I FZ 115/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Zalewska-Radzik po rozpoznaniu w dniu 7 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1172/20 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 czerwca 2020 r. nr 2401-lOV4._4103.1.31.2018/VS UNP:2401-20-089082 w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1172/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") na postanowienie tego Sądu z 24 czerwca 2021 r. odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 30 czerwca 2020 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. Postanowienie podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, jest dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA"). W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w piśmie z 13 lipca 2021 r. Spółka sformułowała zażalenie na ww. postanowienie z 24 czerwca 2021 r. Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z 20 lipca 2021 r., Skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych tego zażalenia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zażalenia poprzez podpisanie zażalenia oraz złożenie odpisu zażalenia dla doręczenia organowi. Wezwanie doręczono Skarżącej 29 lipca 2021 r. Spółka 5 sierpnia 2021 r. wysłała dwa podpisane egzemplarze zażalenia bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który 10 sierpnia 2021 r. (data nadania) przekazał je – według właściwości – Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Gliwicach. Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 46 § 1 pkt 4, art. 47 § 1, art. 49 § 1 i § 2 oraz art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wskazał, że za datę wniesienia pisma zawierającego uzupełnienie braków formalnych zażalenia należało przyjąć dzień, w którym Naczelny Sąd Administracyjny przekazał je Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, jako sądowi właściwemu, przy czym miarodajna w tym względzie była data wysłania tej przesyłki. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że Skarżąca nie uzupełniła braków formalnych w terminie. Wraz z zażaleniem Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 21 marca 2022 r., sygn. akt I SPP/Gl 203/21 (CBOSA) utrzymał w mocy zarządzenie referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 17 grudnia 2021 r., pozostawiające wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zarządzeniem z 27 września 2021 r., Przewodniczący Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wezwał Spółkę do uzupełnienia braku formalnego zażalenia z 10 września 2021 r., poprzez jego podpisanie lub przedłożenie podpisanego egzemplarza oraz złożenie odpisu zażalenia celem doręczenia organowi. Spółka uzupełniła brak formalny zażalenia w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 194 § 3 p.p.s.a., zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Według przepisu art. 47 § 1 p.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Z przepisu art. 49 § 1 p.p.s.a. wynika, że w wypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej (art. 197 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z regulacji art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zatem w przypadku zażalenia, jeżeli strona w wyznaczonym terminie nie uzupełni jego braków, to zgodnie z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci je na posiedzeniu niejawnym. W tym miejscu należy wyjaśnić, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi przewiduje pośredni tryb wnoszenia środków zaskarżania (art. 173 § 1 w związku z art. 177 § 1, art. 177 § 1 w związku z art. 197 § 2 i art. 194 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że strona zobowiązana jest do wniesienia środka odwoławczego do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie. Wykładnia przedmiotowych przepisów nakazuje uznać, że dla oceny dochowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia istotna jest data nadania przesyłki na adres sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie albo data bezpośredniego złożenia środka odwoławczego w siedzibie właściwego sądu wojewódzkiego. Zaznaczyć przy tym należy, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawierają regulacji dotyczącej konsekwencji wniesienia skargi kasacyjnej/zażalenia bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego z pominięciem właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Niemniej jednak w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w przypadku błędnego skierowania przesyłki do sądu innego aniżeli właściwy sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, datą wniesienia pisma jest data jego przekazania przez sąd niewłaściwy do sądu właściwego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 1 grudnia 2021 r., sygn. akt II OZ 838/21; z 20 grudnia 2021 r., sygn. akt III FZ 821/21; z 11 stycznia 2022 r., sygn. akt I FZ 286/21; z 28 stycznia 2022 r., sygn. akt I OZ 599/21; z 17 marca 2022 r., sygn. akt II OZ 134/22; CBOSA oraz A. Wiktorowska, komentarz do art. 177 p.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 694). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe będzie miało zastosowanie także w odniesieniu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, dlatego uznać należy, że w przypadku wniesienia pisma procesowego, stanowiącego uzupełnienie braku zażalenia bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, z pominięciem Sądu, który wezwał o usunięcie danego braku, za datę wniesienia pisma uznać należy datę nadania go przez Naczelny Sąd Administracyjny na adres sądu właściwego. W rozpoznawanej sprawie wezwanie do usunięcia braków formalnych zażalenia doręczono Spółce 29 lipca 2021 r. Z powyższego wynika, że ostatnim dniem do uzupełnienia braków był 5 sierpnia 2021 r., a Spółka prawidłowo została pouczona o brakach formalnych zażalenia oraz siedmiodniowym terminie do ich uzupełnienia, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Z akt sprawy wynika, że pismo zawierające uzupełnienie braków formalnych Skarżąca skierowała 5 sierpnia 2021 r. bezpośrednio do Naczelnego Sadu Administracyjnego, który przekazał je zgodnie z właściwością 10 sierpnia 2021 r., a więc po upływie terminu określonego w art. 49 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym w przedmiotowej sprawie Skarżąca nie dochowała terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 24 czerwca 2021 r. W okolicznościach sprawy, skoro Spółka została prawidłowo wezwana do uzupełnienia braków formalnych zażalenia i pouczona o skutkach niedochowania terminu, to niewykonanie wezwania w terminie siedmiodniowym, prawidłowo spowodowało odrzucenie zażalenia. Z tych też przyczyn podniesiony w zażaleniu zarzut okazał się być pozbawiony uzasadnionych podstaw. Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i §2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.