VI SA/Wa 2576/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 735, ze zm., zwanej dalej "kpa"), art. 13 ust, 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13 k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1376) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 32 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2021 r. o nałożeniu kary pieniężnej na D. B. (dalej także "Skarżąca") w wysokości 1.500 zł. Przedmiotowa decyzja wydana została w następujący stanie faktycznym sprawy. W dniu 16-08-2020 r. na odcinku drogi krajowej nr [...][...] - [...], na którym pobiera się opłatę elektroniczną, zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: SAMOCHÓD CIĘŻAROWY) poruszającego się wraz z przyczepą/naczepą o numerze rejestracyjnym [...] bez urządzenia pokładowego viabox służącego do uiszczania opłat elektronicznych. Przedmiotowy pojazd nie był w czasie przejazdu zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat a tym samym nie została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd. Na podstawie informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. ww. pojazdu i przyczepy ustalono, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wynosi 3.890 kg, tj. przekracza 3,5 tony, w tym dmc samochodu ciężarowego wynosi 3.140 kg, a przyczepy 750 kg. Ww. pojazd samochodowy o nr rej. [...] został zarejestrowany jako samochód ciężarowy, a jego właścicielem w chwili powstania naruszenia była D.B.. Pismem z 15 grudnia 2020 r. GITD zawiadomił Skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w zakresie oceny naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżąca odpowiadając na zawiadomienie wyjaśnił, iż ciężar rzeczywisty przedmiotowego zestawu pojazdów nie przekraczał 3,5 tony, gdyż pojazd i przyczepa były puste a dopiero co zakupiona przyczepa była ciągnięta na nr rejestracyjnych otrzymanych w salonie do Siemiatycz celem jej zarejestrowania. Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. GITD nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 1500 zł. W uzasadnieniu decyzji przedstawił stan faktyczny sprawy, zastosowaną podstawę prawną oraz wyjaśnił, iż przy wymiarze orzeczonej kary organ administracyjny bada Dopuszczalną Masę Całkowitą a nie Rzeczywistą Masę Całkowitą danego zespołu pojazdów. Od powyższej decyzji organu I instancji skarżąca odwołała się zwracając się o odstąpienia od nałożenia wymierzonej kary na podstawie art. 189f kpa. Decyzją z [...] sierpnia 2021 r. GITD rozpoznając sprawę jako organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył stan faktyczny sprawy, treść przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz szczegółowo odniósł się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uznając je za bezzasadne jak i szczegółowo przedstawił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Organ stwierdził m.in., iż zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Kontrolowany pojazd poruszał się w ww. dniu po płatnym odcinku drogi publicznej i nie pobrano opłaty elektronicznej. Wyjaśniono, iż kwestia braku świadomości dokonanego naruszenia pozostaje bez wpływu na sprawę z uwagi na związany charakter wydawanej decyzji administracyjnej. Organ nie znalazł także podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których w art. 189e kpa i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 kpa. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję, skarżąca wniosła o anulowanie wymierzonej kary. W uzasadnieniu skargi powołała, iż wymierzając karę organ nie wziął pod uwagę dochodów skarżącej, nieprawidłowo określił pojazd z przyczepą jako pojazd samochodowy, pominął iż w sprawie brak pokrzywdzenia drugiej osoby fizycznej oraz nie wziął po uwagę, iż przedmiotowy pojazd z przyczepą był nie obciążony. Uzupełniając skargę pismem z 26 października 2021 r. skarżąca podniosła dodatkowo, iż organ nie zbadał kto prowadził przedmiotowy pojazd w trakcie zdarzenia oraz nie wzięto pod uwagę ważnego i uzasadnionego interesu strony skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych. Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej (opłaty elektronicznej). Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej. Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 udp). Zasadą jest również, że pobranie opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 udp. Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ustawy udp, obowiązany jest do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 udp (odpowiednia kategoria pojazdu). Zasady wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 udp rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406). Według § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia: przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną użytkownik: 1. zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną; 2. odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie; 3. instaluje urządzenie w pojeździe do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową; 4. wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2; 5. ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2. Konsekwencją nieuiszczenia opłaty jest nałożenie na stronę kary pieniężnej, której wysokość stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. Za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. W kontrolowanej sprawie nie jest kwestionowane, że pojazd należący do skarżącej w dacie zdarzenia nie był wyposażony w urządzenie viaBox, wobec tego opłata elektroniczna za sporny przejazd nie została uiszczona. Naruszono tym samym określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych. Za takie postępowanie w myśl obecnie obowiązujących przepisów prawa powszechnie obowiązującego należało wymierzyć karę w wysokości 1500 zł (samochód zarejestrowany był jako ciężarowy). Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi oraz okoliczności powoływanych w toku postępowania administracyjnego wskazać, należy w pierwszej kolejności, iż organ zbadał prawidłowo powoływane przez skarżącą kwestie i zasadnie odmówił im racji. W zakresie powoływanych przez Skarżącą przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary, Organ administracyjny miał podstawy do ustalenia niewystępowania szczególnych sytuacji objętych treścią przepisów art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 kpa. Wyjaśnić tutaj należy, iż kara za przejazd po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty o której mowa w art. 13 ust 1 pkt 3 udp jest nakładana decyzją związaną, tzn. że organ nie dysponuje w tym zakresie żadną swobodą, nie działa w ramach uznania administracyjnego, lecz w przypadku stwierdzenia naruszenia wymierzenie kary jest z woli ustawodawcy obligatoryjne, a jej wysokość została wprost określona w ustawie. Organ administracji publicznej nie może w takim wypadku ani odstąpić od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, ani też nie może jej miarkować. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 205/18, że dyrektywy wymiaru kar administracyjnych przewidziane w k.p.a. nie znajdują zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, czyli takimi w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować pewien jednoznaczny mechanizm - sankcji pieniężnych. Konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przewóz po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy ustawy o drogach publicznych, jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji. Z obowiązujących powszechnie unormowań prawa krajowego wynika bezspornie, iż organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa - mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których skarżący dopuścił się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Istotą kary administracyjnej jest bowiem przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2007 r. P 19/06 proces wymierzania kar pieniężnych należy postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Sąd podziela stwierdzenie organu, że waga stwierdzonego naruszenia nie była znikoma. Dotyczyła ona bowiem podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych, który to obowiązek jest jasno sprecyzowany w obowiązujących przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 tony). Przewidziana kary administracyjna nie jest zależna od takich okoliczności, jak cel przejazdu, jednorazowość, czy wysoka częstotliwość przejazdów, nieświadomość, czy nieznajomość przepisów, tylko wynika z samego faktu naruszenia. Prawidłowo organ stwierdził także, że w sprawie nie wystąpiła okoliczność o której mowa w art. 189e kpa. Przepis ten wyłącza możliwość ukarania strony jedynie w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa. Przepisy prawa nie regulują tego pojęcia, wykształciło się ono w doktrynie i orzecznictwie. I tak, według komentarza Kodeks pracy (Iwulski Józef, Sanetra Walerian, wyd. III, LexisNexis 2013, stan prawny: 15 marca 2013 r. "Za siłę wyższą należy rozumieć zdarzenie pochodzące z zewnątrz, które ma charakter nadzwyczajny, nie da się przewidzieć i któremu nie można zapobiec nawet przy dołożeniu najwyższego stopnia staranności". Za siłę wyższą jest uznawane wyłącznie zdarzenie charakteryzujące się trzema następującymi cechami: zewnętrznością, niemożliwością jego przewidzenia oraz niemożliwością zapobieżenia jego skutkom. Siła wyższa wyznacza granicę odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. Dominuje koncepcja obiektywna siły wyższej rozumianej jako zdarzenie zewnętrzne w stosunku do ruchu przedsiębiorstwa, o charakterze nadzwyczajnym, przejawiającym się w nieznacznym stopniu prawdopodobieństwa jego wystąpienia oraz o charakterze przemożnym, polegającym na niemożności jego "opanowania" i zapobieżenia jego skutkom na istniejącym w danej chwili poziomie rozwoju wiedzy i techniki. Zwykle przejawem tak rozumianej vis maior są katastrofy żywiołowe - trzęsienia ziemi, powodzie lub huragany. Za siłę wyższą mogą być także uznane zdarzenia wywołane przez człowieka, jak działania wojenne lub gwałtowne rozruchy, a także akty władzy publicznej, którym należy się podporządkować pod groźbą sankcji." (wyrok z dnia 31 maja 2019 r. IV CSK 129/18, LEX nr 2690186). Argumentacja skarżącej, jakoby organ nie zbadał kto jechał przedmiotowym pojazdem w świetle klarownej postawy skarżącej w toku postępowania administracyjnego pozostaje bez znaczenia dla oceny sprawy. Skarżąca nie kwestionowała w toku postępowania administracyjnego i sądowego, iż była właścicielem i posiadaczem przedmiotowego pojazdu w czasie zdarzenia. Uwagi co do osoby kierowcy wniesione na etapie skargi nie mogły wpłynąć na ocenę sprawy bowiem w świetle ww. przepisów prawa okoliczność ta pozostaje bez znaczenia. Organ wyjaśnił w decyzji, iż odpowiedzialność za przedmiotowy przejazd obciążą właściciela będącego użytkownikiem pojazdu. Okoliczność braku wiedzy skarżącej co do trasy wybranej przez osobę, której skarżąca powierzyła dany przejazd nie wpływa na kwestię odpowiedzialności w świetle wskazanych wyżej przepisów prawa. Podobnie w ocenie Sądu nie można przyznać racji skarżącej jakoby kwestie związane z masą rzeczywistą pojazdu, definicji pojazdu z przyczepą czy braku pokrzywdzenia innej osoby fizycznej wskazywały na brak podstaw do wymierzenia orzeczonej kary. Zasadnie organy administracyjne wyjaśniły wskazując na przepisy prawa, iż kwestią kluczową było zbadanie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i jego przyczepy, która niewątpliwie przekraczała w sprawie masę 3,5 tony. Brak rozwinięcia zarzutów co do pokrzywdzenia innej osoby nie pozwala Sądowi odnieść się szczegółowo do tej okoliczności. Zdaniem Sądu kwestia ta w świetle powołanych przepisów prawa nie budzi wątpliwości Sądu a brak pokrzywdzenia innej osoby nie ma znaczenia dla oceny tej sprawy. Odnośnie okoliczności nadrzędności prawa Unii Europejskiej nad prawem krajowym to w świetle powołanych wyżej przepisów prawa okoliczności te nie mają żadnego znaczenia w niniejszej sprawie. Zastosowane przepisy prawa krajowego nie pozostają bowiem w sprzeczności z przepisami prawa europejskiego wiążących działanie organu w sprawie. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej zbadanie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu ciężarowego i ciągniętej przyczepy nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa europejskiego. Podobnie kwestia wymierzonej kary w stosunku do uzyskiwanych dochodów nie budzi wątpliwości Sądu. Stanowisko organu w omawianych sprawach znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym także Naczelnego Sądu Administracyjnego i nie budziło nigdy wątpliwości na tle rzekomych sprzeczności prawa krajowego z wiążącym Polskę prawem UE. Jednocześnie jak słusznie wskazano okoliczności związane z sytuacją materialno-finansową strony mogą mieć znaczenie w postępowaniu w przedmiocie udzielenia ulgi a nie w postępowaniu w związku z nałożeniem kary. Sąd nie znajduje zatem podstaw, by zakwestionować czynności organu administracji publicznej podejmowanych w toku niniejszej sprawy, a zmierzających do jej wyjaśnienia. Sąd uznał, że zostały zbadane wszelkie istotne w sprawie okoliczności, które poprzedzono przeprowadzeniem stosownych dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Zebrana w sprawie dokumentacja stanowią wystarczający materiał dowodowy dla wykazania naruszenia, o którym mowa w treści zaskarżonej decyzji. Stanowisko wyrażone w obu wydanych decyzjach organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona przez organ argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. W konsekwencji Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżone decyzje nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji . Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a.