III OSK 1922/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-03-02
Skład orzekający: Małgorzata Masternak-Kubiak, Tamara Dziełakowska, Beata Jezielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej uzasadnia zawieszenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego tą samą decyzją?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej uzasadnia zawieszenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego tą samą decyzją. Sąd oparł się na zasadzie niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych, wskazując, że stwierdzenie nieważności ma dalej idące skutki prawne niż wznowienie postępowania, co uzasadnia priorytet dla trybu nieważnościowego. Dodatkowo, spór o granice prawa własności przed sądem powszechnym stanowi zagadnienie wstępne dla postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku H. M. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy C. z 2013 r. zezwalającej na usunięcie drzew. H. M. twierdziła, że decyzja dotyczy drzew rosnących na terenie, o zasiedzenie którego wystąpiła do sądu powszechnego. Po wznowieniu postępowania przez Wójta, postępowanie zostało zawieszone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. WSA w Warszawie oddalił skargę H. M. na postanowienie o zawieszeniu. NSA rozpoznał skargę kasacyjną H. M. od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia del. WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1324/18 w sprawie ze skargi H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1324/18, oddalił skargę H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 marca 2018 r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji Wójt Gminy C. decyzją nr [...] z dnia 25 marca 2013 r. udzielił zezwolenia A. i J. P. na usunięcie drzew rosnących na działce nr [...] położonej we wsi A. Decyzja ta została wydana na wniosek A. i J. P. motywowany uschnięciem drzew i krzewów na skutek podtopienia terenu i częściowo zalania wodą w okresie wiosenno-letnim w 2011 r. Do wniosku załączono wypis z ewidencji gruntów i budynków potwierdzający, że A. i J. P. są właścicielami w/w działki oraz mapę określającą usytuowanie drzew i krzewów wyłącznie w granicach działki ew. nr [...].
Wnioskiem z dnia 15 maja 2014 r. H. M. wystąpiła o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji Wójta z dnia 25 marca 2013 r. Zdaniem skarżącej, rzeczona decyzja Wójta dotyczyła m.in. drzew rosnących na terenie znajdującym się w jej posiadaniu, o stwierdzenie zasiedzenia którego wystąpiła do właściwego sądu powszechnego. Sąd Rejonowy w N. D. M. prowadzi postępowanie z wniosku H. M. o zasiedzenie nieruchomości - pasa gruntu między nieruchomościami przy ul. [...] w A., gm. C. (sygn. akt [...]).
Postanowieniem z dnia 22 września 2014 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zawiesiło postępowanie w ww. sprawie. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła H. M., wskazując, że zawieszenie jest niecelowe i bezpodstawne. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2015 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania nadzorczego. Prawomocnym wyrokiem z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3154/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. M. na wskazane wyżej postanowienie z dnia 28 lipca 2015 r. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że SKO w sposób prawidłowy i zgodny z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. uznało, że od wyniku sprawy o zasiedzenie zależy ustalenie, czy kwestionowana decyzja zezwalająca na wycięcie drzew została wydana za zgodą właściciela. Prawomocnym wyrokiem z dnia 23 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1561/17 WSA w Warszawie oddalił skargę H. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3154/15.
W dniu 7 listopada 2017 r. do Wójta Gminy C. wpłynął wniosek H. M. o wznowienie postępowania zakończonego powołaną wyżej decyzją z dnia 25 marca 2013 r., m. in. z uwagi na pozbawienie jej czynnego udziału w tym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2017 r., znak: [...] Wójt Gminy C. wznowił postępowanie, a następnie wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 4 stycznia 2018 r. zawiesił z urzędu wznowione postępowanie w sprawie zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. do czasu zakończenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności wspomnianej decyzji z dnia 25 marca 2013 r.
Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wydając zaskarżone postanowienie powołało m.in. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i wskazało, że zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, należy dać priorytet pierwszemu z nich. Ponadto, istnieje spór o granice prawa własności obejmujący teren, na którym zlokalizowane były drzewa objęte ostateczną decyzją z dnia 25 marca 2013 r.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła H. M., zarzucając m. in. naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Zdaniem skarżącej, zawieszenie postępowania było nieuzasadnione, a nadto zostało wydane z pobudek pozamerytorycznych (m. in. jest to odwet za skargi na bezczynność złożone przez skarżącą w innych sprawach).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu wskazano, że uprzednie wszczęcie postępowania nadzorczego na wniosek skarżącej (tj. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 25 marca 2013 r. zezwalającej na wycinkę drzew i krzewów), uzasadnia zawieszenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wspomnianą decyzją Wójta. Sąd meriti wskazał, że w Kodeksie postępowania administracyjnego nie ma przepisów, które wprost regulowałyby skutki prawne zbiegu tych dwóch trybów nadzwyczajnych (tj. postępowania wznowieniowego i nieważnościowego) weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej. Nie ma także przepisu, który zabraniałby wszcząć postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy wcześniej zostało wznowione postępowanie zakończone tą decyzją, a także przepisu, który zabraniałby wszcząć postępowanie w sprawie wznowienia postepowania w sytuacji, gdy wcześniej zostało wszczęte postepowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tego samego aktu administracyjnego, a taka właśnie sytuacja zaistniała na gruncie niniejszej sprawy. Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że system weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, tzn. poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Uruchomienie trybu wznowieniowego i trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje odmienne następstwa dla weryfikowanej decyzji i sprawy administracyjnej. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzja zapadła, było dotknięte co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 K.p.a. Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 K.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, że weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc). Skoro zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, należy dać priorytet pierwszemu z nich. Pogląd ten jest już utrwalony w orzecznictwie (por. np. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. II FSK 983/16, LEX nr 2502215; wyrok NSA z dnia 30 marca 2017 r., sygn. II OSK 1752/15, LEX nr 2304019; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. II OSK 2011/15, LEX nr 1989183). Stąd też uprzednie wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności uzasadniało zawieszenie postępowania o wznowienie postępowania zakończonego tą samą decyzją administracyjną. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego zasadnie również przyjęło Kolegium w zaskarżonym postanowieniu, że skoro spór o granice prawa własności (w części obejmującej teren, na którym rosły drzewa i krzewy objęte decyzją Wójta zezwalająca na wycinkę), to postępowanie przed sądem powszechnym mające rozstrzygnąć ten spór cywilny jest również zagadnieniem wstępnym względem postępowania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta z dnia 25 marca 2013 r. Pogląd co do traktowania tego sporu jako zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. został wyrażony również w powołanym wyżej prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2016 r. sygn. IV SA/Wa 3154/15 dotyczącym zawieszenia postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta zezwalającej na wycinkę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła H. M. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła, na zasadzie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego, tj. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez błędną wykładnię przepisu i uznanie, że uprzednie wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 25 marca 2013 r. zezwalającej na wycinkę drzew i krzewów uzasadnia zawieszenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania, w sytuacji gdy przepis art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. mówi o konieczności zawieszenia postępowania gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, natomiast prowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest zagadnieniem wstępnym dla postępowania w trybie wznowienia postępowania.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. i art. 188 P.p.s.a., wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej, powiększonych o stawkę podatku VAT, udzielonej skarżącej z urzędu na rzecz pełnomocnika z urzędu, przy czym pełnomocnik skarżącej kasacyjnie oświadczył, iż nie zostały one uiszczone w całości lub w części.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że jak słusznie podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie ma przepisów, które regulowałyby skutki prawne zbiegu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji i postępowania wznowieniowego. Nie ma również przepisu, który zabraniałby wszcząć postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w sytuacji gdy wcześniej zostało wszczęte postępowanie wznowieniowe i odwrotnie. Autorka skargi kasacyjnej podniosła, że wykładnia przepisu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. nie pozwala uznać, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest zagadnieniem wstępnym wobec postępowania wznowieniowego. Uruchomienie trybu wznowieniowego i trybu stwierdzenia nieważności decyzji nie przesądza o konieczności zawieszenia któregokolwiek z tych postępowań.
Pismem z dnia 9 sierpnia 2019 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wniósł w jej imieniu o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie trzeba wskazać, że skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, pomimo wniosku o rozpoznanie jej na rozprawie. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: "ustawa COVID" oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. II OPS 6/19 (ONSAiWSA 2021 r., nr 3, poz. 35), zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 P.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi też żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach sprawy Sąd Wojewódzki dokonał prawidłowej wykładni art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przyjmując, że uprzednie wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z dnia 25 marca 2013 r. zezwalającej na wycinkę drzew i krzewów uzasadnia zawieszenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania.
W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z dwoma nadzwyczajnymi postępowaniami administracyjnymi. Zaznaczyć trzeba, że w trybie nieważnościowym organ nie prowadzi ponownie sprawy administracyjnej zakończonej weryfikowaną decyzją, lecz orzeka, czy taki akt administracyjny jest obarczony jedną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Decyzja w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest zatem decyzją w nowej sprawie.
Zróżnicowanie przedmiotu postępowania administracyjnego ze względu na rodzaj spraw administracyjnych jest podstawą do odrębnego unormowania przepisami K.p.a. dwóch rodzajów postępowania administracyjnego: postępowania zwykłego i postępowania nadzwyczajnego. Przedmiotem postępowania zwykłego jest sprawa administracyjna materialna, zaś przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest sprawa administracyjna procesowa. Niewątpliwie sprawy prowadzone w trybie nadzwyczajnym są bezpośrednio powiązane ze sprawą materialną, ponieważ przesądzają o obowiązywaniu w obiegu prawnym decyzji rozstrzygającej sprawę administracyjną materialną, po jej uprzedniej analizie pod kątem zaistnienia jednej z przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. I OSK 1979/14, LEX nr 2106417).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, że sprawa administracyjna – w znaczeniu materialnym dotycząca udzielania zezwolenia na wycinkę drzew została ostatecznie zakończona. Sąd Wojewódzki zatem prawidłowo ocenił, że organ wydając zaskarżone postanowienie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. trafnie wskazał, że skoro zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, to należy dać priorytet pierwszemu z nich. Ponadto, istnieje spór przed sądem powszechnym o granice prawa własności obejmujący teren, na którym zlokalizowane były drzewa objęte decyzją z dnia 25 marca 2013 r.
W doktrynie i w orzecznictwie ugruntował się pogląd, że system weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Wobec tego, że zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, należy dać priorytet pierwszemu z nich. Następstwem prawnym stwierdzenia nieważności decyzji jest bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Stwierdzenie nieważności oznacza bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji będącej przedmiotem postępowania wznowieniowego (por. wyrok NSA z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. 1318/11, LEX nr 1291909; B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, "Państwo i Prawo" 2001 r., nr 8, s. 29 i n.). Dlatego uprzednie wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności uzasadniało zawieszenie postępowania o wznowienie postępowania zakończonego tą samą decyzją administracyjną.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 23 października 2017 r., sygn. IV SA/Wa 1561/17, dotyczącym zawieszenia postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta zezwalającej na wycinkę drzew Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że na podstawie art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzew z terenu nieruchomości wymaga uzyskania zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta i następuje na wniosek posiadacza nieruchomości za zgodą właściciela nieruchomości. Grunt na którym znajdowały się drzewa, jak wynika z wypisu z rejestru gruntów, stanowi obecnie własność A. i J. P. Gdyby było inaczej i żądaliby oni wycięcia drzew, konieczna byłaby zgoda właściciela gruntu. Trzeba przy tym mieć na uwadze, że w świetle art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Z materiału aktowego wynika, że przed Sądem Rejonowym w N. D. M. prowadzone jest postępowanie z wniosku skarżącej o zasiedzenie nieruchomości - pasa gruntu między nieruchomościami przy ul. [...] w A., gm. C. (sygn. akt I Ns 348/13). W tym stanie rzeczy Sąd Wojewódzki zasadnie uznał, że organ w sposób prawidłowy i zgodny z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. uznał, że od wyniku sprawy o zasiedzenie zależy ustalenie, czy kwestionowana decyzja zezwalająca na wycięcie drzew została wydana za zgodą właściciela.
Nabycie prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie następuje z upływem określonego w art. 172 Kodeksu cywilnego okresu posiadania (20 lub 30 lat w zależności od dobrej lub złej wiary posiadacza) i to termin upływu okresu posiadania wyznacza datą od której następuje zmiana prawa własności. Może się stać tak, że data wskazana w rozstrzygnięciu sądu będzie wcześniejsza niż data wydania decyzji ostatecznej.
Zasiedzenie jest sposobem nabycia własności rzeczy lub prawa przez długotrwały upływ czasu, w którym właściciel mógł dochodzić wydania rzeczy, ale tego nie czynił. Ma ono charakter pierwotny i następuje z mocy prawa (ex lege). W uzasadnieniu wyroku z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. SK 61/03 (OTK ZU 2005 r., nr 11A, poz. 136) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że: "Zasiedzenie stanowi pierwotny sposób nabycia praw rzeczowych. Następuje ono automatycznie przez sam fakt zaistnienia określonych ustawowo przesłanek materialno-prawnych; nie wymaga też podejmowania przez korzystającego z zasiedzenia posiadacza samoistnego jakichkolwiek dodatkowych czynności prawnych ani współdziałania dotychczasowego podmiotu prawa, które jest przedmiotem zasiedzenia. W wyniku zasiedzenia dochodzi do utraty prawa przez dotychczas uprawnionego i jego przejścia na beneficjenta instytucji zasiedzenia (bez świadczeń wzajemnych z jego strony). (...) Orzeczenie sądu o nabyciu konkretnej nieruchomości przez zasiedzenie ma charakter deklaratoryjny".
Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie uprzednie wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności uzasadniało zawieszenie postępowania o wznowienie postępowania zakończonego tą samą decyzją administracyjną Zasadnie uznał Sąd Wojewódzki, że skoro spór o granice prawa własności (w części obejmującej teren, na którym rosły drzewa i krzewy objęte decyzją Wójta zezwalająca na wycinkę), to postępowanie przed sądem powszechnym mające rozstrzygnąć ten spór cywilny jest również zagadnieniem wstępnym względem postępowania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 25 marca 2013 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło