I GSK 345/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-03-22
Skład orzekający: Dariusz Dudra, Małgorzata Grzelak, Henryk Wach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwe uzasadnienie wyroku WSA) lub art. 107 § 3 k.p.a. (wadliwe uzasadnienie decyzji), może stanowić podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej, jeśli nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wadliwe uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji (art. 141 § 4 p.p.s.a.) nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uzasadnienie to spełniało wymogi ustawowe umożliwiające kontrolę instancyjną. Podobnie, wadliwe uzasadnienie decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 k.p.a.), choć mogło uniemożliwić kontrolę sądu, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż uzasadnienie nie jest wynikiem sprawy, a jedynie jego elementem.Stan faktyczny
Skarżący D. B. wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jego skargę na decyzję ZUS odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i sądowego, w tym wadliwe ustalenie stanu faktycznego, brak wyczerpującego materiału dowodowego oraz wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. NSA rozpoznał skargę kasacyjną, oceniając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 1746/21 w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 5 lipca 2022 r., III SA/Gl 1746/21 oddalił skargę D. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 21 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
D. B. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku domagając się jego uchylenia w całości oraz uchylenia decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 21 października 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS z 17 sierpnia 2021 r. Ewentualnie, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi l instancji. W każdym z przypadków skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Skarżący kasacyjnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 14 grudnia 2022 r. wydanego przez Miejski Zespół do Spraw orzekania o Niepełnosprawności w Chorzowie oraz kopii zeznania PlT-36 za 2020 r.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
I. art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez niezasadne oddalenie skargi w sytuacji gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem:
a) art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie i odmowę umorzenia należności z tytułu składek, pomimo iż skarżący choruje na przewlekłą chorobę, która nie rokuje na poprawę oraz trwale pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu w wysokości, która umożliwiałby mu uiszczenie zaległej należności (obecnie wynosi ona ponad 25 tys. zł). Aktualne dochody skarżącego starczają co najwyżej na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb życiowych i uniemożliwiają mu zebranie oraz uiszczenie zaległej należności wobec ZUS co wypełnia przesłankę zarówno z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia jak i przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Naruszenie to uzasadniało zatem uchylenie decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a czego Sąd I instancji zaniechał.
b) art. 7. art, 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w związku z art. 107 § 3 k.p.a. polegającym na wydaniu decyzji bez zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, jak również z pominięciem niektórych dowodów znajdujących się w aktach sprawy, tj.:
- brak wezwania wnioskodawcy do przedłożenia dokumentacji medycznej wskazującej na stan jego zdrowia (wbrew twierdzeniom Sądu jako takiego wezwania nie można potraktować pisma z dnia 31 marca 2021 r.);
- brak dokładnego ustalenia wysokości dochodów skarżącego oraz majątku, który rzekomo według organu może podlegać egzekucji (w kontekście oceny spełnienia przestanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. oraz przesłanek z § 3 ust.1 rozporządzenia;
- pominięciu informacji o wysokości dochodu osiągniętego 2020r. (zeznanie PIT-36) i wydaniu decyzji w oparciu o dochód osiągnięty wyłącznie w okresie styczeń-marzec 2021 r., co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem faktycznym dotyczącym wysokości osiąganego dochodu na poziomie 2922,30 zł (miesięcznie), podczas gdy dochód w całym 2020 r. wynosił 14 691,48 zł, co średniomiesięcznie w 2020 r. daje kwotę zaledwie 1224,29 zł;
Naruszenie to uzasadniało uchylenie decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. czego Sąd I instancji zaniechał.
c) art. 28 ust. 1, 2, 3 pkt 6 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi okoliczność polegająca na całkowitej nieściągalności należności, podczas gdy mając na uwadze rodzaj i wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów, jak również stan jego majątku, należało przyjąć, iż w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko niemu nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Naruszenie to uzasadniało uchylenie decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. czego Sąd I instancji zaniechał;
II. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie zaskarżonego wyroku w zakresie jego podstawy faktycznej i prawnej, co stanowiło jego kontrolę instancyjną. Sąd l instancji ograniczył się do wskazania istoty zarzutów skargi, a rozstrzygając o ich zasadności jedynie powielił stanowisko wyrażone przez ZUS w zaskarżonej decyzji, nie przedstawiając własnego poglądu co do wskazanych naruszeń. Tak lakoniczne uzasadnienie uniemożliwia rekonstrukcję operacji logicznej dokonanej przez Sąd I instancji, której rezultatem było stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, a tym samym uniemożliwia kontrolę poprawności wydanego wyroku. Naruszenie to miało zatem istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadniających uchylenie zaskarżonego wyroku.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku skarżącego kasacyjnie o przeprowadzenie dowodu z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 14 grudnia 2022 r. wydanego przez Miejski Zespół do Spraw orzekania o Niepełnosprawności w Chorzowie nr 8421.22224.2022 oraz kopii zeznania PlT-36 za 2020 r. należy zaznaczyć, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, co wynika z faktu związania tego Sądu granicami skargi kasacyjnej. W postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną NSA ocenia wyłącznie prawidłowość działania sądu administracyjnego pierwszej instancji w granicach podstaw kasacyjnych. Wprawdzie art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów, lecz ta instytucja ma zastosowanie przed sądem pierwszej instancji. Poza tym należy podkreślić, że sąd administracyjny nie prowadzi we własnym zakresie postępowania dowodowego i nie ustala samodzielnie stanu faktycznego sprawy, lecz ocenia, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, w tym także czy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy i czy właściwie oceniły zebrane dowody (zob. np. wyrok NSA z 16 maja 2008 r. II OSK 554/07).
Jedynie wyjątkowo sąd administracyjny może, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Również posłużenie się w analizowanym przepisie stwierdzeniem "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu, a nie jego obowiązek. A ponadto przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może być podstawą kwestionowania ustaleń przyjętych przez organy i nie może służyć zwalczaniu ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu, tak jak wskazuje to przepis art. 106 § 3 p.p.s.a., nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyroki NSA z 30 września 2009 r., I OSK 160/09; 21 września 2010 r., I GSK 243/10; 17 kwietnia 2012 r., II OSK 165/11; 25 września 2012 r., II OSK 840/11; 22 czerwca 2021 r., II OSK 2754/18).
Za podstawę wyroku z 5 lipca 2022 r., III SA/Gl 1746/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. 29 marca 2021 r. D. B. zwrócił się z prośbą o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek. W postępowaniu administracyjnym zgromadzono dane dotyczące działalności gospodarczej wnioskodawcy: przychód, koszty, dochód. Ustalono, że skorzystał z pomocy w ramach tarczy antykryzysowej w formie świadczenia postojowego w wysokości 6.240 złotych oraz zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Nie korzysta z zasiłków z pomocy społecznej i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. W ramach tej podstawy kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.; art. 151 p.p.s.a.; art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa; naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu, sąd administracyjny najpierw po zamknięciu rozprawy wydaje wyrok, a potem w ustawowym terminie sporządza jego uzasadnienie. Z tego też powodu wadliwe uzasadnienie nie może być naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego spełnia wymogi ustawowe.
W sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organem rentowym oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, że uzasadnienie wyroku jest dla niego niepełne i nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14).
Oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. było konsekwencją nie stwierdzenia przez Sąd I instancji istnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. Zastosowanie przez wojewódzki sąd administracyjny środka określonego w ustawie przy jednoczesnym nie zastosowaniu innego środka, nie jest naruszeniem prawa o jakim mowa w art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Zgodnie z art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wymagane jest, aby uzasadnienie decyzji ostatecznej stanowiło logiczną, zwartą całość, aby prześledzić tok rozumowania organu odwoławczego i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem. Tworzy to po stronie organu odwoławczego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi nie powinno budzić wątpliwości wojewódzkiego sądu administracyjnego, że zaskarżona decyzja została wydana po gruntownej analizie zebranego materiału dowodowego i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Obowiązkiem organu odwoławczego jest przyjąć określony stan faktyczny i go przedstawić, nie chodzi jednak o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokonując oceny legalności decyzji ostatecznej stwierdził, że decyzja ta spełnia wymogi z art. 107 § 1 pkt 6) kpa oraz z art. 107 § 3 kpa. Decyzja ostateczna spełnia ustawowe wymogi, kiedy zawiera wszystkie elementy określone w art. 107 § 1 kpa, w tym uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6) oraz konieczne elementy uzasadnienia. Należy wskazać, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części. Ze względów czasowych, uzasadnienie decyzji nie może mieć istotnego wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, ponieważ organ administracji publicznej najpierw rozstrzyga sprawę, a dopiero potem to rozstrzygnięcie uzasadnia. Tym samym, nawet stwierdzone przez Sąd I instancji inne naruszenie przepisów postępowania (art. 107 § 3 kpa) nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ uzasadnienie prawne decyzji nie jest wynikiem sprawy, jest nim decyzja (jej sentencja) załatwiająca sprawę. Kiedy uzasadnienie decyzji ostatecznej sporządzone jest w taki sposób, że uniemożliwia przeprowadzenie jej kontroli przez sąd administracyjny zachodzi sytuacja, że sąd administracyjny nie może wykonać ustawowej funkcji sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej po względem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.). W rozumieniu art. 3 § 1 p.p.s.a., zachodzi zatem konieczność zastosowania środka przewidzianego w ustawie tj. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a.: Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, ponieważ stwierdził naruszenie przepisów postępowania (przepisów dotyczących wymogów uzasadnienia decyzji). W omawianej sytuacji, przepis art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. ma odpowiednie zastosowanie, ponieważ wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji z przyczyn już wskazanych, nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy administracyjnej. Wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji ostatecznej skutkuje również tym, że sąd administracyjny nie może skutecznie skontrolować, czy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy ponownie rozpoznał i rozstrzygnął sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w jej całokształcie, czy rozpatrzył wszystkie żądania strony i ustosunkował się do nich merytorycznie.
Według art. 28 ust. 3a usus, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Natomiast, zgodnie z art. 28 ust. 3b usus, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Ta regulacja szczególna w stosunku do regulacji z art. 7 kpa nakazuje w sprawach umorzeniowych oprócz interesu społecznego i słusznego interesu obywateli uwzględnić także ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: (...). "Zobowiązany wykaże" oznacza, że na ZUS nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do umorzenia należności z tytułu składek. W postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, ustawodawca zastosował regulację odmienną od art. 7 kpa, zgodnie z którym to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W postępowaniu tym przepis art. 77 § 1 kpa (Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy) ma odpowiednie zastosowanie, organ administracji publicznej jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy przedstawiony przez wnioskodawcę. W postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek to nie ZUS, a wnioskodawca ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest umorzenie należności z tytułu składek obciąża osobę, która wnioskuje o umorzenie należności.
Zgodnie z art. 80 kpa, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że stan faktyczny został ustalony przez organ administracji publicznej z zachowaniem reguł procedury przewidzianych w kpa. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Te reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, akceptując ocenę dowodów dokonaną przez ZUS. Stan faktyczny sprawy zakończonej decyzją ostateczną został ustalony prawidłowo, proces subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowane przepisy prawa materialnego również jest prawidłowy.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne "poprzez ich niezastosowanie", które nie są przepisami postępowania. Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie może być skutecznie podniesiony w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, ponieważ zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło