I SA/Gd 1187/22

Dnia 4 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2023 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 października 2022 r., nr 2201-IOV-3.4103.238-244.2020/10/04 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od II kwartału 2015 r. do IV kwartału 2016 r. p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej w skrócie zwana Spółką) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 października 2022 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od II kwartału 2015 r. do IV kwartału 2016 r. Zarządzeniem z dnia 24 listopada 2022 r. skarżąca Spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 13.053 zł wraz z pouczeniem, że nieuczynienie zadość wezwaniu w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia skutkować będzie odrzuceniem skargi. Przesyłka zawierająca zarządzenie została uznana za doręczoną w dniu 15 grudnia 2022 r. W piśmie nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 29 grudnia 2022 r. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając złożony wniosek strona podała, że dwaj członkowie zarządu Spółki od dłuższego czasu zmagają się z chorobami i przyjmują leki. Wskazane zostało również, że nie maja kontaktu z trzecim członkiem zarządu Spółki, a wirtualne biuro Spółki nie posiada pełnomocnictwa do odbioru korespondencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) - dalej w skrócie zwanej p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i niedającej się przezwyciężyć, usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie wnioskodawcy, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. np. postanowienie NSA z 2.12.2014 r., II GZ 786/14). Dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2023 r., sygn. akt III OZ 71/23). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu od skargi miało charakter niezawiniony. Reprezentujący skarżącą Spółkę członek zarządu braku winy w niedokonaniu czynności polegającej na uiszczeniu wpisu upatruje w istnieniu stanu chorobowego dwóch członków zarządu, niewykonywania funkcji przez trzeciego członka zarządu Spółki oraz w nieodbieraniu korespondencji w wirtualnym biurze podatnika. Należy mieć na uwadze, że wnioskująca o przywrócenie terminu powinien wykazać, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w postaci istnienia choroby, lecz także wykazanie, że powoływana choroba stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. Oznacza to, że konieczne jest w takim przypadku wykazanie przez wnioskodawcę, że jego stan zdrowia był takiego rodzaju, iż nie pozwalał na osobiste wykonanie czynności. W ocenie Sądu takich wniosków nie można wywieść z przywołanej lakonicznej argumentacji strony, wskazującej na istnienie stanu chorobowego członków zarządów Spółki, wymagającego przyjmowania leków. Poza ogólnikowym powołaniem się na stan chorobowy nie wykazano bowiem, aby na danym etapie postępowania był on tego rodzaju, że uniemożliwiał stronie podejmowanie czynności procesowych. Nie każda choroba jest bowiem przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Dlatego powołanie się przed Sądem na okoliczność choroby wymaga wykazania, że była to taka choroba, która uniemożliwiła stronie działanie. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia na niemożność działania, tj. że członkowie zarządu skarżącej Spółki, z uwagi na stan zdrowia nie byli w stanie dochować terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W niniejszej sprawie okoliczności te nie zostały w żaden sposób wykazane. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że nawet istnienie stanu chorobowego, nie musi stać na przeszkodzie w dokonaniu czynności postępowania jaką jest uiszczenie wpisu od skargi. Należy mieć bowiem na względzie, że uiszczenie wpisu może nastąpić nie tylko poprzez gotówkową wpłatę w kasie sądu, ale także poprzez przelew środków na rachunek bankowy. W dobie powszechnej dostępności do elektronicznych form zapłaty nie sposób przyjąć, że niemożliwym było, nawet przy istnieniu stanu chorobowego, aby jeden z członków zarządu wykorzystując dostęp do sieci Internet, uiścił należny w sprawie wpis. Okolicznością usprawiedliwiającą niedochowanie terminu nie może być także stwierdzenie o nieprowadzeniu spraw Spółki przez trzeciego członka zarządu oraz fakt braku możliwości odbierania korespondencji w wirtualnym biurze. Sposób organizacji działania Spółki, zwłaszcza w okresie, w którym toczy spór sądowy, jest okolicznością zależną od jej członków zarządu. Rzeczą osób zarządzających spółką kapitałową jest takie zorganizowanie jej funkcjonowania, aby zapewnić właściwe zaangażowanie wszystkich członków zarządów w prowadzenie jej spraw oraz zapewniać możliwość odbioru korespondencji w miejscu, w którym prowadzona jest działalność tego podmiotu. Jeżeli członkowie zarządu Spółki nie podejmują działań, które zabezpieczą jej interesy, to taki stan rzeczy nie uzasadnia twierdzenia, że strona należycie dbała o swoje sprawy, a zatem nie można przyjąć, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. W związku z tym Sąd uznał, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 orzekł jak w sentencji postanowienia.