II SA/Łd 867/22
WyrokWSA w Łodzi2022-12-02
Skład orzekający: Piotr Mikołajczyk, Agata Sobieszek-Krzywicka, Tomasz Porczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec rodzica, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli rodzic pozostaje w związku małżeńskim, a jego współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec rodzica, jeśli ten rodzic pozostaje w związku małżeńskim, a jego współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest to negatywna przesłanka przyznania świadczenia, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która ma charakter autonomiczny i nie podlega interpretacji z uwzględnieniem przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczących kolejności obowiązku alimentacyjnego.Stan faktyczny
Skarżąca J.W. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem, który legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organ odmówił przyznania świadczenia, wskazując na negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą świadczenie nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca podnosiła, że jej matka, będąca współmałżonką ojca, ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki, a jej obowiązek alimentacyjny wyprzedza obowiązek skarżącej. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr SKO.4114.455.2022 w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia 23 sierpnia 2022 r., nr SKO.4114.455.2022 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615) – dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 22 lipca 2022 r., znak SOCII.5111.42559.2022.242685.000001.2022 o odmowie przyznania J.W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem - J.W1., w okresie od 9 lutego 2022 r.
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła w dniu 27 kwietnia 2022 r. Do wniosku strona załączyła między innymi: orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 17 marca 2022 r. orzekającego o znacznym stopniu niepełnosprawności J.W1., ze wskazaniem o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji; orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 17 marca 2022 r. orzekające o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności B.W. (żony wymagającego opieki J.W1. i matki skarżącej); oświadczenie skarżącej o zakresie sprawowanej opieki nad ojcem; dokumentację medyczną B.W. W toku przeprowadzonego w dniu 14 lipca 2022 r. wywiadu środowiskowego ustalono nadto, że skarżąca jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP w Łodzi, bez prawa do zasiłku. Skarżąca sprawuje faktyczną, stałą opiekę nad dwojgiem swoich schorowanych, niesamodzielnych rodziców.
Decyzją z dnia 22 lipca 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., to jest braku spełnienia cezury czasowej powstania niepełnosprawności J.W1.
W odwołaniu od powyższej decyzji J.W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucała naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy poprzez jego zastosowanie z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 20014 r., K 38/13 uznającego w/w przepis za niekonstytucyjny, w części w jakiej różnicuje prawo osób sprawujących opiekę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w zależności od daty powstania niepełnosprawności osoby zaopiekowanie. Z uwagi na powyższe wnosiła o uchylenie kwestionowanej decyzji i orzeczenie o przyznaniu wnioskowanego świadczenia.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 23 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławczej w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało na treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. określającego podmioty uprawnione do otrzymania przedmiotowego świadczenia, w tym pkt 4 przywołanego przepisu, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium podkreśliło, iż w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przywołało nadto przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Dalej odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Powyższe oznacza, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie 25 roku życia.
Niemniej jednak w ocenie Kolegium, pomimo wadliwego zastosowania w sprawie normy z art. 17 ust. 1b u.ś.r. negatywne rozstrzygnięcie żądania skarżącej uznać należy za prawidłowe. Organ odwoławczy wskazał bowiem, iż na gruncie niniejszej sprawy bezspornym pozostaje, że wymagający opieki J.W1. legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 17 marca 2022 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również to, że wnioskodawczyni – J.W. sprawuje opiekę nad ojcem i jest osobą zobowiązaną do alimentacji względem wyżej wymienionego, a co za tym idzie zalicza się do podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Jednakże jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych J.W1. pozostaje w związku małżeńskim z B.W., na której ciąży swoisty obowiązek alimentacyjny względem współmałżonka, wynikający z treści art. 23 i art. 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o., wyprzedzający obowiązek alimentacyjny zstępnych. Jednocześnie pomimo podnoszonych przez skarżącą, udokumentowanych problemów zdrowotnych B.W., które w ocenie strony uniemożliwiają sprawowanie opieki nad ojcem, wyżej wymieniona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższe w ocenie Kolegium skutkuje stwierdzeniem, iż w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucała naruszenie:
- art. 128 , art. 23, art. 27 k.r.o w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1a u.ś.r. poprzez ich bledną interpretację i niezasadne uznanie, że skarżącej na której spoczywa obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego w stopniu znacznym ojca, rezygnującej z tego tytułu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie przysługuje prawo do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego;
- art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez pominięcie celu ustawy i przyjęcie, że fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, której małżonek ze względu na swój stan zdrowia, niepoparty orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z obiektywnych względów nie jest w stanie wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku sprawowania opieki, uniemożliwia przyznanie przedmiotowego świadczenia dalszemu krewnemu, którego obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej wyprzedza obowiązek ciążący na małżonku tej osoby;
- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że żona wymagającego opieki J.W1. pomimo własnych problemów zdrowotnych, jest w stanie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym mężem, tylko z tego powodu, że nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z uwagi na powyższe naruszenia strona wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie wnosiła o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej przedstawił argumentację na zasadność stawianych zarzutów, popartą przywołanym orzecznictwem sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ oświadczył, że nie oponuje przeciw rozpoznaniu skargi w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że skarga J.W. została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329) – dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym wnosiły obie strony postępowania.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem skargi, jak już wcześniej wskazano J.W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 22 lipca 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem - J.W1., w okresie od 9 lutego 2022 r.
