II OSK 1883/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Mańkowska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 293/19 w sprawie ze skargi D. F. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 listopada 2018 r. znak: DON.7101.502.2018.AGP w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., VII SA/Wa 293/19, oddalił skargę D. F. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej GINB) z dnia 23 listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej MWINB) postanowieniem z 14 września 2018 r. odmówił wstrzymania wykonania własnej decyzji z 9 marca 2016 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legionowie (dalej PINB) z 14 stycznia 2016 r., nakazującą K. F. rozbiórkę budynku gospodarczego, zrealizowanego na terenie działek nr [...] i [...], położonych przy ul. [...] w miejscowości C., gm. J. Odpis postanowienia został doręczony skarżącej 24 września 2018 r. W dniu 5 października 2018 r. (data stempla pocztowego przesyłki listowej) D. F. złożyła zażalenie na ww. postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Po rozpoznaniu wniosku GINB odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie MWINB z 14 września 2018 r. W skardze na ww. postanowienie D. F. zarzuciła błędną ocenę jej wniosku o przywrócenie terminu oraz załączonego do niego dokumentu. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie jej terminu do wniesienia zażalenia, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę. Sąd wskazał, że niepełnosprawność skarżącej i konieczność zapewnienia jej stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jest stanem istniejącym od kilku lat, na co wskazuje orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Skarżąca podała, że z uwagi na jej ograniczenia ruchowe stale korzysta z pomocy członków rodziny, którzy pomagają jej też załatwiać wszystkie sprawy wymagające wyjścia z domu. Tym samym nie można uznać, że stan niepełnosprawności jest dla skarżącej sytuacją nadzwyczajną w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że w odniesieniu do osób, które się nią opiekują, zaistniała sytuacja nadzwyczajna, nie dająca się w żaden sposób ominąć, która uniemożliwiła im wysłanie w terminie zażalenia skarżącej. Okoliczność, że z nieznanych powodów syn opiekujący się skarżącą nie przyszedł do niej w ostatnim dniu terminu do wysyłki zażalenia nie stanowi takiej okoliczności. W ocenie Sądu, organ prawidłowo poddał ocenie podnoszone przez skarżącą argumenty i uczynił to nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów, zaś wynik tak dokonanej oceny w postaci wyrażonej w sentencji zaskarżonego postanowienia odpowiada prawu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. F., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi temu zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 58 § 1 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności jest "nadzwyczajność" przyczyny uchybienia terminowi, podczas gdy przesłanką tą jest niedokonanie przez zainteresowanego czynności w terminie "bez jego winy"; 2) mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 141 §1 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), poprzez niedokonanie wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia, a to wobec oparcia rozstrzygnięcia o przesłankę "sytuacji nadzwyczajnej" "w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a.", podczas gdy przepis ów przestanki takiej nie zawiera, a jej znaczenie nie zostało w treści uzasadnienia wyroku wyjaśnione, 3) mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a., poprzez: a) nieuwzględnienie, że D. F. bez własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, b) bezzasadne przyjęcie, że długotrwałość znacznego stopnia niepełnosprawności D. F. eliminuje brak winy w uchybieniu nadania pocztą odwołania w terminie, c) niezasadne przyjęcie, że warunkiem przywrócenia D. F. terminu do wniesienia odwołania było wykazanie, że bez winy w zakresie tego uchybienia musi pozostawać osoba, która zobowiązała się względem niej do nadania przesyłki pocztowej zawierającej odwołanie - i w tym zakresie nierozpoznanie zarzutu zawartego w pkt 3 skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2023.259; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Stosownie do unormowań zawartych w szczególności w art. 33 § 1 i 2, art. 50 § 1 i art. 173 § 2 p.p.s.a., skarga i skarga kasacyjna mogą być skutecznie wniesione tylko przez podmiot, który ma w rozpatrywanej sprawie interes prawny. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie dotyczą interesu prawnego skarżącego kasacyjnie. Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia przywrócenia terminu skarżącej w I instancji. To, czy termin ten zostanie przywrócony, czy nie, dotyczy interesu prawnego skarżącej w I instancji, a nie jej syna, czyli skarżącego kasacyjnie. Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Mieć interes prawny to coś więcej niż mieć interes faktyczny w sprawie. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, regulujących określoną sferę stosunków społecznych. Natomiast z interesem faktycznym mamy do czynienia wtedy, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji (por. np. postanowienie NSA z 2 września 2014 r., II OZ 819/14, LEX nr 1530827). Interes prawny musi być własny, co oznacza, że nie można opierać go na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (postanowienia NSA z 24 stycznia 2012 r., II GW 13/11, LEX nr 1113741; z 25 stycznia 2012 r., II GW 15/11, LEX nr 1121156). Interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym ma ten podmiot, na którego sferę prawną wpłynie w sposób bezpośredni wynik tego postępowania, nie zaś podmiot, dla którego wynik ten z innych powodów ma znaczenie (postanowienie NSA z 13 czerwca 2012 r., II GZ 196/12, LEX nr 1248424). W rozpatrywanej sprawie ewentualne uwzględnienie skargi bądź skargi kasacyjnej prowadziłoby lub mogłoby prowadzić do przywrócenia skarżącej w I instancji terminu do wniesienia zażalenia. Nie jest to wynik bezpośrednio wpływający na sferę prawną skarżącego kasacyjnie, bowiem nie zmienia jego sytuacji prawnej. Nawet jeżeli faktycznie przywrócenie terminu skarżącej w I instancji mogłoby mieć znaczenie dla skarżącego kasacyjnie, który mógłby być zainteresowany rozpoznaniem spóźnionego zażalenia, to byłby to jedynie jego interes faktyczny, a nie prawny. W podniesionych zarzutach skarżący kasacyjnie nie wykazał w żaden sposób by istniał przepis prawa, z którego wywodziłby on swój własny interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. W tym stanie rzeczy wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty – jako nie dotyczące interesu prawnego skarżącego kasacyjnie – nie mogły zostać uwzględnione. Skarga kasacyjna podlegała zatem oddaleniu. Zaznaczyć przy tym wypada, że odrzucenie skargi kasacyjnej na zasadzie art. 178 p.p.s.a. może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy nie ma wątpliwości, że skarga została wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną w rozumieniu art. 12 w związku z art. 32 i 33 p.p.s.a. Ten warunek nie jest jednak spełniony w przypadku, gdy skarga kasacyjna pochodzi od osoby traktowanej jak strona przez sąd I instancji (wyrok NSA z 5 października 2011 r., I OSK 1658/10, LEX nr 1149210). Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.