II SA/Łd 181/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 października 2021 r. sprawy ze skargi U.L. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy A. z dnia [...] r. nr [...]. dc Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020r., poz. 256 ze zm.), zwanej k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy A. z dnia [...] r. odmawiającą U.L. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad T. L.. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że T. L. (ur. [...] sierpnia 1937r.), wdowa, orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] maja 2018r., znak: [...], została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydano na stałe, nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 11 kwietnia 2018r. W ocenie Kolegium, organ I instancji zasadnie odmówił skarżącej wnioskowanego świadczenie z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia (zaprzestaniem pracy w gospodarstwie rolnym) przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Podczas wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że pomoc świadczona przez U. L., mieszkającą w tej samej miejscowości co jej matka, polega na codziennych wizytach, przynoszeniu ciepłego posiłku, utrzymywaniu czystości w domu, utrzymywaniu higieny osobistej matki, zakupie leków. T. L. nie ma problemów z komunikowaniem się i wiedzą co do zdarzeń jej dotyczących. Sama dysponuje swoją emeryturą, sama robi zakupy w sklepie obwoźnym, córce daje pieniądze na opłaty za energię elektryczną, śmieci, zakup leków. T. L. samodzielnie je, sama ubiera się, załatwia potrzeby fizjologiczne. W ocenie pracownika socjalnego, T. L. wymaga częściowej pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i prawidłowym funkcjonowaniu oraz zaspakajaniu potrzeb życiowych, a nie stałej, całodobowej opieki. U. L. poinformowała, że w opiece nad matką pomagają jej bracia. Z notatki służbowej sporządzonej w dniu 18 sierpnia 2020r. przez pracownika socjalnego wynika nadto, iż podczas wizyty w tym dniu w miejscu zamieszkania T. L. zastano ją przed domem. Podczas rozmowy, na pytanie pracownika, czy córka U. przebywa u niej cały czas, T. L. odpowiedziała, że "przynosi obiady, które przygotowuje w swoim domu". Wypowiedzi T. L. były logiczne i był z nią dobry kontakt. Jednocześnie podczas wizyty wzrok T. L. cały czas był skierowany na córkę, jakby czekała na zezwolenie na odpowiedź. U. L. wyręczała matkę i wyprzedzała w odpowiedziach. U. L. zaprzeczyła, że przy opiece pomagają jej bracia mieszkający w sąsiednich miejscowościach, choć podczas pierwszej wizyty wyraźnie oświadczyła, że bracia, jeśli zachodzi taka konieczność, służą pomocą w opiece nad matką. Z notatki służbowej sporządzonej w dniu 8 października 2020r. przez pracownika socjalnego – jak podniosło Kolegium – wynika z kolei, iż podczas wizyty w tym dniu w miejscu zamieszkania T. L., drzwi wejściowe do domu były zamknięte. Mimo dobrej woli T. L. nie mogła ich otworzyć, gdyż nie miała klucza. Jak wyjaśniła, córka, gdy wychodzi zamyka drzwi i klucz zabiera ze sobą. Rozmowa odbyła się przy zamkniętych drzwiach. T. L. narzekała, że "ma ciężkie życie na starość". Powtórzyła, że córka U. przynosi jej posiłki przygotowane u siebie w domu (posiłki spożywa samodzielnie, bez niczyjej pomocy), ale zdarza się, że nie zawsze, bo "gdzieś pracuje". Gdzie córka pracuje, tego nie wie, bo jej nie powiedziała. U. L. cieszy się, że jej stan zdrowia pozwala jej na to, że samodzielnie może wstać i "koło siebie zrobić". T. L. poinformowała ponadto, iż ostatnio nie mogła odebrać emerytury, którą przyniósł listonosz, bo drzwi do domu były zamknięte. Zdaniem Kolegium, opieka sprawowana przez skarżącą nad matką nie jest stała, permanentna ("całodobowa, 24 godziny" - jak sama podała), tylko ograniczona w czasie, o czym świadczą ustalenia poczynione przez pracowników socjalnego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A.. Bracia skarżącej A. L. i S. L., którzy złożyli oświadczenia w dniu 15 października 2020r., potwierdzili, że sprawowana opieka przez U. L. nad matką w głównej mierze polega na przygotowywaniu posiłków. Jedynie Z. L., który złożył oświadczenie w dniu 9 listopada 2020r., wskazał na szerszy zakres opieki sprawowanej nad matką przez siostrę U. L.. Opieka, która obejmuje wskazane przez U. L. czynności takie jak: czynności higieniczne, mycie, przygotowywanie posiłków, podawanie leków, robienie zakupów, pranie, sprzątanie, palenie w piecu nie stanowi przeszkody do wykonywania pracy zawodowej (pracy w gospodarstwie rolnym). Załączone do odwołania zaświadczenie lekarskie wystawione dnia 1 grudnia 2020r. przez Lekarza Chorób Wewnętrznych w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej A w S. nie wnosi niczego nowego do sprawy. Zaświadczenie to potwierdza, że T. L. jest leczona z powodu przewlekłych schorzeń. Jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji (wynika to również z orzeczenia o niepełnosprawności), wymaga stałej pomocy przy wykonywaniu codziennych czynność (higiena osobista, mycie, przygotowywanie posiłków). Kolegium stwierdziło, że spełnione są jedynie dwie z trzech określonych w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2020r., poz. 111 ze zm.), zwanej u.ś.r., przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i pozostawanie skarżącej i jej matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Nie została spełniona trzecia przesłanka, a mianowicie brak jest bezpośredniego związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia (rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym) przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. W ocenie Kolegium, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie może pracować w gospodarstwie rolnym w związku z koniecznością stałej opieki nad matką. Okoliczność pozostawania niepełnosprawnej matki przez znaczną część dnia poza faktyczną opieką skarżącej, nie koliduje bowiem z możliwością wykonywania przez nią pracy. Kolegium podkreśliło, że składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego U. L. oświadczyła, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 18 grudnia 2019r. Natomiast w odwołaniu z dnia 7 grudnia 2020r. podniosła, iż: "od 2017 roku prowadzeniem i pracą w gospodarstwie rolnym zajmuje się wyłącznie mąż. Ja zaprzestałam pracy, gdyż ze względu na opiekę sprawowaną nad moją mamą nie mam czasu aby pomagać mężowi". Zdaniem Kolegium, U. L. zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym zanim jeszcze jej matka T. L. zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności (orzeczenie z dnia [...] maja 2018r.), a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 11 kwietnia 2018r. Skargę na tę decyzję złożyła U. L., zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 81a k.p.a., polegające na: niedokładnym zbadaniu stanu faktycznego sprawy oraz subiektywnej ocenie pozyskanych dowodów; mylnej i niesprawiedliwej ocenie, że w zaistniałym stanie faktycznym możliwe byłoby połączenie wykonywania pracy z opieką nad matką; braku należytej staranności przy dokonaniu oceny zaangażowania braci w opiekę nad matką; wysoce subiektywnej, nierzetelnej i jednostronnej ocenie stanu zdrowia matki, a co za tym idzie ocenie zaangażowania i wkładu w opiekę nad nią; niezapewnieniu czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz nieumożliwieniu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca podniosła, że stwierdzenia przedstawione przez pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, iż jej matka nie potrzebuje całodobowej opieki są mylne. Podkreśliła, iż jej matka czynności, o których mowa w wywiadzie środowiskowym, nie wykonuje samodzielnie już od maja 2020r. z powodu zaburzeń psychicznych. Skarżąca podniosła, że jej matka nie jest samodzielna i tym samym codziennie pomaga jej w czynnościach dnia codziennego i od blisko roku nocuje u matki prawie każdej nocy. Skarżąca wskazała, iż opiekuję się matką stale, każdego dnia przygotowuje dla niej posiłki, niejednokrotnie ją karmi, myje, sprząta mieszkanie, robi zakupy, kupuje leki, spędza z nią czas w ciągu dnia. Skarżąca zaznaczyła, że jej matka potrzebuje pomocy przy korzystaniu z toalety, przy ubraniu się, przy kąpieli i właściwie przy wszystkich czynnościach codziennych. Jej bracia nie są w stanie poświęcić matce wystarczająco dużo czasu, tak by się nią zająć i zapewnić jej odpowiednią opiekę. Z uwagi na powyższe skarżąca zdecydowała się nie podejmować pracy zarobkowej oraz zaprzestać pomocy mężowi w prowadzanym przez niego gospodarstwie rolnym. Dodała, że matce pomagała zawsze, ale od czasu, gdy jej stan uległ nagłemu pogorszeniu i bez jej pomocy nie jest w stanie sobie poradzić, postanowiła zaprzestać poszukiwania pracy i pomocy mężowi w pracy w gospodarstwie rolnym, aby w należyty sposób zająć się matką. Opieka nad matką jest na tyle absorbująca, że nie jest w stanie podjąć pracy. Świadczenie pielęgnacyjne byłoby w stanie zrekompensować jej niemożność podjęcia pracy. Skarżąca podniosła, iż nie wyjaśniono stanu faktycznego, do czego pomocne mogłoby być uzyskanie informacji od sąsiadów matki, na okoliczność ile czasu u niej spędza. Skarżąca wyjaśniła, iż ze względu na warunki mieszkaniowe nie jest możliwe, aby matka z nią zamieszkała. Poza tym matka woli być w domu, który zna i w którym czuje się bezpiecznie. Pracownik socjalny nie jest – według skarżącej - w stanie samodzielnie ocenić stanu zdrowia i wynikających z niego potrzeb strony z powodu braku stosownych kwalifikacji. Skarżąca wskazała, że nie zamieszkuje z matką, ale spędzą z nią cały swój czas, zarówno ten który mogłaby poświecić na pracę zarobkową, jak i ten, który mogłaby poświecić na czas wolny. Skarżąca wskazała, że świadczenie, o które się ubiega pozwoliłoby jej na zaspokojenie własnych potrzeb, które ze względu na obecną sytuację nie mogą być zaspokojone i mogłaby spokojnie – jak wskazała - "bez zmartwień o to czy dnia następnego będzie mnie stać na kupno chleba, zająć się potrzebami mamy i jej odpowiednią opieką". Sprawowana opieką nad jej matką jest – wedle zapewnień skarżącej - na tyle absorbująca, że nie jest w stanie podjąć pracy by zapewnić sobie byt, a świadczenie pielęgnacyjne byłoby w stanie zrekompensować niemożność podjęcia pracy. W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842), zwanej ustawą covidową, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 30 listopada 2020r., II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego". Zważywszy na treść powyższej regulacji zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 7 września 2021r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 6 sierpnia 2021r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że organ, nie potwierdził możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 7 września 2021r. Wymagany tą uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 7 września 2021r.). Wobec braku oświadczeń stron postępowania w sprawie udziału w zdalnej rozprawie sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzenie niejawne. Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Istota sporu w tej sprawie - wyrażona sformułowanymi zarzutami skargi oraz ich uzasadnieniem - sprowadza się do kwestionowania kompetencji organu pomocowego do weryfikowania zakresu sprawowanej opieki przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nad osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym z zaleceniem stałej pomocy w czynnościach dnia codziennego, a wynikającego z tegoż orzeczenia, a w konsekwencji także kompletności przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśniającego. Rozpoznając tak zarysowaną istotę sporu – Sąd nie podziela prezentowanego przez organy obu instancji poglądu, wedle którego organy pomocowe posiadają kompetencję do kwestionowania zakresu i czasookresu czynności opiekuńczych w toku postępowania dowodowego i wyjaśniającego, pomimo wyraźnego i jednoznacznego zapisu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wskazującego na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną ze stwierdzoną znaczną niepełnosprawnością oraz faktycznego stanu zdrowia tej osoby. Tym samym organy obu instancji dokonały wadliwej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w aspekcie dopuszczalności samodzielnej oceny przez organy administracji publicznej treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej co do zakresu czynności opiekuńczych oraz poprzez uznanie, iż opieka ta ma być całodobowa. W konsekwencji dokonały odmiennej niż w tym orzeczeniu oceny zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną bez uwzględnienia pogarszającego się stanu zdrowia matki skarżącej i adekwatnych do tego stanu sprawowanych przez skarżącą czynności opiekuńczych nad matką w kontekście warunków określonych w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Dopuszczalne jest jedynie badanie czy sprawowana przez uprawnionego opieka odpowiada treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a więc czy uwzględnia stan zdrowia podopiecznego. A nadto badanie związku przyczynowo skutkowego między niepodejmowaniem pracy zawodowej, nie zaś jak przyjęły organy rezygnacją z zatrudnienia (pracy zarobkowej), a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną ograniczyły wyłącznie do aspektu samodzielności matki skarżącej w wykonywaniu prostych czynności dnia codziennego, pomijając przy tym konieczność przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego i wyjaśniającego na okoliczność obiektywnych możliwości niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia, jak i sytuacji materialnej skarżącej i jej braci pozwalającej na pokrycie kosztów opieki nad matką, w tym w kontekście godzenia ewentualnej pracy zawodowej (zarobkowej) z opieką nad matką. Tym samym organy obu instancji naruszyły przepisy art. 7 art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd zauważa bowiem, za orzecznictwem sądowym, w tym NSA, że "celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 tej ustawy, zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. stanowisko wyrażone w wyrokach NSA dnia 7 maja 2019r. sygn. akt I OSK 3946/18 i 12 lutego 2020r. sygn. akt I OSK 516/19 – orzeczenia dostępne CBOSA). (...) owa "odpowiedniość" ("adekwatność") do potrzeb osoby niepełnosprawnej odnoszona jest do wskazań wynikających z orzeczenia o niepełnosprawności. (...) z przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku osoby wymagającej opieki, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, "nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego". Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze stron innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stawić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. (...) niedopuszczalne jest samodzielne uznanie przez organy pomocowe, że osoba legitymująca się wyżej opisanym rodzajem orzeczenia o niepełnosprawności nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy to do kompetencji innych organów, właściwych do orzekania o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. (...) taki kontekst prawny, jaki wyłania się z przywołanych regulacji prawnych, powinny mieć na względzie organy przy ocenie zakresu oraz "adekwatności" opieki sprawowanej nad osobą zakwalifikowaną do znacznego stopnia niepełnosprawności. (...) zaliczenie osoby do znacznego stopnia niepełnosprawności oznacza, że wymaga ona, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji" (tak uzasadnienie wyroku NSA z dnia 29 maja 2020r., I OSK 1854/19, CBOSA, zob. też wyrok NSA z dnia 12 lutego 2020r., I OSK 516/19, Lex nr 3047011, wyrok NSA z dnia 13 października 2016r., I OSK 448/15, Lex nr 2168110). A zatem "organy orzekające w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mają żadnych uprawnień zarówno do kwestionowania orzeczeń o niepełnosprawności (wydanych przez uprawnione organy lub sądy), jak i tym bardziej do podejmowania jakichkolwiek ustaleń mających na celu uzupełnienie wydanych orzeczeń (...)" (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 lutego 2018r., II SA/Rz 1398/17, LEX nr 2466635). Ustawodawca bowiem "(...) wykluczył możliwość wywodzenia braku związku przyczynowo - skutkowego z faktu, że osoba o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji), nie wymaga opieki ze względu na stopień swojej samodzielności. W przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w rozumieniu § 29 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15.7.2013r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2018, poz. 2027, t.j.), które określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, czy też badania całkowitej niezdolności do pracy i całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji orzeczonej na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS. W takich przypadkach organ powinien przyjmować te orzeczenia jako prejudykaty i ustalać stan faktyczny zgodnie z ich treścią" (tak wyrok NSA z dnia 18 maja 2020r., I OSK 691/19, CBOSA, wyrok NSA z dnia 24 lutego 2021r., I OSK 2391/20, Lex nr 3144625). "Organ nie był uprawniony do dokonywania samodzielnych, odmiennych ustaleń w zakresie konieczności sprawowania nad nią stałej lub długotrwałej opieki. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jest wystarczające do przyjęcia, że stała lub długotrwała opieka jest konieczna, tylko zmiana tego orzeczenia we właściwym trybie przez odpowiednie organy pozwala na odmienną ocenę" (wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 lipca 2020r., II SA/Lu 175/20, LEX nr 3091288.). Ani organ, ani sąd administracyjny nie mają wiadomości specjalistycznych, a orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane przez wskazany prawem organ, ma walor opinii biegłego. Z tych względów Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie nie podziela niespójnego poglądu wyrażonego przez NSA w wyroku z dnia 16 kwietnia 2021r., I OSK 2859/20. W uzasadnieniu tego wyroku na stronie 10 akapit drugi NSA najpierw zakwestionował wyrażony w wyroku WSA w Łodzi z dnia 7 października 2020r., II SA/Łd 310/20, pogląd, że orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym z zaleceniem sprawowania stałej opieki w wykonywaniu przez osobę niepełnosprawną czynności dnia codziennego ma walor opinii wyważonej w sprawie wymagającej wiedzy specjalistycznej, wiążącej organy i sądy administracyjne co do zakresu sprawowanej opieki, co wyłącza weryfikację zakresu czynności opiekuńczych. NSA w tym wyroku stwierdził wszak, że "dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest (...) ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zawodowej". Jednakże w dalszej części tego uzasadnienia na stronie 10 in fine i 11, NSA w istocie podzielił pogląd Sądu I instancji, skoro stwierdził wprost, że "skoro w toku postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie podlegają ocenie, wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności wskazania dotyczące osoby niepełnosprawnej (w kontekście zakresu sprawowania rzeczywistej opieki nad taką osobą), to tym samym nie ma podstaw ku temu, aby dla ustalenia charakteru i wymiaru sprawowanej opieki organ miał obowiązek przeprowadzania przeciwdowodu przeciw treści tego orzeczenia. (...) Tymczasem legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczyć możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą". Końcowo NSA – dokonując oceny zakresu i rodzaju faktycznie sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną osobą – uznał, iż sprowadzają się one do czynności dnia codziennego, wykonywanego w każdym gospodarstwie domowym i nie uniemożliwiają podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy". Z kolei "(...) "sprawowanie opieki" zgodne z wymogami danego orzeczenia o niepełnosprawności, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (sprawności organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale przez cały dzień" (...) – powołany już wyrok NSA z dnia 29 maja 2020r., I OSK 1854/19; "warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka" (zob. wyrok NSA z dnia 7 maja 2019r., I OSK 3946/18, Lex nr 2676836, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2020r., III SA/Gd 482/20, LEX nr 3033737). Nie można sztywno określić czynności dokonywanych w ramach opieki nad osobą niepełnosprawną. Potrzeba ich wykonania może się zmieniać, a nawet może być trudne do przewidzenia jakie czynności będą niezbędne danego dnia do wykonania, ponieważ stan zdrowia i kondycja osoby chorej może się zmieniać. Podkreślić bowiem trzeba, że "istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Nie oznacza to jednak zawsze i w każdej sytuacji konieczności całodobowego przebywania z taką osobą" (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2019r., II SA/Rz 535/19, LEX nr 2698568.). Judykatura podnosi, że "rezygnacja (lub powstrzymanie się) z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej (permanentnej) opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015r. sygn. akt I OSK 2820/13, dostępny jw.). Wymóg rezygnacji z rzeczywistej bądź potencjalnej możliwości zarobkowania w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie został zarazem powiązany z żadnym zakresem – czy to etatowym, czasowym, godzinowym, czy też zadaniowym – jak również jest niezależny nie tylko od wysokości uzyskiwanych dochodów, ale również od tego, czy takie dochody w ogóle są uzyskiwane. Wobec tego dla oceny związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zarobkowania (czy odpowiednio powstrzymywaniem się do zarobkowania) a sprawowaniem osobiście i w sposób ciągły (na stałe lub długotrwale) opieki lub pomocy osobie niepełnosprawnej nie należy odwoływać się do prognoz i założeń co do rzeczywistych możliwości zarobkowania. Te bowiem zwykle są zmienne w czasie i uzależnione chociażby od takich czynników, jak wiek danej osoby i jej "atrakcyjność" na rynku pracy, czy koniunktura gospodarcza. Istotne jest, że w określonym momencie wnioskodawca postanawia zrezygnować z zarobkowania (jeżeli pracę zarobkową wykonuje) lub się od niego powstrzymać (jeżeli w danym momencie pracy nie świadczy, ale jest zdolny i gotowy do jej podjęcia), a czyni to w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w stosunku do której zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W tym też znaczeniu związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką powinien być bezpośredni, bowiem niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą. Dlatego też w sytuacji, gdy opieka nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji z zarobkowania (lub niepodejmowania zatrudnienia) a opieką nie istnieje. W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. (...) właśnie tak, niejako na zasadzie "odwróconej optyki", należy rozumieć sformułowany w orzecznictwie pogląd, że przepis art. 17 ust. 1 powołanej ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, gdyż realizacja tego celu nie jest możliwa bez powstrzymania się od podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowe (...). sprawowanie opieki w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do wykonywania pracy" (tak uzasadnienie powołanego już wyroku NSA z dnia 29 maja 2020r., I OSK 1854/19). Zważywszy na powyższą regulację prawną, nie budzi wątpliwości dokonanie przez organy obu instancji błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że wykonywanie przez skarżącą w ramach opieki nad matką zwykłych czynności dnia codziennego niezależnie od faktycznego i aktualnego stanu zdrowia matki oraz niezależnie od faktycznych i obiektywnych możliwości wykonywania tych czynności samodzielnie przez matkę, wyklucza uznanie, że matka skarżącej, wobec treści orzeczenia o niepełnosprawności i zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lutego 2021r., jest w stanie wykonywać te czynności, co w konsekwencji wyklucza zaistnienie przesłanki przyznania świadczenia w postaci konieczności stałej pomocy w czynnościach dnia codziennego. W konsekwencji tego organy ustalenia sprowadziły do ustalenia, że matka skarżącej czynności te wykonuje samodzielnie, a następnie dokonały wadliwej oceny okoliczności zakresu czynności opiekuńczych, koniecznych do wykonania w obecnym stanie zdrowia matki skarżącej. Sąd stwierdza bowiem w oparciu o przedłożone akta administracyjne, zwłaszcza złożone do nich orzeczenie z dnia [...] maja 2018r. o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej, że matka skarżącej została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym ze wskazaniem, że wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 11 kwietnia 2018r. Oczywistym w świetle treści tego orzeczenia jest to, że matka skarżącej nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej pomocy w wykonywaniu czynności dnia codziennego. W myśl bowiem art. 3 pkt 21 u.ś.r., zawierającego legalną definicję pojęcia znacznego stopienia niepełnosprawności, pod tym pojęciem rozumie się między innymi niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przepis art. 4 ust. 1 ustawa z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U. z 2019r. poz. 1172), wskazuje zaś, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z kolei przepis § 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2013r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j.: Dz. U. z 2018r. poz. 2027) pojęcie konieczność sprawowania opieki definiuje jako całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem. W ust. 2 § 29 tego rozporządzenia prawodawca jednocześnie wskazał, że przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 grudnia 2018r., IV SA/Wr 479/18, LEX 2610858, i z dnia 30 lipca 2020r., III SA/Kr 68/20, LEX nr 3044587). W tej sprawie organy, podważając w nieuprawniony sposób treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej poprzez zakwestionowanie zakresu koniecznych nad nią czynności opiekuńczych przez skarżącą, nie przeprowadziły koniecznego postępowania dowodowego i wyjaśniającego na okoliczność zakresu faktycznie sprawowanej nad matką opieki przez skarżącą dla zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Swoje ustalenia w tym zakresie organy obu instancji oparły zasadniczo na wyjaśnieniach matki skarżącej, które – z uwagi na jej stan zdrowia psychicznego – budzą poważne wątpliwości co do prawdziwości. Zważywszy na wiek matki skarżącej, urodzonej w 1937r., oraz wynikający z tego faktu stan jej zdrowia psychicznego i postrzegania rzeczywistości, potwierdzony zaświadczeniem lekarskim, zasadnym było przeprowadzenie dogłębnego postępowania wyjaśniającego na tę istotną prawnie okoliczność, nie zaś oparcie oceny jak to uczyniły organy na stwierdzeniu, że twierdzenia matki były logiczne i spójne. Należy bowiem mieć na uwadze pominiętą przez organy obu instancji okoliczność otępienia matki skarżącej o nieustalonej etiologii głębokiego stopnia, przy wystąpieniu której z dużą ostrożnością i dozą niedowierzania należy podchodzić do twierdzeń osoby, u której stwierdzono tego rodzaju schorzenie. Przy ocenie stanu zdrowia psychicznego (spowodowanego wiekiem) podopiecznej, uzasadniającego sprawowanie na nią stałej opieki, należy mieć na uwadze ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, wedle którego zakres czynności, które mogą być podejmowane przez osobę sprawującą opiekę nad osobą niepełnosprawną, obejmuje szeroki i różnorodny zakres czynności opiekuńczych indywidualnie dostosowanych do schorzenia, a więc potrzeb indywidualnych osoby niepełnosprawnej. Zakres tych czynności – w związku ze zmieniającym się stanem zdrowia stałym czy okresowym – ma zatem charakter dynamiczny i elastyczny. W tych okolicznościach Sąd uznał, iż zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką stosownie do wskazań orzeczenia o stopniu niepełnosprawności co najmniej uprawniał organy do dogłębnego rozważenia okoliczności faktycznych skutkujących przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie tegoż świadczenia wymagało również jeszcze – co w tej sprawie zostało zaniechane przez organy - zbadania zaprzestania przez skarżącą pracy w gospodarstwie rolnym. Tę przesłankę organy obu instancji zbadały wyłącznie w kontekście zakresu czynności koniecznych do zapewnienia prawidłowej opieki nad matką przez skarżącą, przyjmując przy tym, że sprawowana przez skarżącą opieka nie jest całodobowa. Zaniechanie badania i oceny tej przesłanki niewątpliwie dowodzi, iż organy nie przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowania wyjaśniającego i dowodowego. Oświadczenie skarżącej o zaprzestaniu pracy i pomocy mężowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego w związku z koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką organy oceniły poprzez wykazanie rozbieżności w podawanych przez skarżącą datach zaprzestania pracy zawodowej, raz w 2017r., a więc przed wydaniem w stosunku do matki orzeczenia o niepełnosprawności, raz w 2018r., tj. po dacie wydania tego orzeczenia. Tymczasem przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest nie tylko rezygnacja z pracy zawodowej (zarobkowej), ale również nie podejmowanie tej pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W tej sprawie organy jednakże skoncentrowały się – co wynika z argumentacji uzasadnień decyzji obu instancji – na okoliczności rezygnacji z pracy zawodowej, pomijając całkowicie okoliczność niepodejmowania pracy. Ponadto – co wymaga również odnotowania - oświadczenie skarżącej o rezygnacji z pracy jak każdy dowód w sprawie podlega ocenie przez organ i w sytuacji powzięcia wątpliwości co do jego wiarygodności, obliguje do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Judykatura wskazuje bowiem, że "zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego jest stanem faktycznym, w którym to rolnik bądź małżonek rolnika nie tylko faktycznie nie wykonuje pracy w swoim gospodarstwie, ale również nie zarządza nim, nie sprawuje nad nim nadzoru" (wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 grudnia 2020r., II SA/Lu 506/20, LEX nr 3122034). Podnieść wreszcie trzeba, że organy nie przeprowadziły dowodu z zeznań braci skarżącej na okoliczność sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką, ograniczając się do przyjęcia pisemnych i lakonicznych co do treści ich oświadczeń. Nie zbadały również możliwości finansowych skarżącej i braci skarżącej w aspekcie pokrycia przez nich – choćby wspólnie – kosztów płatnej opiekunki, przykładowo na czas ewentualnego wykonywania przez skarżącą pracy w gospodarstwie czy zarządzania tym gospodarstwem. Niesporne jest w tej sprawie natomiast, iż skarżąca sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką i jest ona w kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), ponieważ ciąży na niej obowiązek alimentacyjny w stosunku do osoby wymagającej opieki. Ponownie rozpoznając sprawę organy obowiązane są zatem uzupełnić postepowanie dowodowe i wyjaśniające we wskazanym wyżej zakresie, a następnie dokonać oceny przesłanki niepodejmowania przez skarżącą pracy zarobkowej ewentualnie rezygnacji z pracy zarobkowej oraz związku przyczynowego tej okoliczności z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji. dc