Podstawę prawną wydania kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615) - dalej: u.ś.r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.).
W rozpoznawanej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagający opieki J.W1. legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 17 marca 2022 r. uznającym wyżej wymienionego za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, iż skarżąca J.W. jest córką wymagającego opieki J.W1., a więc krewnym w linii prostej (zstępnym), na której stosownie do treści przepisów art. 128 i art. 129 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny względem ojca. Skarżąca nie legitymuje się także orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym uznać należy, iż skarżąca spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
Niemniej jednak wymagający opieki J.W1. pozostaje w związku małżeńskim z B.W., której obowiązek alimentacyjny względem małżonka, co wynika z art. 130 k.r.o., wyprzedza obowiązek alimentacyjny skarżącej względem ojca. Jednocześnie w sprawie pozostaje bezspornym, że B.W. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wobec powyższego uznać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi prawidłowo uznało, iż w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka przyznania przedmiotowego świadczenia, określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.
Zasadność powyższego stanowiska potwierdza pkt 2 podjętej w dniu 14 listopada 2022 r., na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OPS 2/22 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w której jednoznacznie stwierdzono, że "warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)."
W uzasadnieniu powyższej uchwały, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w szczególności, że: "z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a oraz w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Nie wymaga także czynienia ustaleń pojęciowych z odwołaniem się do zasad języka "powszechnego", nie jest bowiem określeniem należącym do tego języka. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżnione zostały w art. 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573 z późn. zm.). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami wymienionej wyżej ustawy. Z orzeczeniami tych zespołów o znacznym stopniu niepełnosprawności zrównane są orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, o jakich mowa w art. 5 pkt 1 i 1a tej ustawy. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości, ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego, legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. Jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wynika z przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej (...). Regulację w niej zawartą, dotyczącą orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, w tym znacznym stopniu niepełnosprawności, można traktować jak przypadek definicji legalnej tego rodzaju orzeczenia".
Jednocześnie wskazano, że "w kwestii kolejności dostępu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a ustawa zawiera własną regulację, która nie jest aktualnie w pełni koherentna z modelem przyjętym w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co bynajmniej nie świadczy o braku spójności systemowej, koherencja taka nie jest wszak konieczna - brak jest odesłania do stosowania przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w szerszym zakresie, a przedmiot regulacji obu aktów prawnych jest różny. Wskazując na osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby wymagającej opieki ustawa w szczególności nie wymaga, aby ich obowiązek alimentacyjny pod postacią obowiązku dostarczania środków utrzymania się zrealizował, dotyczy to w szczególności podejmowania się opieki dorosłych osób niepełnosprawnych mających własne środki wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania i opieki. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest w żadnym zakresie uzależnione od sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki, kwestie te nie są badane w postępowaniu, nie ma zatem podstaw, aby na wykładnię przepisów regulujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miały oddziaływać przesłanki z art. 132 k.r.o. regulujące kolejność realizowania się obowiązku alimentacyjnego. W kwestii kryteriów i przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ustawa o świadczeniach rodzinnych ma charakter autonomiczny i brak podstaw do przyjmowania, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a czy art. 17 ust. 1a u.ś.r. powinny być interpretowane z uwzględnieniem art. 132 k.r.o. i wskazanych w nim przesłanek odnoszących się do braku możliwości lub nadmiernych trudności w zadośćuczynieniu obowiązkom alimentacyjnym".
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, że "rozbieżność w orzecznictwie i wątpliwości interpretacyjne nie dotyczą rozumienia tekstu prawnego, spowodowanego jego niejednoznacznością, ale kwestii odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu przepisu, który musiałby zostać uznany nie tyle ze zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję RP, prowadzący do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami".
Wobec powyższego należy stwierdzić, że z uwagi na kategoryczne i jednoznaczne wskazanie w przywołanej uchwale NSA, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że stanowisko zajęte w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, co wynika z treści art. 269 § 1 p.p.s.a., który to przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z 27 listopada 2020 r., II GSK 3773/17; z 12 lutego 2019 r., I FSK 116/17; z 25 listopada 2022 r., I OSK 206/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, podzielając pogląd zaprezentowany w przywołanej wyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22 stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi prawidłowo wskazało na wystąpienie negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., co uniemożliwiało pozytywne rozpatrzenie żądania skarżącej. Wobec powyższego zarzuty skargi, co do naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego nie znajdują uzasadnienia.
Jednocześnie Sąd stwierdza, iż wbrew stanowisku strony skarżącej procedujące w sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienie kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
is
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło