II SA/Łd 901/22

WyrokWSA w Łodzi2022-12-21

Skład orzekający: Michał Zbrojewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania dotyczących stron postępowania?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ decyzja organu pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa w zakresie oznaczenia stron postępowania. Błąd ten, polegający na skierowaniu decyzji do osób, które nie były stronami postępowania, uniemożliwiał konwalidację przez organ odwoławczy i uzasadniał zastosowanie trybu kasatoryjnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu R. i T. P. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŁWINB) w Łodzi, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w Kutnie i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. PINB nakładał na inwestorów obowiązek sporządzenia projektu zamiennego budynku garażowo-gospodarczego ze względu na istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. Inwestorzy kwestionowali odmowę wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego i zarzucali błędy w oznaczeniu stron postępowania przez PINB.
Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze sprzeciwu R. P. i T. P. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 13 września 2022 r. nr 210/2022 znak: WOP.7721.758.2022.DB w przedmiocie budowy budynku garażowo-gospodarczego niezgodnie z przepisami prawa oddala sprzeciw. ał Decyzją z dnia 13 września 2022 r., nr 210/2022, znak: WOP.7721.758.2022.DB wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kutnie z dnia 27 lipca 2022 r., nr 43/2022, znak: PINB.7355.3.1.2020-22.LS, wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. 2020 poz. 1333 ze zm.), powoływanej dalej jako: "prawo budowlane" oraz art. 104 k.p.a. nakładającą na R. i T.P., inwestorów i właścicieli budynku garażowo-gospodarczego położonego w K., przy ul. [...] (działka nr [...]) obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu architektonicznobudowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego w zakresie wysokości, długości i szerokości budynku garażowogospodarczego oraz projektu zagospodarowania działki w związku ze zmianami usytuowania budynku w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kutnie przeprowadził w dniu 15 stycznia 2020 r. oględziny w sprawie budowy budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...] i przekroczenia granicy z działką nr [...] w K., ul. [...]. Zgodnie z przedstawionymi dokumentami dotyczącymi budowy budynku mieszkalnego, budynek miał być zlokalizowany w granicy działki. W inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej wykazano, iż budynek garażowo- gospodarczy wybudowano na podstawie pozwolenia na budowę ANB.7351/i/294/l-101/93 z dnia 23 lipca 1993 r. Budynek został pobudowany w odległości od. 50 cm od granicy działki nr [...]. Z pomiarów wynika, że budynek ma wymiary 5,70 x 11,00 m, co jest niezgodne z dokumentacją zatwierdzoną ww. decyzją. Budowę rozpoczęto w 1993 r. Inwentaryzacja powykonawcza została wykonana w lipcu 2004 r. Pismem z dnia 24 stycznia 2020 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie budowy budynku garażowo-gospodarczego na działce nr [...] w K., ul. [...], niezgodnie z przepisami prawa budowlanego. W dniu 8 czerwca 2022 r. wpłynął wniosek R.P. i T.P. o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego budynku garażowo- gospodarczego, parterowego, wolnostojącego o konstrukcji tradycyjnej zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], położonej w K., ul. [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kutnie ostatecznym postanowieniem z dnia 14 czerwca 2022 r., Nr 34/2022, znak: PINB.7355.3.10.2020-22/LS odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, dotyczącego budynku garażowo-gospodarczego. W dniu 30 czerwca 2022 r. organ I instancji przeprowadził ponowne oględziny budynku garażowo- gospodarczego, z których wynika, że przedmiotowy budynek garażowo - gospodarczy jest murowany z pustaka, dach jednospadowy, bez podpiwniczenia. Wymiary budynku: długość 11,07 m; szerokość 5,70 m; wysokość 2,60 m-3,10 m. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kutnie decyzją z dnia 27 lipca 2022 r., nr 43/2022, znak: PINB 7355.3.1.2020- 22.LS nałożył na R. i T.P., inwestorów i właścicieli budynku garażowo-gospodarczego położonego w K., przy ul. [...] (działka nr [...]) obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego w zakresie wysokości, długości i szerokości budynku garażowo - gospodarczego oraz projektu zagospodarowania działki w związku ze zmianami usytuowania budynku, wskazując, że wykonane pomiary wykazały istotne odstąpienie od projektu architektoniczno-budowlanego w zakresie charakterystycznych parametrów obiektu. Organ wskazał, że budowa budynku garażowo-gospodarczego, pomimo formalnego braku zgłoszenia o zakończeniu budowy, faktycznie została zakończona, w związku z tym odstąpiono od procedury wstrzymania prowadzenia robót budowlanych. Jednocześnie organ uznał, że obiekty budowlane nie naruszają warunków techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem ani porządku ładu przestrzennego gdyż w dacie wydania obu odrębnych decyzji o pozwoleniu na budowę, prawo miejscowe dopuszczało sytuowanie obiektów w granicy, a w konsekwencji akceptowało powstanie obiektów przylegających do siebie. Odwołanie od ww. decyzji wnieśli R.P. i T.P. nie zgadzając się z jej treścią i wskazując na nieprawidłowość w oznaczeniu strony, tj. I. i B.K. z uwagi na utracony tytuł prawny do nieruchomości w 2015 r. Ponadto skarżący nie zgodzili się z odmową wszczęcia uproszczonej procedury, tzw. abolicji budowlanej, która jest prostsza, szybsza i mniej kosztowna, bo chociażby bez opłat i bez obowiązku przedkładania dokumentacji architektoniczno-budowlanej oraz projektu zagospodarowania terenu. Zaskarżoną niniejszym sprzeciwem decyzją Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kutnie z dnia 27 lipca 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ i przywołując treść art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego stwierdził, że w postępowaniu naprawczym organy nadzoru budowlanego przejmują niejako kompetencje przyznane organom administracji architektoniczno-budowlanej, bowiem projekt budowlany zamienny ma zastąpić pierwotny projekt budowlany, który został usunięty z obrotu decyzją właściwego organu. Kontynuacja robót budowlanych nastąpi zatem na podstawie projektu budowlanego zamiennego, o ile jego zatwierdzenie jest możliwe. Powołany przepis zawiera wytyczne dla organu nadzoru budowlanego, który ocenia przedłożony projekt budowlany zamienny w odniesieniu do dokonanych przez Inwestora zmian istotnych. Skoro bowiem uprawniony podmiot nabył prawo wykonania określonego obiektu budowlanego, i w przeważającej części wykonał go zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę, tej części inwestycji nie można już kwestionować. Organy nadzoru budowlanego skupiają się jednak na ocenie wprowadzonych przez Inwestora zmian istotnych, i analizują, czy takie rozwiązania są możliwe do zaakceptowania biorąc pod uwagę przepisy o warunkach technicznych, jak również przepisy związane z zagospodarowaniem przestrzennym. ŁWINB w Łodzi stwierdził, że w prawie budowlanym został zawarty katalog zamknięty działań inwestora uznanych za stanowiące istotne odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Dokonanie istotnego odstąpienia jest dopuszczone jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Istotne odstępstwa dokonane w trakcie budowy bez zmiany pozwolenia na budowę skutkują wszczęciem procedury określonej w art. 51 prawa budowlanego. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w sprawie zastosowanie znajdą przepisy prawa budowlanego w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 19 września 2020r., z zastrzeżeniem art. 36a ust 5 i 5a prawa budowlanego, które znajdzie zastosowanie w brzmieniu aktualnym nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. Powołując się na treść art. 36a ust. 5 i ust. 5b znowelizowanego prawa budowlanego organ wyjaśnił, że Urząd Rejonowy w Kutnie decyzją z dnia 23 lipca 1993 r., nr ANB.7351/i/294/l-101/93 udzielił R.P. i T.P. pozwolenia na budowę budynku garażowo-gospodarczego w K., ul. [...] o powierzchni zabudowy 54,40m2. Z planu realizacyjnego z dnia 19 czerwca 1993 r. wynika, że projektowany budynek garażowo-gospodarczy ma być usytuowany w granicy z działką nr [...]. Natomiast z inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej wynika, że budynek został wybudowany w odległości 50 cm od działki sąsiedniej nr ewid. [...]. W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 15 stycznia 2020r. ustalono, że budynek ma wymiary 5,70 m x 11,00 m co jest niezgodne z pozwoleniem na budowę. Budynek został wybudowany z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu w zakresie charakterystycznych parametrów obiektów, które dotyczą: zmniejszenia długości obiektu z projektowanych 13,60 m do 11,07 m, co stanowi ok. 18%; zwiększenia szerokości obiektu z projektowanych 4,00 m do 5,70 m, co stanowi ok. 42%; zmianę wysokości obiektu z projektowanych śred. 3,15 m do śred. 2,80 m, co stanowi ok. 11%. Zmiana powyższych parametrów spowodowała zmianę w zakresie powierzchni zabudowy z 54,40 m2 do 63,09m2, co stanowi 16%. Organ II instancji stwierdził jednak, że w aktach sprawy brak jest oryginału bądź kserokopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem projektu budowlanego budynku garażowo-gospodarczego położonego w K., przy ul. [...] (działka nr [...]) zatwierdzonego decyzją Urzędu Rejonowego w Kutnie z dnia 23 lipca1993r., Nr ANB.7351/i/294/l-101/93, co uniemożliwia weryfikację ustalonych wtoku postępowania wyjaśniającego wymiarów budynku z jego projektowanymi wymiarami. ŁWINB w Łodzi wskazał ponadto, że zaskarżona decyzja została skierowana do R.P., T.P., I. K. i B.K. Natomiast z aktu notarialnego z dnia 23 grudnia 2015 r., Repertorium A Nr 8419/2015, wynika, że I.K. i B.K. przekazali umową darowizny nieruchomość składającą się z działki nr [...], położoną w K. przy ul. [...] na rzecz synów, tj. A.K. i K.K. działkę. Początkowo prawidłowo organ uznał nowych właścicieli za stronę przedmiotowego postępowania, późniejsze pisma w sprawie również były do nich kierowane, natomiast z niewiadomych względów decyzja została skierowana do osób nie będących stroną w sprawie, bowiem A.K. i K.K. są reprezentowani przez swoich rodziców w przedmiotowym postępowaniu, a decyzja powinna być skierowana do stron, a tylko doręczona pełnomocnikowi. W związku z czym, organ stwierdził, że decyzja jest obarczona wadą uzasadniającą jej nieważność z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do treści odwołania organ wyjaśnił, że uproszczone postępowanie legalizacyjne charakteryzuje się możliwością zalegalizowania różnego rodzaju obiektów, które zostały wybudowane bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, wobec czego niemożliwe jest prowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do budynku garażowo-gospodarczego, zlokalizowanego w K., ul. [...], działka nr [...]. W sprzeciwie na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R.P. i T.P. stwierdzili, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest krzywdzące i niezgodne z przepisami prawa budowlanego. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący stwierdzili, że organy niewłaściwie zastosowały przepisy prawa budowalnego dotyczące uproszczonego postępowania legalizacyjnego, uznając, że przepisy znowelizowanej ustawy nie mają zastosowania. Skarżący wskazali, że wyjściową przesłanką legalizacji uproszczonej jest upływ co najmniej 20 lat od zakończenia budowy, a budynek garażowo-gospodarczy został wybudowany w 1993 r. W związku z tym złożyli do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kutnie wniosek wraz z kompletem dokumentów wymienionych w prawie budowlanym wymaganych przy uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym. Ponadto nie został wydany nakaz rozbiórki budynku, a z ekspertyzy technicznej wynika, że budynek nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi i można go bezpiecznie użytkować zgodnie z przeznaczeniem jak i dotychczasowym sposobem użytkowania. W ocenie skarżących organ miał obowiązek wszcząć postępowanie legalizacyjne uproszczone, jednocześnie zawieszając niniejsze postępowanie. Jednocześnie skarżący stwierdzili, że organ odwoławczy niesłusznie przyznał właścicielom nieruchomości sąsiadującej status strony w postępowaniu legalizacyjnym albowiem postępowanie legalizacyjne naszego budynku garażowo-gospodarczego w żaden sposób nie narusza interesów K. i A.K. ani nie oddziałuje w żaden sposób na ich nieruchomość, gdyż nie ogranicza zabudowy na działce sąsiadów. Skarżący jednocześnie wskazali, że wykonane prace budowlane nie zostały formalnie zakończone, bo nie uzyskali pozwolenia na użytkowanie budynku garażowo-gospodarczego, co winno skutkować wygaśnięciem z mocy prawa decyzji o pozwoleniu na budowę z uwagi na fakt, że nastąpiła długotrwała przerwa w dokończeniu inwestycji. W odpowiedzi na sprzeciw Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2492.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z zm.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z przywołanych wyżej przepisów wynika zatem, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W niniejszej sprawie jak już wcześniej wskazano przedmiotem wniesionego sprzeciwu R.P. i T.P. uczynili decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 13 września 2022 r., nr 210/2022 uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kutnie z dnia 27 lipca 2022 r., nr 43/2022, znak: PINB.7355.3.1.2020-22.LS nakładającą na R. i T.P., inwestorów i właścicieli budynku garażowo-gospodarczego położonego w K., przy ul. [...] (działka nr [...]) obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu architektonicznobudowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego w zakresie wysokości, długości i szerokości budynku garażowogospodarczego oraz projektu zagospodarowania działki w związku ze zmianami usytuowania budynku w całości i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Sprzeciw został wniesiony na podstawie art. 64a p.p.s.a., zgodnie z którym od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.). Wskazać należy również, iż zgodnie z art. 64b p.p.s.a. w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 nie stosuje się. Ponadto, co istotne rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Przechodząc do oceny zasadności przedmiotowego sprzeciwu wskazać na wstępie należy, że zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Określone w powyżej powołanym przepisie uprawnienia kasatoryjne organu odwoławczego mają charakter wyjątkowy i stanowią odstępstwo od przyjętej ogólnej zasady, orzekania przez ten organ, co do istoty sprawy. Przy czym wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest uzasadnione jedynie w przypadku stwierdzenia, że doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania oraz że zakres sprawy konieczny do wyjaśnienia ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Co więcej wydając decyzję kasatoryjną, organ odwoławczy jest zobligowany do wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, co wprost wynika ze zdania drugiego wyżej przywołanego przepisu art. 138 § 2 k.p.a. (por. Przybysz Piotr Marek Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany. LEX/el 2021, art. 138). Inaczej mówiąc organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną jedynie wtedy, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przy czym rozstrzygnięcie kasatoryjne może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu odwoławczego, co do stanu faktycznego sprawy, nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym w kompetencjach organu odwoławczego mieści się uzupełnienie, w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, poprzez przeprowadzenie określonego dowodu, co również wyłącza dopuszczalność wydania decyzji kasatoryjnej. Organ odwoławczy ma bowiem nie tylko obowiązek dokonania kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą przy tym te same co na organie I instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawi i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 7 maja 2019 r., IIOSK 1140/19; wyrok WSA w Kielcach z 15 lutego 2018 r., II SA/Ke 26/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej, co już wcześniej wskazano, jest dokonanie oceny prawidłowości takiej decyzji pod kątem zasadnego skorzystania przez organ odwoławczy z uprawnienia wynikającego z art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola ta nie może natomiast obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Zasadniczo więc, rozpoznając sprzeciw, sąd administracyjny nie powinien dokonywać bezpośrednio wykładni prawa materialnego, tym niemniej, jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane (por. wyrok NSA z 10 września 2019 r., I OSK 1932/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd rozpoznający sprzeciw skarżących uznał, iż objęta nim decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi odpowiada prawu. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół ustalenia czy sprawę będzie można rozpatrzeć w trybie uproszczonego postępowania legalizacyjnego jak uważają skarżący czy też nie. Zgodnie z art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Z przepisu tego wynika, że uproszczona legalizacja dotyczy budowy (rozbudowy, nadbudowy, przebudowy) obiektu budowlanego zrealizowanej samowolnie (na zasadach podobnych jak w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). Procedura ta nie dotyczy robót, których legalizacja może nastąpić w postępowaniu naprawczym w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. Art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, że od dnia 19 września 2020 r. normuje on przypadki inne niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f. Zastosowanie tej regulacji (o ile zostanie spełniony warunek upływu 20 lat) jest możliwe tylko w stosunku do samowoli budowlanej, nie zaś do robót budowlanych wykonanych z naruszeniem prawa, do których legalizacji przewidziany jest tryb naprawczy. W przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że nie doszło do samowoli budowlanej gdyż było wydane pozwolenia na budowę. W sprawie Sąd także nie ma wątpliwości, że interes prawny w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane posiada inwestor, właściciel czy zarządca obiektu budowlanego, albowiem do nich może być skierowana stosowna decyzja. Nie jest jednakże wykluczona sytuacja, w której inne podmioty mogą legitymować się interesem prawnym uprawniającym do udziału w tym postępowaniu. Wobec powyższego stwierdzić należy, że krąg stron w postępowaniu dotyczącym postępowania legalizacyjnego prowadzonego w trybie art. 51 Prawa budowlanego jest szerszy, niż w przypadku postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, w którym znajduje zastosowanie definicja zawarta w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. W przedmiotowej sprawie ustalenie stron postępowania będzie miało miejsce w oparciu o art. 28 k.p.a., a z uwagi na zbliżenie posadowienia budynku w zbliżeniu do granicy działki sąsiedniej, organ prawidłowo uznał ich właścicieli za strony postępowania. Nie mniej zgodzić się trzeba z organem II instancji, że decyzja organu I instancji została błędnie skierowana do I. i B.K., którzy byli jedynie pełnomocnikami K. i A.K. Błąd ten był wystarczający do wydania decyzji kasatoryjnej gdyż organ II instancji nie ma możliwości konwalidacji tego typu błędu. Odnosząc się do wniosku o uchylenie decyzji organów obu instancji, należy wskazać, że jest to niemożliwe, ponieważ zgodnie z art. 151a sąd może uchylić decyzję w całości albo oddalić sprzeciw, zatem odnosi się wyłącznie do decyzji kasatoryjnej. Ponadto nie można zgodzić się ze skarżącymi, że pozwolenie na budowę wygasło, ponieważ nie została wydana żadna decyzja stwierdzająca wygaśnięcie. Sąd pragnie zauważyć, że zgłoszenie/bądź nie zgłoszenie zakończenia budowy nie jest przedmiotem badania w przedmiotowym postępowaniu. W związku z powyższym Sąd uznał, że spełnione zostały przesłanki do wydania przez organ odwoławczy decyzji z art. 138 § 2 k.p.a., co obligowało Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. oddalił sprzeciw. k.ż.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło