I OSK 630/22

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-02-03

Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Zygmunt Zgierski, Arkadiusz Blewązka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty wcześniejszej niż data uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, jeśli wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony wcześniej, ale zawierał warunkową rezygnację z zasiłku?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane od daty wcześniejszej niż data uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, nawet jeśli wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony wcześniej. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest bezwarunkowa rezygnacja z przysługującego świadczenia konkurencyjnego (specjalnego zasiłku opiekuńczego), co oznacza wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej ten zasiłek. Dopiero uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Stan faktyczny
D. S. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem, jednocześnie wnioskując o uchylenie decyzji przyznającej mu specjalny zasiłek opiekuńczy. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję, uznając, że wniosek o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek nie został rozpatrzony i organy naruszyły przepisy k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i oddala skargę D. S. Odstępuje od zasądzenia od D. S. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 885/21, w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od D. S. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2021 r. po rozpoznaniu skargi D. S. uchylił pkt 1 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w zakresie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz skarżącego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że D. S. wnioskiem z dnia 14 stycznia 2021 r. (data wpływu do organu – 19 stycznia 2021 r.), zwrócił się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym – bratem W. S. Jednocześnie skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika, oświadczył, że na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w celu spełnienia przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje z ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tym samym, na podstawie art. 155 k.p.a., wnosi o uprzednie uchylenie aktualnie obowiązującej decyzji ustalającej prawo wnioskodawcy do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia niniejszego wniosku, tj. na 31 grudnia 2020 r. Jednocześnie strona wniosła o uchylenie ww. decyzji na końcowym etapie postępowania, po ustaleniu spełnienia przez wnioskodawcę wszelkich pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, niewstrzymywanie wypłacania specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie prowadzenia postępowania i dokonanie potrącenia tego świadczenia w tym zakresie z przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., działający z upoważnienia Wójta Gminy Ełk Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ełku, odmówił skarżącemu przyznania świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem W. R. S. Organ podniósł, że D. S. ma ustalone decyzją z dnia 13 listopada 2020r . prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem. Organ potwierdził, że brat strony jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymaga stałej pomocy i opieki osoby drugiej. Organ ustalił, że skarżący sprawuje codziennie opiekę nad bratem, pomaga bratu całodobowo, nie pracuje zawodowo, nie posiada żadnego źródła dochodu. W. S. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Organ odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 i stwierdził, że Trybunał orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., a poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy do wyłącznie do ustawodawcy, a organ zobowiązany jest do dosłownego realizowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., jako pozostającego nadal obowiązującego i aktualnego prawa. Organ wskazał na negatywną przesłankę przyznania świadczenia, określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), dalej jako: "uś.r." – świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego i stwierdził, że dlatego nie może podjąć decyzji pozytywnej przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. D. S. złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Oświadczył m.in., że rezygnuje z ustalonego specjalnego zasiłku opiekuńczego i wnosi o uchylenie w całości decyzji ustalającej prawo do tego zasiłku. Po rozpatrzeniu odwołania strony od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., rozstrzygnęło uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy w ten sposób, że: - odmówić D. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki sprawowanej nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. bratem W. S. za okres od 1 stycznia 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r.,; - przyznać D. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki sprawowanej nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. bratem W. S.: - od 1 maja do 31 grudnia 2021 r. w kwocie 1 971 zł miesięcznie, - od 1 stycznia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. w wysokości miesięcznej wynikającej z obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego ogłoszonej w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Kolegium wskazało, że z orzeczenia o niepełnosprawności nie wynika, kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Okoliczność ta ma jednak drugorzędne znaczenie. Wskazano, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 października 2010 r. sygn. akt 38/13 stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie dotyczącym prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18., ewentualnie 25. roku życia. Wobec tego, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Kolegium uznało, że biorąc pod uwagę fakt, że W. S. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaś wnioskodawca sprawuje stałą, faktyczną opiekę, która jest powodem niepodejmowania zatrudnienia, iż spełnione zostały przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, począwszy od 1 maja 2021 r. Co do okresu od 1 stycznia do 30 kwietnia 2021r. odmówiono przyznania świadczenia, ponieważ w tym czasie wnioskodawca pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył D. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił skargę. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, w zaskarżonej części tj. w zakresie odmowy przyznania świadczenia za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2021 r. Sąd Wojewódzki nie podzielił stanowiska skarżącego, że okoliczność pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego nie stanowi przesłanki odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, Sąd wskazał, że sformułowanie: "ustala się", można utożsamiać z: "przyznaje się" tylko w sytuacji, gdy w miesiącu złożenia wniosku spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji na przyszłość, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa, poprzez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyroki WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r. II SA/Ol 995/19 oraz z 23 lipca 2020 r. II SA/Ol 67/20). Sąd zwrócił uwagę, że we wniosku z dnia 14 stycznia 2021 r. skarżący zawarł jednoznaczny i wyartykułowany wprost, a nie postulatywny, wniosek o uprzednie uchylenie aktualnie obowiązującej decyzji ustalającej prawo wnioskodawcy do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie był to więc wniosek warunkowy, a skarżący miał prawo złożyć jednocześnie dwa wnioski - o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i o uchylenie dotychczasowego. Powyższy wniosek skarżącego o uchylenie decyzji ustalającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie został zaś w ogóle rozpatrzony przez organy, pomimo, że organy miały obowiązek załatwienia go w pierwszej kolejności. Organ odwoławczy wezwał zaś skarżącego do przedłożenia takiego wniosku, nie uwzględniając w ogóle, że został on już wcześniej złożony. Na tej podstawie Sąd Wojewódzki wywiódł, że organy nie prowadziły postępowania w sposób prawidłowy i nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Z opisanych względów, Sąd I instancji stwierdził należy, że organy prowadząc przedmiotowe postępowanie, naruszyły w sposób istotny przepisy art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy k.p.a. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie, zaskarżając wyrok w całości zarzuciło: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust.5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 24 ust. 2 i art.27 ust.5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 poz. 111 t.j. ze zm.) - dalej jako u.ś.r. - poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że złożony w dniu 14 stycznia 2021 r. wniosek o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy miał charakter jednoznaczny, został wyartykuowany wprost i jako taki nie został rozpatrzony przez organy administracji orzekające w sprawie, a także poprzez nieuprawnione przyjęcie przez Sąd, że organ odwoławczy błędnie uznał , iż świadczenie należało przyznać od 1 maja 2021 r, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem przez Sąd I instancji decyzji Kolegium w zakresie jej pkt I; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 151 i 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art.7, 77 §1 i art.80 k.p.a., polegające na niezasadnym przyjęciu, że organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich istotnych w sprawie okoliczności i w konsekwencji niezasadnym uchyleniu przez Sąd decyzji Kolegium zakresie pkt 1., mimo, że w przedmiotowej sprawie należało oddalić skargę jako niezasadną; b) art.153 p.p.s.a. poprzez brak wyrażenia w orzeczeniu wskazań co do dalszego postępowania, które byłyby jednoznaczne tj. niewymagające i niedopuszczające domysłów, czy też dodatkowych interpretacji. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania. Ponadto wnosiła również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie podniosło, że we wniosku z dnia 14 stycznia 2021 r. sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika skarżący zwrócił się o uchylenie decyzji ustalającej prawo skarżącego do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze skutkiem na dzień 31 grudzień 2020 r., zastrzegając jednak, że wnosi o uchylenie w/w decyzji na końcowym etapie postępowania, po ustaleniu spełnienia przez wnioskodawcę wszelkich pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz o niewstrzymywanie wypłacania specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie procedowania. Kolegium zwróciło uwagę, że dopiero w piśmie z 17 maja 2021 r. pełnomocnik skarżącego jednoznacznie zrezygnował z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Autor skargi kasacyjnej akcentował również, że strona działała przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie zaskarżył decyzji organu I instancji z [...] maja 2021 r. uchylającej decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skargach kasacyjnych. Zostały one oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. a spór, jaki zaistniał w rozpoznawanej sprawie, dotyczył wyłącznie daty, od której powinno być przyznane D. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem – W. R. S. Zainteresowany miał bowiem przyznany, decyzją wcześniejszą, specjalny zasiłek opiekuńczy a zatem w takiej sytuacji dochodziło do zbiegu obu świadczeń jako przyznanych z tego samego tytułu. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Po myśli natomiast art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Z powołanych przepisów wynika zatem, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, a co wyklucza możność równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne (warunkowe), zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej ten zasiłek. Stosownie do treści do art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zauważyć jednak należy, iż zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia. W sytuacji więc, gdy - w momencie wydawania decyzji - jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest (bezwarunkowa) rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że dopiero po złożeniu przez pełnomocnika skarżącego wniosku z dnia 17 maja 2021 r. w którym wskazał, ż rezygnuje z przyznanego mu wcześniej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, decyzją z dnia [...] maja 2021 r., Wójt Gminy Ełk - działając za podstawie art. 155 k.p.a. – uchylił decyzję 13 listopada 2020 r. przyznającą skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy. W związku z tym, skoro do dnia [...] maja 2021 r. funkcjonowała w obrocie prawnym, decyzja przyznająca D. S. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem przez w/w opieki nad bratem – W. S., to nie było prawnie możliwe wydanie - w czasie obowiązywania tej decyzji - innej decyzji, która na ten sam okres przyznawałaby skarżącemu konkurencyjne świadczenia. Zaakcentować przy tym trzeba, że decyzja z dnia [...] maja 2021 r. nie została przez stronę zaskarżona. D. S. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie kwestionował treści tej decyzji. Skutkiem tego decyzja, uchylająca z określoną datą, przyznane skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, stała się ostateczna oraz prawomocna. Okoliczność ta zaś miała w rozpoznawanej decydujące znaczenie. Przypomnieć bowiem należy, że na mocy art. 16 § 1 k.p.a., ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje w obrocie prawnym. Z tego więc powodu organ, podobnie zresztą, jak i sąd administracyjny, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu kolejnego rozstrzygnięcia. W rezultacie - w realiach rozpoznawanej sprawy - to dopiero wydanie przez Wójta wyżej wspomnianej decyzji z dnia [...] maja 2021 r., uchylającej wcześniej przyznane stronie prawo do specjalnego zasiłku dla opiekuna, a nie złożenie przez stronę zainteresowaną wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z oświadczeniem o warunkowej rezygnacji z prawa do otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego i wyborze świadczenia korzystniejszego - wyeliminowało negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w postaci posiadania prawa do zasiłku dla opiekuna. Mając zaś na uwadze treść art. 24 ust. 2 u.ś.r., należało więc ostatecznie przyjąć, że stronie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad bratem począwszy od 1 maja 2021 r., gdyż nie było prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od daty wcześniejszej. W tym bowiem okresie czasu D. S. przysługiwało jeszcze prawo do konkurencyjnego świadczenia, a co - jak wyżej wspomniano – wykluczało możliwość jednoczesnego pobierania przez niego świadczenia pielęgnacyjnego. Biorąc zatem powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną i na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 i art. 182 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. Na mocy art.207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia od skarżącego D. S. kosztów postępowania sądowego z uwagi na jego trudną sytuację materialną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło