II GSK 1057/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komendanta Stołecznego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2689/21 w sprawie ze skargi J. B. na czynność odebrania broni przez Komendanta Stołecznego Policji w Warszawie z dnia 12 grudnia 2019 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od J. B. na rzecz Komendanta Stołecznego Policji 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 3 marca 2022 r., uwzględnił skargę J. B. na czynność odebrania broni przez Komendanta Stołecznego Policji w Warszawie z dnia 12 grudnia 2019 r., stwierdzając bezskuteczność zaskarżonej czynności oraz orzekając o kosztach postępowania sądowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: objętą skargą czynnością Komendant Stołeczny Policji odebrał J. B. broń palną myśliwską (bock Browning kaliber 12/76, dryling Merkel kaliber 12/70/7x65R, sztucer Sauer, kaliber 30-06 i sztucer Anschutz kaliber 222), amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność jej posiadania. Podstawą tejże czynności było powzięcie przez organ informacji o prowadzonym wobec skarżącego postępowaniu karnym o przestępstwa wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r., poz. 955, dalej: ustaw o broni), tj. czyny stypizowane w art. 286 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2021 r., poz. 2345) w związku z art. 294 § 1 w zbiegu z art. 296 § 1 oraz art. 223 § 1 w zbiegu z art. 224 § 2 k.k. W ocenie organu posiadanie przez skarżącego broni generowało zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego oraz posiadacza pozwolenia na broń. Komendant uznał, że spełniona została przesłanka odebrania broni, o której mowa w art. 19a ust. 1a ustawy o broni. Wskazał również, że w notatce służbowej sporządzonej w dniu odebrania broni przez funkcjonariusza Komendy Stołecznej Policji stwierdzono, że skarżący podczas czynności odebrania broni zabarykadował się w pokoju i groził funkcjonariuszom. Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą czynność stwierdził, że doszło do naruszenia prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wskazał, że art. 19 ust. 1a ustawy o broni nie uprawnia organu do czynności odebrania broni już na tej tylko podstawie, że wobec skarżącego wszczęto postępowanie karne o przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) lub b) ustawy. Spełnienie tej przesłanki stanowi jedynie punkt wyjścia dla dokonania tej czynności, która znajdować musi uzasadnienie w pozostałych okolicznościach sprawy, świadczących o tym, że dalsze posiadanie broni stanowić będzie zagrożenie dla dóbr, o których mowa w drugim z wymienionych przepisów. Sąd I instancji stwierdził, że organ dopuścił się uchybienia w zakresie zastosowanego uznania poprzez pominięcia faktów o istotnym znaczeniu, gdyż z okoliczności sprawy nie wynikało, aby odebranie broni skarżącemu nastąpiło w celu prawnie uzasadnionym, to jest z powodu zagrożenia dóbr prawnie chronionych, a wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Przeciwnie, z akt sprawy nie wynikało, żeby tego rodzaju niebezpieczeństwa zachodziły, a w kontekście motywów postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z 14 grudnia 2019 r., sygn. akt VI Kp 1154/19 oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z 10 stycznia 2020 r. prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa z art. 233 § 1 k.k., którego dopuścić miał się skarżący podczas czynności funkcjonariuszy w jego miejscu zamieszkania jawi się jako nikłe. Sąd I instancji zwrócił również uwagę na okoliczność, że od czynności odebrania skarżącemu broni do zawiadomienia go o tym fakcie i podaniu uzasadnienia minęło ponad półtora roku, zaś od wszczęcia postępowania karnego już ponad siedem lat. W aktach sprawy brak jest aktu oskarżenia. Upływ tak długiego okresu czasu może świadczyć o tym, że skonstruowanie aktu oskarżenia okazało się skomplikowane. Co więcej, w stosunku do skarżącego stosowane wcześniej, nieizolacyjne środki zapobiegawcze uchylono, wskazując na brak podstawy szczególnej do ich kontynuowania. Sąd I instancji uznał zatem, że w toku czynności sądowych podjętych w postępowaniu przygotowawczym oceniono, że postawa skarżącego nie wskazywała, aby stwarzał on zagrożenie dla porządku prawnego. W podstawie prawnej wyroku podano art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 200 p.p.s.a. Komendant Stołeczny Policji, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie prawa materialnego - art. 19 ust. 1a w związku z art 15. ust. 1 pkt 6 ustawy o broni, poprzez ich błędną wykładnie oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż w stosunku do skarżącego nie zostały spełnione przesłanki odebrania broni w postaci braku stwarzania przez niego zagrożenia dla porządku publicznego, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna prowadzić do wniosku, że w stosunku do skarżącego zostały spełnione przesłanki odebrania broni, tj. po pierwsze wobec skarżącego toczy się postępowanie karne o przestępstwo umyślne, po drugie z uwagi na fakt zabarykadowania się skarżącego z naładowaną bronią palną myśliwską w pokoju i grożeniu funkcjonariuszom Policji podczas wykonywania czynności zabezpieczenia broni. Skarżący stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Podnosząc ten zarzut skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi J. B. na czynność odebrania broni przez Komendanta Stołecznego Policji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie albowiem Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko organu wyrażone tak w skardze kasacyjnej, jak i odpowiedzi na skargę, wywiedzioną przez stronę na czynność odebrania broni J. B.. Jak słusznie wskazał w motywach zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, art. 19 ust. 1a ustawy o broni, poprzez użyte w nim sformułowanie "policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję (...)", zawiera uznaniowość organu w podjęciu opisanej w powołanym przepisie czynność, wobec osoby, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Słusznie również wywodzi Sąd I instancji, że spełnienie przesłanki, o której mowa w art. 19 ust. 1a ustawy o broni, stanowi jedynie punkt wyjścia dla dokonania tej czynności, która znajdować musi uzasadnienie w pozostałych okolicznościach sprawy, świadczących o tym, że dalsze posiadanie broni stanowić będzie zagrożenie dla dóbr, o których mowa w drugim z wymienionych przepisów. Jak bowiem stanowi powołany art. 19 ust. 1a ustawy policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Na tle tejże regulacji w orzecznictwie wyrażono pogląd, który Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający tą sprawę w pełni podziela, że posiadanie broni oraz posługiwanie się nią jest w polskim porządku prawnym ściśle reglamentowane i podlega restrykcyjnej ocenie. Należy je traktować jako rodzaj przywileju, a nie jako prawo podmiotowe. Od osoby posiadającej takie pozwolenie wymaga się zatem kwalifikowanych cech charakteru oraz zachowania niebudzącego wątpliwości z punktu widzenia ochrony porządku prawnego. Posiadacz broni powinien być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Osoba, która wchodzi w konflikt z prawem takiej rękojmi nie zapewnia, jest ona niewiarygodna, co do posiadania, używania broni, zgodnie z celami porządku i bezpieczeństwa publicznego, wzbudza obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o broni i amunicji (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1351/20). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy za wadliwe uznać należy stanowisko Sądu I instancji, że organ dopuścił się uchybienia w zakresie zastosowanego uznania poprzez pominięcie faktów o istotnym znaczeniu, gdyż z okoliczności sprawy nie wynikało, aby odebranie broni skarżącemu nastąpiło w celu prawnie uzasadnionym, to jest z powodu zagrożenia dóbr prawnie chronionych, a wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Jak wynika z lektury motywów wyroku Sąd I instancji stanowisko to oparł w głównej mierze na przebiegu prowadzonego wobec skarżącego postępowania karnego o popełnienie przez niego przestępstwa określonego w 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. z zb. z art. 296 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 21 § 2 k.k. oraz przestępstwa określonego w art. 223 § 1 k.k. w zb. z art. 224 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., w którym organy ścigania wystąpiły o zastosowanie wobec strony środka w postaci tymczasowego aresztowania. Wskazania wymaga, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że wymieniony środek zapobiegawczy w odniesieniu do strony, mocą orzeczeń Sądów karnych nie został zastosowany. Pozostałe zaś środku w postaci dozoru Policji, połączonego z obowiązkiem zgłaszania się do jednostki Policji właściwej dla jego miejsca zamieszkania w każdy poniedziałek tygodnia oraz zawiadamiania tej jednostki o każdym zamiarze wyjazdu poza miejsce zamieszkania oraz zakazu opuszczania kraju, połączonego z zatrzymaniem paszportu w efekcie również nie zostały wprowadzone wobec skarżącego. Nie zmienia to, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadność podjętej przez organ decyzji o odebraniu skarżącemu posiadanej przez niego broni oraz amunicji. Jak bowiem wynika z treści uzasadnienia podjętej w sprawie czynności, przede wszystkim zaś notatki funkcjonariusza dokonującego odebrania rzeczonej broni skarżącemu, w dniu 12 grudnia 2019 r. podczas czynności prowadzonych w domu skarżącego przez funkcjonariuszy CBA, skarżący zabarykadowała się w jednym z pomieszczeń z nabitą, a więc gotową do użycia bronią, odmawiając wykonania kierowanych do niego poleceń. Już sama ta okoliczność, posługiwanie się gotową do użycia bronią w sytuacji prowadzenia przez funkcjonariuszy czynności służbowych, świadczy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, o tym, że skarżący wykazywał zachowania (cechy) stanowiące zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. W konsekwencji za uzasadnione uznać należało zastosowanie przez organ czynności, o której mowa w art. 19 ust. 1a ustawy o broni. Za odmienną oceną nie przemawia również podnoszony przez Sąd I instancji odostęp czasu, jaki dzielił podjętą czynność odebrania stronie broni do jej uzasadnienia przez organ oraz czasookres toczącego się postępowania karnego i jego faktyczny etap, na jakim znajduje się sprawa karna prowadzona przeciwko skarżącemu. Wskazać wobec tego należy, że przepisy prawa materialnego nie precyzują formy prawnej, w jakiej organ, działający na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, powinien umotywować swoje stanowisko w kwestii odebrania broni. Jako że nie jest wydawane w tym przedmiocie żadne rozstrzygnięcie przewidziane przepisami k.p.a. w postaci decyzji czy postanowienia, nic nie stoi na przeszkodzie, ażeby argumentacja stanowiąca podstawę prewencyjnego odebrania broni została przedstawiona przez organ w późniejszej korespondencji ze skarżącym. Organ może to uczynić więc zarówno w dacie dokonania czynności odebrania broni, w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a nawet w odpowiedzi na skargę (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3238/18). Również czasowa rozpiętość postępowania karnego nie wpływa w sposób kardynalny na omawianą kwestię albowiem powołany art. 19 ust. 1a ustawy o broni wprost wskazuje, że stan wynikający z odebrania broni utrzymuje się do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, nie dłużej jednakże niż na okres trzech lat. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia wadliwości podjętych przez organ czynności w związku z powzięciem informacji o toczącym się przeciwko skarżącemu postępowaniu karnym o przestępstwo określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni, zaś zachowanie strony podczas czynności wykonywanych przez funkcjonariuszy CBA, stanowisko organu potwierdzało. W związku z powyższym, uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku, uchylając wyrok Sądu I instancji i oddalając wywiedzioną w sprawie skargę. O kosztach postępowania sądowego, jak w punkcie 3 sentencji wyroku, postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265), na które to koszty składały się koszty reprezentacji skarżącego kasacyjnie organu przez pełnomocnika występującego w postępowaniu przed Sądem I i II instancji oraz uiszczony wpis od skargi kasacyjnej a także opłata sądowa od doręczonego orzeczenia Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem.