I GSK 1701/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 17/21 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 listopada 2020 r. nr 1401-IEE2.711.1.287.2020.2.MOR w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 17/21, oddalił skargę S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 listopada 2020 r. nr 1401-IEE2.711.1.287.2020.2.MOR w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Zaskarżonym postanowieniem z 9 listopada 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie nr 1401-IEE2.711.1.287.2020.2.MOR utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Ursynów z 1 września 2020r. nr 1438-SEE.711.P-902.2020.MAS w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi S. sp. z o.o. w W. (dalej: "skarżąca kasacyjnie", "spółka") na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Ursynów polegającą na zajęciu zawiadomieniem z dnia 24 czerwca 2020 r. udziałów w tej spółce, należących do M. M. ("Zobowiązany"). S. sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA domagając się jego zmiany poprzez uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 listopada 2020 r. nr 1401- IEE2.711.1.287.2020.2.MOR w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Ursynów z dnia 1 września 2020 r. nr 1438-SEE.711.P-902.2020.MAS odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skargi z dnia 8 lipca 2020 r. wniesionej na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 24 czerwca 2020 r. o nr 1438 SEE.711.20909818.2020.1.KIR. oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono : - naruszenie art. 151 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2018 poz. 1302; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 54 § 1 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") oraz art. 28 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez bezpodstawne uznanie, że ww. przepisy nie dają legitymacji Skarżącej kasacyjnie do wniesienia skutecznej skargi na czynności egzekucyjne. - naruszenie art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie za prawidłowe rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania ze skargi Skarżącej kasacyjnie na czynności egzekucyjne co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez faktyczne doprowadzenie do oddalenia skargi skarżącej kasacyjnie. - naruszenie art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez zalegalizowanie przeprowadzonego przez Organ postępowania, które było sprzeczne z zasadami legalizmu, proporcjonalności oraz nie budziło zaufania obywateli do organów administracji publicznej co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez faktyczne doprowadzenie do oddalenia skargi skarżącej kasacyjnie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka przedstawiła argumentację wniesionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Związanie podstawami środka prawnego polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to że jest związany podstawami określonymi w art. 174 p.p.s.a i wskazanymi w art. 176 p.p.s.a wnioskami skargi. Artykuł 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z §1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez Sąd pierwszej instancji (patrz: postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należy wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji. Skład orzekający potwierdza ocenę Sądu I instancji, że najistotniejsze w sprawie było określenie statusu spółki w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustalenie czy zasadnie organy nadzoru w postępowaniu egzekucyjnym odmówiły skarżącej Spółce, statusu osoby zobowiązanej, skoro egzekucja wszczęta została do udziału stanowiącego majątek Zobowiązanego. A co za tym idzie czy w tej sytuacji stosując instytucję odmowy wszczęcia postępowania uregulowaną w art. 61a §1 k.p.a., która na mocy art. 18 u.p.e.a., ma zastosowanie również w egzekucji administracyjnej, organy prawidłowo wydały formalne rozstrzygnięcie w sprawie, odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie skargi spółki na czynności egzekucyjne. Rozpoznając skargę kasacyjną, należy przyznać rację Sądowi I instancji, który ocenił jako prawidłowe zastosowanie, instytucji z art. 61a §1 k.p.a. przez egzekucyjne organy nadzoru. Zgodnie z tym przepisem jeżeli żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Spółka, w której posiada zajęte udziały Zobowiązany, nie jest zobowiązanym w myśl art. 1a pkt. 20 u.p.e.a., albowiem nie ciąży na niej wykonanie żadnego prawnego obowiązku ani pieniężnego, ani niepieniężnego. Ustawodawca dla celów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zdefiniował w art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zobowiązanego jako osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Jeżeli zatem w jakimkolwiek przepisie u.p.e.a. bądź aktów wykonawczych do niej użyto zwrotu "zobowiązany", to dokonując interpretacji tego przepisu, interpretator musi nadać mu znaczenie nadane wyżej wymienioną definicją legalną. Zobowiązanym jest generalnie podmiot uchylający się od terminowego wykonania obowiązku. Przepis ten nie odnosi się jednocześnie w żaden sposób do przedmiotu egzekucji, z którego ma być zaspokojony egzekwowany obowiązek. Oznacza to, że podmiot, od którego nie można w świetle prawa żądać wykonania obowiązku nawet w sytuacji objęcia go postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym cudzego obowiązku nie może skutecznie wnieść skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, czy na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. (patrz wyroki NSA: z 6 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 2100/10; z 9 września 2015, sygn.. akt II GSK 1574/14; dostępne w bazie CBOIS). Egzekucja, w ramach której skarżąca spółka wniosła skargę, zmierzała do przymusowej realizacji zobowiązania z tytułu, który ciążył wyłącznie na Zobowiązanym. Tym samym tylko on był zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. Nie można również przyjmować różnych znaczeń pojęcia "zobowiązany", którego zakres został określony w definicji legalnej, zamieszczonej w słowniczku zawartym w art. 1 a pkt 20 u.p.e.a. i w każdym przypadku użycia tego wyrazu w przepisach tej ustawy i w przepisach wykonawczych do niej należy pojęcie to rozumieć jednakowo (patrz: wyrok WSA z dnia 31 marca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1926/13; wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1574/14, z dnia 31 października 2012 r. , sygn. akt I OSK 844/12 oraz z dnia 15 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1376/13; dostępne tamże). Zaakceptowanie przez sąd I instancji rozstrzygnięcia organu odwoławczego nie uchybia w żaden sposób powołanemu w skardze kasacyjnej przepisowi art. 54 §1 u.p.e.a. Przepis ten nie daje spółce legitymacji do wniesienia skutecznej skargi na czynności egzekucyjne, stanowiąc, że wymienione w nim środki zaskarżenia przysługują wyłącznie podmiotowi będącemu zobowiązanym. W ocenie składu orzekającego, Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia wskazanego w skardze kasacyjnej art. 7 Konstytucji RP, ani wyrażonej w art. 8 zasady zaufania do władzy publicznej, albowiem działanie organów zgodnie z obowiązującym prawem nie narusza tych przepisów. Sąd I instancji sprawując kontrolę działalności administracji publicznej i stosując środek określony w ustawie działał w ramach przepisów ustrojowych. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy ustrojowe sąd administracyjny może naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w p.p.s.a., bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie Sąd I instancji rozpoznał skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie oraz ocenił ją pod kątem legalności w zakresie zastosowanych przepisów prawa. Skarga kasacyjna wywiedziona przez skarżącego kasacyjnie nie posiada usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiada prawu. Wobec powyższego oraz w okolicznościach niniejszej sprawy uznać należało, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.