I SA/Ol 296/22

WyrokWSA w Olsztynie2022-06-23

Skład orzekający: Ryszard Maliszewski, Katarzyna Górska, Anna Janowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego przed wydaniem ostatecznej decyzji podatkowej i przed ogłoszeniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów osobie fizycznej może skutecznie zawiesić bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?
Ratio decidendi
Wszczęcie postępowania karnoskarbowego przed wydaniem ostatecznej decyzji podatkowej i przed ogłoszeniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów osobie fizycznej nie może skutecznie zawiesić biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Takie działanie organu, zmierzające jedynie do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, jest nadużyciem prawa i nie wywołuje skutku w postaci zawieszenia tego terminu. W konsekwencji, jeśli zobowiązanie podatkowe nie zostało określone ostateczną decyzją przed upływem terminu przedawnienia, postępowanie podatkowe powinno zostać umorzone.
Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. Spór dotyczył zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów faktur za usługi doradcze, które zdaniem organów nie zostały wykonane. Kluczowym zagadnieniem stało się ustalenie, czy bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został skutecznie zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, a także umorzył postępowanie podatkowe i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 marca 2022 r. nr 2801-IOD.4100.7.2021 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Iławie z dnia 23 sierpnia 2019 r., nr 2808-SPV.4100.4.2017, 2) umarza postępowanie podatkowe, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz skarżącej A. Sp. z o.o. kwotę 6.943 (sześć tysięcy dziewięćset czterdzieści trzy) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarga A. Sp. z o.o. z siedzibą w D. (dalej: "Spółka", "strona", "skarżąca") dotyczy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: "DIAS" lub "organ odwoławczy") utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Iławie (dalej: "NUS", "organ I instancji") z 23 sierpnia 2019 r. nr 2808-SPV.4100.4.2017, sprostowanej z urzędu postanowieniem NUS z 05.03.2020 r. nr 2808-SPV.4100.4.2017, określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. w kwocie 76.262 zł oraz odsetki za zwłokę naliczone na dzień złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) CIT-8, tj. na dzień 30 marca 2015 r., od zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych od dochodów z działalności gospodarczej za miesiące od czerwca do grudnia 2014 r. W uzasadnieniu opisanej powyżej decyzji NUS stwierdził, że Spółka w korekcie zeznania podatkowego CIT-8, złożonego w dniu 12.08.2016 r., uwzględniła ustalenia dotyczące uzyskanych przychodów, wykazując przychód w prawidłowej wysokości, tj. w kwocie 1.176.706.55 zł. Natomiast nieprawidłowo wykazała kwotę dochodu wolnego (przychodu wolnego) w wysokości 23.188,25 zł zamiast 23.215,64 zł. Ponadto organ I instancji stwierdził, że Spółka zawyżyła w 2014 r. koszty działalności gospodarczej o łączną kwotę 587.104,21 zł wskutek: - uwzględnienia 24 faktur VAT na łączną kwotę 547.825 zł, wystawionych przez podmiot [...] A. R. z tytułu sprzedaży usług doradczych w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej (wymienionych w tabeli na s. 8 decyzji NUS), które nie zostały w rzeczywistości wykonane; - dokonania odpisów amortyzacyjnych w łącznej kwocie 27.880 zł niemających związku z uzyskanymi przychodami; - ujęcia wydatków dotyczących działalności rolniczej w łącznej kwocie 11.399,21 zł, które nie miały związku z działalnością Spółki i nie zostały uwzględnione w złożonej korekcie. W tych okolicznościach NUS określił Spółce koszty uzyskania przychodów w 2014 r., związane z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (wg stanu prawnego z 2014 r. - t. j. Dz.U. z 2014 r. poz. 851 ze zm.), dalej: "u.p.d.o.p.", w kwocie łącznej 775.325,22 zł (1.362.429,43 zł - 587.104,21 zł). W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka zarzuciła NUS naruszenie: art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 126, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: "Op"), a także art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. W oparciu o te zarzuty Spółka wniosła o uchylenie decyzji NUS w części dotyczącej wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów faktur wystawionych przez firmę [...] A. R. Zaskarżoną decyzją DIAS utrzymał w mocy decyzję NUS będącą przedmiotem odwołania. Decyzja ta była drugim z kolei rozstrzygnięciem organu odwoławczego wydanym w tej sprawie, gdyż poprzednia decyzja DIAS (z 8 kwietnia 2021 r. nr 2801-IOD.4100.7.2019) została uchylona wyrokiem WSA w Olsztynie z 11 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 401/21, a orzeczenie to jest prawomocne. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd, odwołując się do uchwały NSA z 24 maja 2021 r. sygn. akt I FPS 1/21, stwierdził, że organ odwoławczy w niedostateczny sposób ustalił i zbadał kwestie dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z wykorzystaniem instytucji opisanej w art. 70 § 6 pkt 1 Op. Wskazał na konieczność przeprowadzenia przez DIAS analizy, czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego, ze względu na okoliczności sprawy podatkowej, nastąpiło z przekroczeniem zasady zaufania do organów podatkowych. W szczególności Sąd polecił organowi odwoławczemu zbadanie, czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego nie miało charakteru instrumentalnego, wiązało się z niewykonaniem zobowiązania i czy w ogóle zobowiązanie podatkowe istniało, skoro postępowanie podatkowe nie było zakończone, a postępowanie karnoskarbowe było prowadzone "w sprawie", a nie "przeciwko osobie". Sąd przyjął bowiem, że wbrew stanowisku organu, sam fakt prowadzenia postępowania podatkowego nie wskazuje na zawinione uszczuplenie bądź narażenie na uszczuplenie należności publicznoprawnej. Uznał, że dopiero ostateczna i prawomocna decyzja podatkowa wywołuje skutki prawne w postaci obowiązku zapłaty podatku. W tym kontekście wskazał na podgląd podkreślany w doktrynie, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje z dniem wszczęcia postępowania karnoskarbowego "przeciwko osobie", a nie "w sprawie". Stwierdził, że w sytuacji prowadzenia postępowania przeciwko osobie z jednej strony podatnik zostaje poinformowany o zawieszeniu biegu przedawnienia, a z drugiej strony zapewniona zostaje równowaga między nałożeniem na podejrzanego negatywnych konsekwencji, a przyznaniem mu środków prawnych do obrony jego praw. Ocenił jednocześnie, że takiej sytuacji nie ma w przypadku prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie. Ponadto wskazał na konieczność ustalenia, jakie czynności podjęte zostały w postępowaniu karnoskarbowym, kiedy i dlaczego, jak twierdzą strony, postępowanie zostało zawieszone. Stwierdził, że dopiero w wyniku tych ustaleń możliwe będzie dokonanie oceny przez DIAS, czy istnieje możliwość nałożenia na Spółkę zobowiązania podatkowego. Odnosząc się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w ww. prawomocnym wyroku tutejszego Sądu, DIAS wymienił kolejno (na s. 9-14 uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) czynności podjęte w toku kontroli podatkowej w okresie od 30.03.2016 r. do 1.08.2016 r., w toku postępowania podatkowego w okresie od 16.01.2017 r. do 5.07.2019 r. oraz w toku postępowania karnoskarbowego w okresie od 24.09.2019 r. do 09.07.2021 r. Zauważył, że NUS wszczął dochodzenie karnoskarbowe 24.09.2019 r. tj. po wydaniu decyzji wymiarowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r. (5.07.2019 r.) oraz za 2014 r. (23.08.2019 r.). Wyjaśnił, że okresy te połączono i dochodzenie wszczęto oraz prowadzono jako jedną sprawę karną skarbową pod sygnaturą akt RKS-35/2019 (czyn ciągły z art. 6 § 2 kks). Podkreślił, że postępowanie karnoskarbowe zostało wszczęte natychmiast po przeprowadzeniu wszystkich niezbędnych czynności dowodowych w postępowaniu podatkowymi i jego zakończeniu wskutek wydania decyzji wymiarowej. Zaznaczył, że dopiero w momencie wydania decyzji znana była kwota uszczuplenia w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r., zebrano już dowody w pełni uzasadniające podejrzenie popełnienia przestępstwa, a do wszczęcia tego postępowania organ był zobowiązany na podstawie przepisów. W tych okolicznościach DIAS ocenił, że na tle okoliczności tej konkretnej sprawy podatkowej, wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Uznał, że świadczy o tym przebieg tego postępowania oraz czynności, które zostały podjęte w jego toku. DIAS wskazał, że w momencie wszczęcia dochodzenia NUS znana była osoba odpowiedzialna, która z racji pełnionej funkcji winna odpowiadać karnie za stwierdzone nieprawidłowości. Postępowanie karnoskarbowe od samego początku toczyło się zatem w fazie przeciwko osobie (in personam), jednak wydane postanowienie o przedstawieniu zarzutów zdołano ogłosić podejrzanemu dopiero 31.08.2020 r. z przyczyn niezależnych od organów podatkowych, tj. niepodejmowania wezwań z 30.09.2019 r. i z 16.10.2019 r., pandemii COVID-19 oraz nieobecności podejrzanego w Polsce. Natomiast w dniu 25.09.2019 r. pełnomocnikowi strony doręczono w trybie art. 70c Op zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 i 2014 r. DIAS uznał, że nie bez znaczenia dla przebiegu postępowania karnoskarbowego jest również skomplikowany charakter sprawy, ze względu na kwestię rozstrzygnięcia rzeczywistego świadczenia usług niematerialnych - doradztwa gospodarczego, a także obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Dodał, że dopiero postanowieniem z 5.07.2021 r. organ I instancji zawiesił dochodzenie do czasu rozstrzygnięcia przez WSA w Olsztynie skarg złożonych na decyzje DIAS określające zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 i 2014 r. Postanowienie to zostało 9.07.2021 r. zatwierdzone przez DIAS, a z elektronicznej Ewidencji Spraw Karnych Skarbowych wynika, że postępowanie RKS-35/2019 jest nadal zawieszone. Tak więc i z tego względu, zdaniem organu odwoławczego, nieuprawniona jest ocena, iż nastąpiło instrumentalne wszczęcie postępowania przygotowawczego celem zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i tym samym jego wydłużenia. DIAS stwierdził zatem, że wobec zwieszenia biegu terminu przedawnienia, zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Op - od 24.09.2019 r., na dzień wydania niniejszej decyzji nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, DIAS zauważył, że Spółka nie kwestionuje ustaleń organu I instancji w zakresie wydatków z tytułu odpisów amortyzacyjnych za 2014 r. (27.880 zł) oraz kosztów związanych z działalnością rolniczą (11.399,21 zł), przedmiotem sporu są natomiast wydatki udokumentowane fakturami VAT wystawionymi przez firmę [...] A. R., dotyczące zakupu przez Spółkę usług doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej. Odnosząc się do tej kwestii DIAS ocenił, że usługi te nie zostały wykonane na rzecz Spółki, a zatem nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych pomiędzy podmiotami wskazanymi na fakturach. Zdaniem DIAS, skoro sporne faktury - wystawione na rzecz Spółki przez A. R. - nie potwierdzają rzeczywiście wykonanych czynności, to wynikająca z nich kwota 547.825 zł nie mogła stanowić kosztu uzyskania przychody uwzględnionego przez Spółkę w rozliczeniu podatku dochodowego za 2014 r. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do tutejszego Sądu, Spółka zarzuciła DIAS naruszenie: art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 192 oraz art. 210 § 4 Op poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego oraz nieprawidłowe uzasadnienie decyzji. Wskazała także na wypełnienie przesłanki umorzenia postępowania z art. 208 § 1 Op wskutek przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją na podstawie art. 70 § 1 Op oraz niezasadne zastosowanie przepisu art. 70 § 6 pkt 1 Op. Ponadto podniosła zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Spółka oceniła, że brak skutecznego prawnie zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 70 § 1 Op, spowodował, że z dniem 31 grudnia 2020 r. przedawniło się zobowiązanie w podatku CIT za 2014, a więc niemożliwe było wydanie przez DIAS zaskarżonej decyzji w dniu 24 marca 2022 r. Zakwestionowała przy tym stanowisko organu odwoławczego, jakoby zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nastąpiło od 24 września 2019 r., skoro w tym dniu nie istniała w obrocie prawnym ostateczna i prawomocna decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w innej wysokości, niż wykazane przez skarżącą w zeznaniu podatkowym CIT-8. Wskazała, że powyższa konstatacja wynika z prawomocnych wyroków WSA w Olsztynie z dnia 11 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 400/21 oraz I SA/Ol 401/21, w których uzasadnieniu Sąd wyraźnie i jednoznacznie stwierdził, że "wbrew stanowisku organu, sam fakt prowadzenia postępowania podatkowego nie wskazuje na zawinione uszczuplenie, bądź narażenie na uszczuplenie należności publicznoprawnej. Dopiero ostateczna i prawomocna decyzja podatkowa wywołuje skutki prawne w postaci obowiązku zapłaty podatku". Spółka zauważyła, że we wskazanych powyżej wyrokach tutejszy Sąd stanął na stanowisku, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje z dniem wszczęcia postępowania karnoskarbowego "przeciwko osobie", a nie "w sprawie". Wywiodła, że postępowanie karnoskarbowe przeciwko oznaczonej osobie (faza in personam) następuje co do zasady z dniem ogłoszenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Podała, że do przedstawienia zarzutów Prezesowi Zarządu Spółki D. D. doszło dopiero w dniu 31.08.2020 r., a zatem doręczone przed tą datą pełnomocnikowi Spółki zawiadomienie w trybie art. 70c Op nie mogło doprowadzić do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych określonych zaskarżoną decyzją ostateczną. Podniosła, że o instrumentalności wszczęcia postępowania karnoskarbowego wyłącznie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego świadczy także okoliczność, że organy dochodzeniowe nie podejmowały po wszczęciu postępowania "w sprawie" oraz zawiadomieniu pełnomocnika Spółki w trybie art. 70c Op praktycznie żadnych istotnych czynności procesowych w celu zakończenia postępowania, a do przekształcenia postępowania z fazy "ad rem" w fazę "in personam" doszło w niemal rok od ww. zawiadomienia, co nie mogło doprowadzić do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dodała, że instrumentalnego wszczęcia tego postępowania dowodzi także zawieszenie postępowania przygotowawczego (postanowieniem NUS z 14 września 2020 r.) wyłącznie z powodu "oczekiwania'' na decyzję ostateczną. Skonstatowała, że skoro NUS, jako finansowy organ postępowania przygotowawczego, wykorzystał przepisy art. 70 § 6 pkt 1 Op w sposób instrumentalny, sprzeczny z ich celem, to nie można w okolicznościach niniejszej sprawy uznać, że nastąpiło skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku CIT za lata 2013-2014. Ponadto Spółka podniosła, że wbrew twierdzeniom DIAS, Prezes Zarządu Spółki zgłaszał gotowość złożenia wyjaśnień w sprawie, a odmówił jedynie złożenia zeznań w charakterze strony, do czego miał prawo w świetle art. 199 Op. Podała, że w latach 2013-2014 istota działalności skarżącej było wynajmowanie ponad 1300 komputerów (laptopów) oraz tabletów z dedykowanym oprogramowaniem dużym firmom działającym w zakresie badania rynku i opinii publicznej. Wyjaśniła, że w tym kierunku działalności skierował Spółkę A. R., dlatego też jego udział we współpracy z kluczowymi klientami był decydującym czynnikiem podjęcia współpracy oraz jej kontynuacji, czego dowodzą zeznania osób zajmujących stanowiska kierownicze w firmach największych kontrahentów Spółki. Uznała, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony przez organ odwoławczy niezgodnie z zasadą prawdy materialnej, co doprowadziło do naruszenia art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. w sposób mający wpływ na wynik podjętego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, a także o rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym. Podtrzymał przy tym dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z 26 maja 2022 r. Spółka wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Ponadto wskazała, że o trafności stanowiska Spółki świadczą wywody WSA w Olsztynie zawarte w wyroku z 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 152/22, zapadłym w sprawie podatku VAT za 2014 r. ale odnoszącym się do tego samego postępowania karnoskarbowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, a sprawa zainicjowana tą skargą, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.); dalej "p.p.s.a.", wobec zgodnego wniosku stron, została rozpoznana w trybie uproszczonym. Rozpoznając tą sprawę Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Z mocy zaś art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w razie stwierdzenia przez sąd naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zaskarżona decyzja, stosownie do art. 153 i art. 170 p.p.s.a., wydana została w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z 11 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 401/21. Ocena zawarta w tym wyroku wiąże także sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, gdyż nie uległy zmianie przepisy prawa. Uwzględniając zaś tą ocenę prawną Sąd za uprawniony uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 208 § 1 Op wskutek przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją na podstawie art. 70 § 1 Op oraz niezasadne zastosowanie przepisu art. 70 § 6 pkt 1 Op. Przypomnieć należy, że w wyroku z dnia 11 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 401/21 tutejszy Sąd stwierdził, że wbrew stanowisku organu sam fakt prowadzenia postępowania podatkowego nie wskazuje na zawinione uszczuplenie bądź narażenie na uszczuplenie należności publicznoprawnej. Dopiero ostateczna i prawomocna decyzja podatkowa wywołuje skutki prawne w postaci obowiązku zapłaty podatku. Podzielił także podgląd prezentowany w doktrynie, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje z dniem wszczęcia postępowania karnoskarbowego "przeciwko osobie", a nie "w sprawie". Uznał bowiem, że w sytuacji prowadzenia postępowania przeciwko osobie z jednej strony podatnik zostaje poinformowany o zawieszeniu biegu przedawnienia, a z drugiej strony zapewniona zostaje równowaga między nałożeniem na podejrzanego negatywnych konsekwencji, a przyznaniem mu środków prawnych do obrony jego praw. Jednocześnie Sąd wprost ocenił, że takiej sytuacji nie ma w przypadku prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie. Wskazał także na konieczność ustalenia, jakie czynności podjęte zostały w postępowaniu karnoskarbowym, kiedy i dlaczego, jak twierdzą strony, postępowanie zostało zawieszone. Stwierdził, że dopiero w wyniku tych ustaleń możliwe będzie dokonanie oceny przez DIAS, czy istnieje możliwość nałożenia na Spółkę zobowiązania podatkowego. Z uwagi na przytoczone wyżej regulacje p.p.s.a. Sąd rozpatrując obecnie skargę w tej konkretnej sprawie związany jest powyższym stanowiskiem. W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym tę konkretną sprawę, wydając zaskarżoną decyzję DIAS nie uwzględnił powyższej oceny prawnej. Uszło bowiem uwadze organu odwoławczego, że w dacie wydawania zawiadomienia z dnia 25.09.2019 r. (k. 51 akt postępowania odwoławczego) w trybie art. 70c O.p. nie zostało jeszcze wszczęte postępowanie przeciwko Prezesowi Spółki D. D., związane z zobowiązaniem podatkowym, którego bieg terminu przedawnienia mógł zostać zawieszony. Aby postanowienie o przedstawieniu zarzutów zostało uznane za wydane, czyli prawnie skuteczne, niezbędne jest bowiem kumulatywne spełnienie trzech warunków: sporządzenie postanowienia, jego niezwłoczne ogłoszenie i przesłuchanie podejrzanego (zob. postanowienie SN z 24 kwietnia 2007 r., IV KK 31/07, wyrok SN z 2 czerwca 2010 r., V KK 376/09 oraz wyrok SN z 24 kwietnia 2013 r., V KK 453/12). Tymczasem, postanowienie o przedstawieniu zarzutów Prezesowi Spółki D. D. wydane zostało 26.09.2019 r. (k. 47 akt postępowania odwoławczego), a ogłoszone podejrzanemu dopiero 31.08.2020 r. Obie te daty są zatem późniejsze niż data zawiadomienia wydanego w trybie art. 70c Op (25.09.2019 r.). Zgodnie zaś z oceną prawną tutejszego Sądu, zawartą w prawomocnym wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 401/21 - zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje z dniem wszczęcia postępowania karnoskarbowego "przeciwko osobie", a nie "w sprawie". Niewątpliwie zatem zawiadomienie pełnomocnika, dokonane w trybie art. 70c O.p. nastąpiło przed wszczęciem postępowania, o którym jest mowa w zawiadomieniu, co nie mogło doprowadzić do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych określonych zaskarżoną decyzją. Ponadto w dacie zawiadomienia pełnomocnika Spółki o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz w dacie wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów nie było jeszcze wiadomo, w jakiej wysokości zostanie określone zobowiązanie podatkowe, podlegające zapłacie, gdyż decyzja wymiarowa organu I instancji nie była wykonalna z mocy prawa, a decyzja ostateczna nie jest prawomocna do czasu zakończenia postępowania przed sądem administracyjnym. Tymczasem, jak stwierdził tutejszy Sąd w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 401/21, "sam fakt prowadzenia postępowania podatkowego nie wskazuje na zawinione uszczuplenie bądź narażenie na uszczuplenie należności publicznoprawnej. Dopiero ostateczna i prawomocna decyzja podatkowa wywołuje skutki prawne w postaci obowiązku zapłaty podatku". W kontrolowanej sprawie nie została więc spełniona hipoteza normy prawnej, zawarta w przepisie art. 70 § 6 pkt 1 Op, czyli wszczęcie postępowania karnoskarbowego nie wiązało się z niewykonaniem określonego zobowiązania. Skoro wszczęcie postępowania karnoskarbowego nastąpiło przed powstaniem wymagalnego zobowiązania do zapłaty, to formalne działalnie organu podatkowego w tej sprawie - wszczęcie postępowania karnoskarbowego - zmierzało jedynie do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a co za tym idzie oceniane winno być jako nadużycie prawa i nie może wywoływać skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W tych okolicznościach Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w skardze, że brak skutecznego prawnie zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 70 § 1 Op, spowodował, że z dniem 31 grudnia 2020 r. przedawniło się zobowiązanie Spółki w podatku CIT za 2014, co wykluczało utrzymanie w mocy decyzji wymiarowej NUS zaskarżoną decyzją DIAS. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz działając na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w sprawie przyjmując, że prowadzenie postępowania po wyroku Sądu jest wykluczone z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Jednocześnie, Sąd za bezprzedmiotowe uznał zarówno odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi, jak też formułowanie wobec organu podatkowego wytycznych. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. uwzględniając wysokość: uiszczonego należnego w sprawie wpisu (1.526 zł), wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej, będącego doradcą podatkowym (5.400 zł) – ustalonego na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 lit. f) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687) oraz opłaty skarbowej za złożenia dokumentu pełnomocnictwa (17 zł).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło