VI SA/Wa 2689/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na czynność odebrania broni przez Komendanta Policji w W. z dnia [...] grudnia 2019 r. 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Komendanta Policji w W. na rzecz J. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną czynnością Komendant "(...)"Policji z "(...)" grudnia 2019 r. odebrał J. B. broń palną myśliwską (bock B. kaliber 12/76, dryling M. kaliber 12/70/7x65R, sztucer S., kaliber 30-06 i sztucer A. kaliber 222), amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność jej posiadania. W wystosowanym 24 sierpnia 2021 r. zawiadomieniu o podstawie prawnej i powodach dokonania tej czynności organ wyjaśnił, że powziął informację o prowadzeniu wobec skarżącego postępowania karnego o przestępstwa wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r., poz. 955), tj. czyny stypizowane w art. 286 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2021 r., poz. 2345) – zwanej dalej "k.k." w związku z art. 294 §1 k.k. w zbiegu z art. 296 §1 k.k. oraz art. 223 § 1 k.k. w zbiegu z art. 224 § 2 k.k. Organ ocenił, że posiadanie broni przez skarżącego generuje zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego oraz posiadacza pozwolenia na broń i przyjął, że spełniona jest przesłanka odebrania broni, o której mowa w art. 19a ust. 1a ustawy o broni o amunicji. W notatce służbowej sporządzonej w dniu odebrania broni przez funkcjonariusza Komendy "(...)"Policji stwierdzono, że skarżący podczas czynności odebrania broni zabarykadował się w pokoju i groził funkcjonariuszom. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego S. – P. i Z. w S. z "(...)" grudnia 2019 r., sygn. akt "(...)", o nieuwzględnieniu wniosku prokuratora o zastosowanie wobec skarżącego tymczasowego aresztowania i zastosowaniu nie izolacyjnych środków zapobiegawczych dozoru policyjnego oraz zakazu opuszczania kraju. W motywach tego orzeczenia wyjaśniono, że dowody przedstawione Sądowi Rejonowemu są niewystarczające do przyjęcia prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa czynnej napaści na funkcjonariusza (art. 223 § 1 k.k.) w zbiegu z bezprawnym wywieraniem wpływu na czynności urzędowe (art. 224 § 1 k.k.). W wydanym, w wyniku wniesienia przez prokuratora zażalenia na to orzeczenie postanowieniu Sądu Okręgowego w S. z "(...)" stycznia 2020 r. zaskarżone postanowienie utrzymano w mocy, prezentując podobną ocenę zachowania skarżącego. Z kolei w drodze złożonego na rozprawie postanowienia Sądu Rejonowego S. – P. i Z. w S. z "(...)" października 2020 r., sygn. akt "(...)"zmieniono postanowienie prokuratora o odmowie uchylenia zastosowanych wcześniej, wobec skarżącego środków zapobiegawczych. W motywach tego orzeczenia wyjaśniono, że nie zachodzi wobec niego żadna z wymienionych w art. 258 § 1 i 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 534) – zwanej dalej "k.p.k." przesłanek szczególnych zastosowania tych środków. W skardze na czynność odebrania broni zarzucono organowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 1a w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Strona wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności. W uzasadnieniu skarżący akcentował arbitralność działania organu oraz brak występowania zagrożenia dla bezpieczeństwa lub porządku prawnego albo wolności i praw innych osób, które byłoby związane z posiadaniem przez niego broni. W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem czynność odebrania skarżącemu broni narusza przepisy prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.". Wbrew temu, co wynika z pisma zawiadamiającego skarżącego o odebraniu mu broni, przepis art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji nie uprawnia organu do tej czynności już na tej tylko podstawie, że wobec skarżącego wszczęto postępowanie karne o przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a lub b tej ustawy. Przeciwnie, spełnienie tej formalnej przesłanki stanowi jedynie punkt wyjścia dla dokonania tej czynności, która znajdować musi uzasadnienie w pozostałych okolicznościach sprawy, świadczących o tym, że dalsze posiadanie broni stanowić będzie zagrożenie dla dóbr, o których mowa w drugim z wymienionych przepisów. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym przepisu art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji nie można wykładać w taki sposób, który uprawniałby do automatycznego odbierania broni jednostce, w stosunku do której wszczęto postępowanie karne (zob. wyrok NSA z 27 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2530/18, ONSAiWSA 2021/6/101). Zaakcentować należy, że podobny pogląd został wyrażony przez tutejszy Sąd w wyroku z 29 stycznia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2071/07, LEX nr 470752, uwzględniającym skargę J. B., tym razem na decyzję Komendanta Głównego Policji o cofnięciu pozwolenia na broń palną myśliwską. Prawo do posiadania broni nie jest wprawdzie prawem podstawowym, stanowi jednak uprawnienie znajdujące umocowanie w ustawie, którego pozbawienie musi być uzasadnione. Posłużenie się przez ustawodawcę słowem "może" sugeruje, że podejmując czynność odebrania broni organ korzysta z instytucji uznania administracyjnego. Przypomnieć zatem należy, że w odróżnieniu od unormowań przedwojennych, aktualna regulacja kompetencji sądów administracyjnych w stosunku do decyzji administracyjnych nie rozróżnia jej zakresu od tego czy mamy do czynienia z decyzją uznaniową czy związaną. Nie czyni tego także wobec zaskarżalnych do sądu stanowiących wynik bezpośredniego działania prawa czynności bądź aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że po odzyskaniu przez Polskę w 1918 r. niepodległości uznanie administracyjne (wówczas określane "swobodnym") wolne było od kontroli sądowej. Stanowił o tym wprost art. 3 lit. b ustawy z 3 sierpnia 1922 r. o Najwyższym Trybunale Administracyjnym (Dz. U. Nr 67, poz. 600 ze zm.), zgodnie z którym kognicja powołanego tym aktem Trybunału nie obejmowała spraw, "w których władze administracyjne uprawnione są do rozstrzygania według swobodnego uznania, w granicach, pozostawionych temu uznaniu". Po reaktywowaniu w Polsce sądownictwa administracyjnego w 1980 r., tego rodzaju wyłączenia nie wprowadzono. Jedynym zatem ograniczeniem, które muszą uwzględniać sądy administracyjne kontrolujące działalność administracji publicznej, jest kryterium legalności. Sąd w składzie niniejszym podziela te poglądy piśmiennictwa i orzecznictwa sądowego, które nie odmawiają sądowi kompetencji do badania materialnych podstaw uznania administracyjnego i nie ograniczają ich do kwestii proceduralnych, wskazując, że "wydawanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać woluntaryzmu, dowolności czy arbitralności". (zob. np. wyrok NSA z 5 listopada 1999 r. sygn. akt V SA 820/99, LEX nr 657964, wyrok NSA z 11 czerwca 1981 r. , sygn. akt SA 820/81, "Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych" 1982/1–2, poz. 22, z glosą J. Łętowskiego, wyrok NSA z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt OSK 1496/10, LEX nr 951967). Pojęcie uznania administracyjnego kojarzyć można z dawno już wyrażoną przez M. Mincer koncepcją, a korespondującą z treścią punktu I załącznika do rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy nr R(80)2 z 11 marca 1980 r., dotyczącej wykonywania władzy dyskrecjonalnej przez organy administracyjne (Concerning the Exercise of Discretionary Powers by Administrative Authorities). Akt ten utożsamia tę władzę z przyznaniem organowi pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięcia jednego, który uważa za najwłaściwszy (zob. M. Mincer, Uznanie administracyjne, Toruń 1983, zwłaszcza s. 63 i n.). W rodzimej nauce ani orzecznictwie sądowym nie wypracowano, jak dotąd, spójnej koncepcji wad uznania. Do przystających naszemu systemowi zaliczyć można tę, wedle której wady te dają się zakwalifikować jako nadużycie uznania w następstwie kierowania się faktami niemającymi znaczenia dla sprawy i/albo pominięcia faktów o istotnym znaczeniu [irrelevancy] bądź wykorzystania władzy w niewłaściwym celu [improper purpose] (zob. A. Carroll, Constitutional and Administrative Law, Harlow 2009, s. 322-323, A. W. Bradley, K. D. Ewing, Constitutional and Administrative Law, Harlow 2007, s. 729–732). W tej sprawie Sąd dopatrzył się zaistnienia drugiej z tych postaci uchybień korzystania przez administrację z władzy uznaniowej, bowiem z okoliczności sprawy nie wynika to, by odebranie broni nastąpiło w celu prawnie uzasadnionym, to jest z powodu zagrożenia dóbr prawnie chronionych, a wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Przeciwnie, z akt sprawy wynika, żeby tego rodzaju niebezpieczeństwa zachodziły, a w kontekście motywów postanowienia Sądu Rejonowego S.– P. i Z.w S.z "(...)" grudnia 2019 r., sygn. akt "(...)"oraz postanowienia Sądu Okręgowego w S. z 10 stycznia 2020 r. prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa z art. 233 § 1 k.k., którego dopuścić miał się skarżący podczas czynności funkcjonariuszy w jego miejscu zamieszkania jawi się jako nikłe. Na uwagę zasługuje także to, że od czynności odebrania skarżącemu broni do zawiadomienia go o tym fakcie i podaniu uzasadnienia minęło ponad półtora roku, zaś od wszczęcia postępowania karnego już ponad siedem lat. W aktach sprawy brak jest aktu oskarżenia, co sugeruje że proces karny nadal znajduje się na etapie postępowania przygotowawczego. Upływ tak długiego okresu czasu może świadczyć o tym, że skonstruowanie aktu oskarżenia okazało się skomplikowane. Co więcej, w stosunku do skarżącego stosowane wcześniej, nieizolacyjne środki zapobiegawcze uchylono, wskazując na brak podstawy szczególnej do ich kontynuowania. A zatem w toku czynności sądowych podjętych w postępowaniu przygotowawczym oceniono, że postawa skarżącego nie wskazuje na to, by stwarzał on zagrożenie dla porządku prawnego. Uznając, że organ dopuścił się błędnej wykładni i nieuzasadnionego zastosowania art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, Sąd na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.