III SA/Po 488/22

Dnia 3 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2022 roku sprawy ze skargi M.K., Z.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 22 marca 2022 r. II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 100 ,- ( stu ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z dnia 22 marca 2022 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 i ust.2a oraz art. 140 mb pkt 2 w zw . z art. 78 udt. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 988, określanej dalej jako p.r.d.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, aktualny tekst jedn. Dz. U.z 2022 r., poz. 2000) określanej dalej jako k.p.a.), Prezydent Miasta nałożył na Z.K. i M.K. karę pieniężną w wysokości 700 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w przewidzianym terminie o zbyciu pojazdu marki SAM , oznaczonego numerem rejestracyjnym [...] oraz numerem identyfikacyjnym VIN [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dnia 12 czerwca 2020 w/w zbyli pojazd, a w dniu 9 lutego 2022 zawiadomili Prezydenta Miasta o jego zbyciu. Następnie organ powołał treść przepisu art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Przy obliczaniu terminów wzięto pod uwagę wydłużenie terminów określonych w art. 71 ust. 7 i art.,78 ust,2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19,innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych( t.j. Dz. U. 2020,poz.2095).W konsekwencji organ uznał, iż strona złożyła wspomniane zawiadomienie z 424 -dniowym opóźnieniem Prezydent przytoczył również treść przepisów art. 140mb pkt 2 i art. 140n p.r.d., w myśl których zaniechanie powyższego obowiązku skutkuje karą pieniężną od 200 zł do 1000 zł, nakładaną w drodze decyzji administracyjnej. Podkreślił, że kryteria wymiaru kary zostały wymienione w art. 140n ust. 4 p.r.d. i są nimi: czas trwania naruszenia prawa, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane przez stronę z tytułu naruszenia ustawy. Mając na uwadze powyższe kryteria organ wskazał, iż dla przekroczonej liczby 424 dni od zaistnienia obowiązku, wysokość kary została ustalona na poziomie 700 zł. Następnie organ przytoczył treść art. 189f § 1 k.p.a. i stwierdził, iż oceniając przesłanki tego przepisu - w przedmiotowej sprawie nie znajduje on zastosowania. Waga czynu nie jest znikoma, bowiem dotyczy podstawowego obowiązku w zakresie zawiadomienia o zbyciu pojazdu w określonym terminie, a obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w przepisach i ma charakter bezwzględny. Strony złożyły odwołanie od decyzji organu I instancji. Zarzucono, że organ lakonicznie tylko zbadał przesłanki z art. 140n ust.4 ustawy Prawo o ruchu drogowym .Miarkowanie kary powinno uwzględniać wszystkie czynniki, naruszenie było pierwszym-jednostkowym, a strona nie uzyskała z tego tytułu żadnych korzyści majątkowych. Nie zostały też wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla sprawy, a organ zobowiązany był do odniesienia się do przesłanek przewidzianych przepisem art.189 f Kpa, bowiem wynika to z orzecznictwa sądów administracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 4 maja 2022r o sygn. [...] działając na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 78 ust.2 pkt 1 w zw. z art.140 mb pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o nałożeniu solidarnie na Z.K. i M.K. kary pieniężnej 400 zł tytułem naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu . W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb oraz art. 140n p.r.d oraz art.189f Kpa i uznał, że waga naruszenia, której dopuścili się skarżący nie jest znikoma ,a przepisy o obowiązku zawiadamiania i związane z nimi przepisy sankcjonujące mają na celu poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra informatyzacji. Kolegium dostrzegło jednak, że jest to pierwsze przewinienie skarżących i strony nie uzyskały na skutek zaistniałego uchybienia żadnych korzyści majątkowych, stad też wymierzył karę 400 zł. W tym miejscu też organ wyjaśnił, że prawidłowym było nałożenie tej kary solidarnie na Z. i Z.K. Złożyli oni w dniu 28 maja 2022 roku skargę na decyzję organu II instancji do WSA w Poznaniu wskazując na okoliczności i przyczyny zmian dokonanych przez ustawodawcę w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem skarżących celem nowelizacji było umożliwienie dotrzymywania terminów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE związanych z niezarejestrowaniem importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowaniem pojazdu wycofanego z eksploatacji. Podnieśli , że sprzedana przez nich przyczepa nie została wycofana z eksploatacji ani nie był importowana, Tym samym nałożona kara nie osiągnęła skutku , dla którego zostały wprowadzone zmiany w przepisach Prawa o ruchu drogowym. Zarzucono, że organ II instancji nie odniósł się do zarzutów strony o rozważenie możliwości zastosowania art. 189f Kpa, pomijając obowiązujące przepisy oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. Poddali w wątpliwość prawidłowość zarządzenia Prezydenta Miasta z dnia 1 czerwca 2021 roku w sprawie określania zasad procedowania w przypadku powstania przesłanek do nałożenia kary pieniężnej na podst.art.140 mb Prawo o ruchu drogowym na tle przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie zasad techniki prawodawczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty sąd uznał za zasadne. Przede wszystkim zakresem niniejszej kontroli sądowoadministracyjnej objęto wyłącznie decyzję SKO w L. z dnia 4 maja 2022r oku i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji tj. Prezydenta Miasta z dnia 22 marca 2022 roku. Zakres kontroli sądowoadministracyjnej ograniczony jest więc wyłącznie do analizy legalności tych rozstrzygnięć ,a nie zarządzenia Prezydenta Miasta z dnia 1 czerwca 2021 roku. Strona może w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wnieść skargę na akt organu stanowiącego, ale do jej wniesienia legitymuje wyłącznie fakt naruszenia interesu prawnego, czyli konieczne jest wykazanie przez stronę, że wskutek jego został naruszony jej interes chroniony konkretnym przepisem prawa, bądź ukształtowany aktem stosowania prawa. Wyrok w niniejszym postępowaniu wydano na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329.; dalej jako p.p.s.a.) . Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił m.in. art. 140mb pkt 2 p.r.d. W myśl tego przepisu kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Stosownie do art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Przy czym od dnia 31 marca 2020 r. do 31 grudnia 2020 na mocy art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19 termin ten został wydłużony do 180 dni, a art. 140mb p.r.d. stosuje się z uwzględnieniem powyższego wydłużonego terminu. W kontrolowanej sprawie niesporne było, iż skarżący nie dochowali obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w powyższym wydłużonym terminie. Skarżący zbyli bowiem w dniu 12 czerwca 2020 roku przyczepę lekką, a zawiadomienie o dokonaniu tej czynności złożyli w dniu 9 lutego 2022. r. Organy w kontrolowanej sprawie pominęły jednak treść art. 15zzzzzn² ust.1 ustawy COVID-19, który stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Przepis ten został wprowadzony w celu ochrony podmiotów wchodzących w relacje o charakterze publicznoprawnym z organami, w tym relacje materialnoprawne w zakresie terminów z tych stosunków wynikających. Skoro zatem ze względów na epidemię ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzone zostały różnego rodzaju ograniczenia i obostrzenia, a celem prawodawcy było ustanowienie regulacji zapewniających skuteczną ochronę, to nie można tych przepisów interpretować w sposób zawężający. Powinny one mieć także zastosowanie w zakresie terminów prawa materialnego, w tym art. 78 ust. 2 p.r.d. Od przewidzianego art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID-19 obowiązku nie przewidziano żadnych wyjątków obejmując nim wszystkie przewidziane w tym przepisie prawa materialnego administracyjnego terminy, których uchybienie przez stronę stwierdzono. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest m.in. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ taki w okresie epidemii powinien zastosować się do treści tego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19) . W rozpoznawanej sprawie skarżący uchybili terminowi do zawiadomienia organu o zbyciu przyczepy, niezachowanie którego powoduje w świetle p.r.d. ujemne skutki dla strony. Takim ujemnym skutkiem dla strony jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu. Materialnoprawny charakter tego terminu i sankcja nakładana za jego niezachowanie prowadzi do wniosku, że jest to w istocie termin zawity, o którym mowa w art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 ustawy COVID-19 . Powyższe stanowisko ugruntowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 6 lipca 2022 r., II SA/Go 279/22, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 kwietnia 2022 r., II SA/Rz 1398/21,wyrok WSA we Wrocławiu z 28 kwietnia 2022, III SA/Wr 219/21, wyrok WSA w Poznaniu z 6 października 2022 r., III SA/Po 551/22 i z 26 października 2022-III SA/Po552/22). W rozpoznawanej sprawie ani z akt administracyjnych sprawy ,ani z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby organy informowały skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie przedmiotowego 30-dniowego terminu. Takie naruszenie przez organy art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVID-19, art. 7 i art. 9 k.p.a., mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej. Odnosząc się natomiast co do samej zasadności wymierzenia skarżącym solidarnie kary w wysokości 400 zł, należy wskazać, że zgodnie z art. 140n ust. 4 p.r.d. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Oznacza to, iż wymierzając karę na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. organ ma tzw. luz decyzyjny, a ustawodawca posługuje się tu konstrukcją uznania administracyjnego. Jest rzeczą oczywistą, że kary administracyjnej nie można określić z matematyczną dokładnością, gdyż stopień naruszenia prawa stanowi wielkość ocenną (por. wyrok NSA z 8 września 1999 r., III SA 7707/98). W sprawach rozstrzyganych w ramach uznania administracyjnego Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ wybór rozstrzygnięcia jest słuszny. Sąd nie jest zatem uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) podjętej decyzji (por. wyroki NSA z 22 stycznia 2021 r:, I OSK 2546/20 oraz I OSK 2463/20; wyrok NSA z 1 września 2015 r., I FSK 43/14). Obowiązkiem Sądu jest zatem dokonanie jedynie oceny czy organy przy wydaniu zaskarżonych decyzji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, co przede wszystkim polega na sprawdzeniu tego, czy uzasadniły podjęte rozstrzygnięcia wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami. Orzekanie w warunkach uznania administracyjnego wymusza szczególną staranność przy uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, tylko ono może bowiem ochronić organ od zarzutu przekroczenia granicy swobodnego uznania. W ocenie Sądu organy rozważając przesłanki wymiaru kary sprostały powyższym wymaganiom. Uwzględniły bowiem incydentalny charakter zdarzenia oraz fakt, iż strona nie uzyskała żadnych korzyści finansowych z tytułu niedochowania obowiązku powiadomienia o zbyciu przyczepy i uzasadniły to wystarczająco. Dowodem powyższego jest przecież obniżona kwota nałożonej kary. Sąd nie podziela więc zarzutu skargi o lakonicznym zbadaniu przesłanek określonych tym przepisem. Oznacza to, iż organy wymierzyły karę uwzględniając przesłanki z art. 140n ust. 4 p.r.d. i właściwie to uzasadniły W kontrolowanej sprawie należało również ocenić przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary przewidzianej w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., co wbrew zarzutom skargi organ II instancji uczynił i uzasadnił. Przyjął przecież w zaskarżonym rozstrzygnięciu ,uchylającym orzeczenie poprzedzające, że ma on zastosowanie do kar przewidzianych w art. 140 mb p.r.d. Dokonał oceny wagi naruszenia obowiązku powiadamiania o zbyciu pojazdu, tym samym przystąpił do oceny stosowania dyspozycji przepisu art.189f Kpa. Nie jest więc zasadny zarzut skargi, że organ nie odniósł się do okoliczności niezastosowania w rozpoznawanej sprawie art.189f Kpa. W związku z rozważaniami w części stosowania art.15zzzzzn2 ust.1 ustawy COVID Sąd uznał, iż organy dopuściły się naruszenia wskazanych tam przepisów, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. (pkt I wyroku). Ponownie rozpatrując sprawę, organ będzie - na podstawie art. 153 p.p.s.a. -związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w motywach niniejszego uzasadnienia. Przede wszystkim organ I instancji w pierwszej kolejności poinformuje o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do powiadomienia organu o nabyciu pojazdu w trybie art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 i wyznaczy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Jako, że skarga została uwzględniona Sąd – na podstawie art. 200 i art. 205§ 1 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącego poniesione przez niego koszty postępowania (pkt II), które sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł, wynikającej z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r.w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 535