz art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez wydanie skarżonego orzeczenia w sytuacji, w której strona była pozbawiona możności obrony swoich praw, co spowodowane było niedopuszczeniem przez Sąd pełnomocnika strony do uczestnictwa w rozprawie, co stanowi przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 183 § 2 p.p.s.a. i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia;
(II). na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenia art. 95 $ 1 p.p.s.a. przy założeniu że posiedzenie prowadzone za pośrednictwem środków komunikacji pozwalającej na przekazywanie obrazu i dźwięku może zostać uznane za niejawne,również art. 95 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 90 § 1, art. 91 § 2, art. 93 pkt 2oraz art. 94 § 2 p.p.s.a., co w efekcie doprowadziło do pozbawienia strony możności obrony swoich praw – wypełniając przesłanki art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. przez wskazanie stronie adresu internetowego uniemożliwiającego jej udział w rozprawie i w efekcie niedopuszczenie Strony (za pośrednictwem jej pełnomocnika), do udziału w rozprawie ,,zdalnej'' i mimo poinformowania Sądu o tym fakcie z wnioskiem o przesuniecie rozprawy z powodów lezących po stronie Sądu, zamkniecie przewodu sądowego i wydania rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy przez wypełnienie znamion nieważności postępowania sądowoadministracyjnego;
(lll) naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 31ust. 3 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne uznanie, ze do wykładni mających zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy przepisów prawa materialnego zastosować można tylko i wyłącznie wykładnię językową oraz uzasadnienie tego poglądu w sposób całkowicie nielogiczny i sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego (gdyż w niniejszej sprawie zastosowanie wykładni językowej prowadzi do jaskrawego naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności), co ma bezpośredni wpływ na wynik sprawy gdyż uniemożliwia odkodowanie poprawnej normy (co jest możliwe wyłącznie z wykorzystaniem pozostałych reguł wykładni), oraz na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
(IV) naruszenia art. 19 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.d.o.p. oraz art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. w związku z art. 2a O.p. w związku z art. 31 Konstytucji RP in extenso w związku z art. 2 Konstytucji RP, a także art. 84 i art. 217 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię ww. przepisów prowadzącą do uznania, że 19% stawka podatku dochodowego osób prawnych stosowana powinna być do całości dochodu osiągniętego w danym roku podatkowym przez małego podatnika, W momencie przekroczenia określonej kwoty-przychodów w roku podatkowym, a nie jedynie do nadwyżki dochodu nad limitem określonym w tymże przepisie, a tym samym naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności, starannej legislacji oraz nałożenia na podatnika zobowiązania podatkowego, które nie wynika z ustawy i w stosunku do którego brak jest jednoznacznej wypowiedzi ustawodawcy w ustawie podatkowej;
(V) naruszenia art. 19 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.d.o.p. oraz art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. w związku z art. 32 Konstytucji RP in extenso w związku z art. 2 Konstytucji RP, w związku z art. 217 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię ww. przepisów (błędne odkodowanie normy prawnej z tych przepisów) a w konsekwencji doprowadzenie do uchybienia zasadzie niedyskryminacji przez przyjęcie wykładni, iż dochód tej samej wysokości uzyskany z takiego samego rodzaju działalności gospodarczej małego podatnika, może być opodatkowany różnymi stawkami (9% lub 19%) podatku dochodowego od osób prawnych, a w efekcie prowadzić do odmiennego zobowiązania podatkowego, w zależności od zaistnienia nierelewantnej, z punktu widzenia ustalania podstawy opodatkowania (obowiązku podatkowego) cechy.
Ponadto pełnomocnik spółki wniósł o przeprowadzenie na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z wykonanych 22 czerwca 2022 r. zdjęć potwierdzających fakt oczekiwania przez pełnomocnika na dopuszczenie do rozprawy.
5.1. Wobec postawionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiego Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach lub uchylenie kwestionowanego wyroku oraz zaskarżonej interpretacji w całości.
5.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
6. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
6.1. Najdalej idącym zarzutem zgłoszonym w skardze kasacyjnej jest zarzut nieważności postępowania, o jakim mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. W ocenie autora skargi kasacyjnej do takiej nieważności postępowania doszło na wskazania Stronie adresu internetowego uniemożliwiającego jej udział w rozprawie "zdalnej" i mimo poinformowania Sądu o tym fakcie z wnioskiem o przesunięcie rozprawy z powodów leżących po stronie Sądu, zamknięcie rozprawy i wydanie rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 183 § 2 p.p.s.a. nieważność postępowania sądowoadministracyjnego zachodzi m.in. jeżeli strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw (pkt 5). Do sytuacji przewidzianej w wymienionym przepisie dochodzi wówczas gdy wskutek uchybień procesowych strona nie wzięła udziału w postępowaniu sądowym lub istotnej jego części, jaką jest rozprawa. O naruszeniu przepisów postępowania prowadzących do "pozbawienia możności obrony swych praw" można mówić wówczas, gdy zaistniałe uchybienia proceduralne godzą bezpośrednio w uprawnienia procesowe strony, zwłaszcza prawo do udziału w rozprawie. Przypadkiem takim będzie więc nieuzasadnione nieuwzględnienie wniosku o odroczenie rozprawy lub w ogóle nierozpoznanie takiego wniosku, co właśnie nastąpiło w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 107 p.p.s.a. nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Z reguły ustanowionej wymienionym przepisem wynika brak obowiązku stawiennictwa strony na rozprawie, ale też konieczność zapewnienia stronie możliwości udziału w rozprawie i w konsekwencji jej odroczenia jeżeli nieobecność jest usprawiedliwiona m.in. znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Stosownie do art. 109 p.p.s.a. odroczenie rozprawy jest podyktowane przyczynami, których wystąpienie jest niezależne od woli i zachowania strony, a jednocześnie uniemożliwia jej obronę swego interesu. Wydanie zaś orzeczenia mimo wystąpienia tych przyczyn prowadzi do nieważności postępowania.
Zaznaczyć bowiem należy, że art. 109 p.p.s.a. stanowi gwarancję prawa do obrony, gdyż przedstawienie swojego stanowiska na rozprawie jest podstawową formą udziału strony w postępowaniu sądowym. Dlatego tak ważne jest, aby przy ocenie wniosku strony o odroczenie rozprawy mieć na uwadze nie tylko potrzebę realizacji zasady szybkości postępowania, ale też gwarancje procesowe strony służące obronie jej praw w postępowaniu sądowym. W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że tylko wówczas, gdy odmowa uwzględnienia wniosku jest uzasadniona, to nie można mówić o nieważności postępowania z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2015 r., II OSK 1012/14, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"). Natomiast poważnym naruszeniem proceduralnym jest przeprowadzenie rozprawy pod nieobecność strony i wydanie wyroku, w sytuacji gdy złożony przez nią wcześniej wniosek o odroczenie rozprawy nie został rozpoznany.
6.2 W niniejszej sprawie, jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 22 czerwca 2022 roku, która rozpoczęła się o godzinie 9.00, w trybie zdalnym stawił się jedynie pełnomocnik organu administracji, który jednocześnie stwierdził, że jakość obrazu i dźwięku jest odpowiednia do przeprowadzenia rozprawy w trybie odmiejscowionym. Odpowiedni link do udziału w rozprawie odmiejscowionej na wniosek pełnomocnika strony skarżącej został również przesłany temu pełnomocnikowi. Dalej stwierdzono, że w połączeniach oczekujących na rozpoczęcie rozprawy nie stwierdzono pełnomocnika skarżącej. O godzinie 9.20 "przekazano" informację, że pełnomocnik strony skarżącej oczekuje na połączenie. "Przewodniczący składu ponownie podjął próby połączenia, jednak w systemie teleinformatycznym nie stwierdził, aby na połączenie oczekiwał pełnomocnik (brak aktywnego połączenia oczekującego). W tym momencie sekretariat Sądu przekazał informację o trudnościach technicznych po stronie pełnomocnika w nawiązaniu połączenia". Z powołanego protokołu rozprawy wynika, że przed zamknięciem rozprawy Przewodniczący składu orzekającego ponownie sprawdził połączenia oczekujące (godz.9.30) i stwierdził brak możliwości nawiązania połączenia z pełnomocnikiem spółki (brak połączeń oczekujących)
6.3 W aktach sprawy znajduje się także notatka służbowa sporządzona przez Kierownika Sekretariatu Wydziału I, która została złożona na rozprawie. Wynika z niej, że pełnomocnik strony, poinformował autorkę notatki, że wielokrotnie podejmował próby połączenia się z salą rozpraw, lecz okazały się one nieskuteczne. Pełnomocnik wskazał, że korzystał bezpośrednio z linka nadesłanego przez sekretariat sądu oraz wniósł o odroczenie rozprawy zaznaczając, że brak czynnego udziału w postępowaniu będzie skutkować nieważnością postępowania. Podkreślił, że brak połączenia nastąpił z przyczyn od niego niezależnych oraz, że NSA rekomenduje inny "sposób rozpraw zdalnych niż Teams". Dodał, że nadeśle pismo przez E-PUAP.
6.4 I rzeczywiście wniosek o odroczenie rozprawy wpłynął do Sądu (wydruk z systemu informatycznego – UPP - nosi datę 22 czerwca 2022 roku godzina 9.31) Przewodniczący Wydziału I zadekretował przedstawienie go Sędziemu Sprawozdawcy celem dołączenia do akt sprawy. Z Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wynikało, że pismo do dekretacji wpłynęło już po oddaleniu skargi.
W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma to, że skład orzekający mając wiedzę o wielokrotnych, bezskutecznych próbach nawiązania połączenia się pełnomocnika skarżącej z salą rozpraw celem wzięcia osobistego udziału w postępowaniu przed Sądem i o złożonym wniosku o odroczenie rozprawy, wniosku tego nie tylko nie uwzględnił, ale w ogóle go nie rozpoznał. Wniosek ten wprawdzie został zgłoszony "zdalnie" w rozmowie telefonicznej pełnomocnika i Kierownika Sekretariatu (bo pełnomocnik skarżącej, mimo usilnych prób, nie zdołał w niej wziąć udziału), niemniej wiadomość o jego złożeniu i przyczynach żądania była wiarygodna. Nietypowa forma złożenia wniosku o odroczenie rozprawy była usprawiedliwiona okolicznościami (trwała już rozprawa, której wniosek dotyczył) i w inny sposób, niż telefoniczne pełnomocnik skarżącej takiego wniosku złożyć nie mógł. Ponadto z treści notatki urzędowej Kierownika Sekretariatu Wydziału I wynika, że notatka ta złożona została na rozprawie, a więc jej treść musiała być znana składowi orzekającemu. Należy przy tym zaznaczyć, że Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia wynika, że wniosek o odroczenie rozprawy w formie elektronicznej został złożony już o godzinie 9.31, a więc jeszcze przed zakończeniem rozprawy (godzina 9.45).
Należy przy tym zważyć, że prawo do wysłuchania przez Sąd swoich racji w ramach każdego postępowania jest kardynalnym prawem stanowiącym fundament zasady praworządności (art.2 i art.45 ust.1 Konstytucji RP ).
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku zawartego w skardze kasacyjnej, a dotyczącego dopuszczenia dowodu z załączonych kserokopii zdjęć fotograficznych. Zdjęcia te przedstawiały widok Kancelarii pełnomocnika z widocznym i czytelnym ekranem komputera. Dowód ten jednak dotyczył okoliczności niekwestionowanych w postępowaniu i jako taki był zbędny dla wyjaśnienia istotnych okoliczności, bo takie wątpliwości nie istniały (art.106 § 3 w związku z art.193 P.p.s.a)
6.5. Zaznaczyć jednocześnie należy, że stwierdzenie kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa procesowego, przewidzianego w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku, bez możliwości merytorycznej oceny pozostałych podstaw skargi kasacyjnej.
6.6. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 oraz § 2 ust.1 pkt.1 i § 2 ust.2 pkt.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 roku w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1687).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło