III SA/Lu 198/23
WyrokWSA w Lublinie2023-07-04
Skład orzekający: Jadwiga Pastusiak, Ewa Ibrom, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu o 0,52% lub 0,35% stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym, pomimo że wyniki mieściły się w dopuszczalnym błędzie pomiaru wagi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawidłowe jest nałożenie kary pieniężnej, ponieważ waga użyta do pomiaru posiadała ważne świadectwo legalizacji, a jej system nie sygnalizował błędów. Wyniki pomiarów, mimo niewielkiego przekroczenia i różnic między nimi, nadal wskazywały na przekroczenie dopuszczalnych norm nacisku osi. Przepisy prawa nie nakładają obowiązku korygowania wyników pomiarów o wartość dopuszczalnego błędu pomiaru, a zarządzenie Inspekcji Transportu Drogowego nie jest przepisem powszechnie obowiązującym.Stan faktyczny
Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę pojazdu członowego, stwierdzając przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 60 kg (0,52%) podczas pierwszego ważenia i o 40 kg (0,35%) podczas drugiego. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 6000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym nieuwzględnienie błędu pomiaru wagi oraz brak zastosowania przepisów o odstąpieniu od nałożenia kary.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 marca 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia 9 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym.
Powyższe orzeczenie wydane zostało w następującym stanie sprawy.
W dniu 5 października 2022 r. na terenie przejścia granicznego w Hrebennem funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu członowego o numerach rejestracyjnych nr rej. [...], którym wykonywany był przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz "L." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (dalej również jako "skarżąca" lub "Spółka"). Pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci opasek metalowych zaciskających, lin ze stali nierdzewnej, łańcuchów ze spawanych ogniw, haczyków metalowych, haków do olinowania, karabińczyków z metalu, metalowego stabilizatora kabla, bloku kół zapasowych do prowadzenia liny o łącznej wadze brutto 23 254,64 kg.
Podczas kontroli funkcjonariusze dokonali pomiaru rzeczywistych parametrów pojazdu, w tym pomiaru nacisków osi pojazdu. Wyniki dynamicznego ważenia nacisków osi wykazały przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 60 kg (0,52%). W wyniku powtórnego ważenia, przeprowadzonego na żądanie kierowcy, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku powyższej osi o 40 kg (0,35%).
Wyniki kontroli opisane zostały w protokołach z dnia 5 października 2022 r. nr [...] oraz nr [...] Kierujący kontrolowanym pojazdem nie wniósł uwag do protokołu kontroli.
W oparciu o powyższe, decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r. Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej jako "organ I instancji") nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 6000 zł za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych, wbrew zakazowi określonemu w art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm.), dalej jako "Prawo o ruchu drogowym" lub w skrócie "p.r.d." - jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V.
Sygn. akt III SA/Lu 198/23
W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzją z dnia 8 marca 2023 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ przywołał przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), powołanego dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów" lub "rozporządzenie", dotyczące m.in. ruchu pojazdów nienormatywnych. Wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 11,5 tony. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa powyżej, są wartości rzeczywiste (§ 5 ust. 4 rozporządzenia).
Organ podniósł, że dokonany pomiar nacisków osi pojazdu wykazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu, stanowiącej pojedynczą oś napędową o 60 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 0,52%). Kierowca skorzystał z prawa do powtórnego ważenia pojazdu członowego. Wyniki powtórnego pomiaru wykazały przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 40 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 0,35 %). Mając na uwadze powyższe, przyjęto korzystniejszy dla strony wynik ważenia. Skontrolowany pojazd jest zatem nienormatywny.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrola została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu DW600 (nr fabryczny [...]), posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji z dnia 26 października 2021 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W., Wydział Zamiejscowy w L., znak wniosku [...] Kontroli nacisków osi dokonano na wadze samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu zgodnie z wymogami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta oraz spełniającej wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 188, poz. 1345). System wagi w trakcie ważenia nie sygnalizował żadnych nieprawidłowości. Z akt sprawy wynika również, że oba ważenia przebiegały prawidłowo i w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wagi.
Organ podkreślił, że przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach, jak też wydane na podstawie tej ustawy przepisy wykonawcze, nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. Stosując zatem wagę z ważną legalizacją uzasadnione jest przyjęcie jako wyniku pomiaru wskazania wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru. Błędy graniczne to kryteria, które są badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania urządzeń pomiarowych.
W związku ze stwierdzonym przekroczeniem nacisku pojedynczej osi napędowej pojazd został uznany za nienormatywny, na przejazd którego wymagane byłoby zezwolenie kategorii V wydane dla podmiotu wykonującego przejazd. Skontrolowanym pojazdem przewożony był jednak ładunek podzielny, którego przewóz pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 64 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, jest zabroniony. Wobec powyższego zasadne było nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 6000 zł, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a w związku ust. 2 Prawa o ruchu drogowym jak za brak zezwolenia kategorii V.
Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie brak podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, ponieważ skarżąca nie udowodniła zaistnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie przedsiębiorcy od odpowiedzialności. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego rzeczy jest profesjonalnym przewoźnikiem, który powinien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisów prawa.
Pismem z dnia 14 marca 2023 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców (dalej również jako "Rzecznik") zawiadomił organ odwoławczy o wstąpieniu do postępowania. W ocenie Rzecznika organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i pełności zgromadzonego materiału, zgodnie z którymi to zasadami obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, że istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjnokarną. W niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary, nastąpiło przy użyciu wagi, która w trakcie dwukrotnego ważenia wskazała dwa różniące się o 20 kg wyniki dotyczące przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej, przy czym obydwa wyniki mieściły się w dopuszczalnym dla wagi klasy dokładności D odchyleniu wynoszącym +/- w granicach korekty wynoszącej 2% zaokrąglonej w górę do każdych pełnych 100 kg, którą nakazuje stosować funkcjonariuszom Inspektor Transportu Drogowego w § 29d pkt 5 zarządzenia nr 28/2014 G1TD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Uzyskanie dwóch różnych wyników ważeń pojazdu wykonanych jedno po drugim, poddaje w wątpliwość wiarygodność uzyskanych wyników. Hipotetycznie nie można wykluczyć, że kolejne ważenia dałyby jeszcze inne wyniki, być może nieprzekraczające dopuszczalnego parametru. Gdyby przekroczenie parametru wskazane przez wagi było znaczne, np. powyżej 20 %, wówczas można by uznać, że rzeczywiście miało ono miejsce, jeżeli natomiast jest ono marginalne (poniżej 2%), to przy różnicy wyników, budzi wątpliwość możliwość nałożenia znacznej kary pieniężnej. Zdaniem Rzecznika nałożenie kary na przedsiębiorcę w sytuacji, gdy żadne dobro prawnie chronione przez ustawę - Prawo o ruchu drogowym nie zostało zagrożone, jawi się jako nieproporcjonalne i narusza art. 31 ust. 3 Konstytucji. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2022 r. SK 66/21 Rzecznik poddał w wątpliwość również czy przepis art. 140ab ust. 1 pkt. 3 lit a p.r.d., który określa karę pieniężną za przekroczenie nacisku osi, sztywno określonej wysokości, jest zgodny z art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Zdaniem Rzecznika, w niniejszej sprawie doszło również do naruszenia przez organ przepisów postępowania polegających na niezastosowaniu do nałożonej na przedsiębiorcę kary przepisów Działu IVa k.p.a., a zwłaszcza przepisu art. 189f k.p.a. Nie bez znaczenia pozostaje bowiem okoliczność, że gdyby kontrola została przeprowadzona nie przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, lecz przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, wówczas nie doszłoby do stwierdzenia jakiegokolwiek naruszenia, z uwagi na regulacje Zarządzenia Nr 28/2014. W tej sytuacji konieczne było sięgnięcie po przepisy działu IVa k.p.a., pozwalające na odstąpienie od kary w przypadkach mniejszej wagi. Rzecznik podniósł, że dla ustalenia, czy dział ten (IVa k.p.a.) ma zastosowanie w odniesieniu do danej administracyjnej kary pieniężnej konieczne jest stwierdzenie, czy konkretne rozwiązanie prawne wymienione enumeratywnie i rozłącznie w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych. Kwestia odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia nie została uregulowana odrębnie w p.r.d., wobec czego organ naruszył art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję Spółka L. wniosła o uchylenie decyzji I i II instancji oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:
a) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału zgodnie z którymi to zasadami obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast w niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary, nastąpiło przy użyciu wagi, która w trakcie dwukrotnego ważenia wskazała dwa różniące się o 20 kg wyniki dotyczące przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej, tj. w trakcie pierwszego ważenia przekroczenie o 60 kg (0,52 %), w trakcie drugiego o 40 kg (0,35 %), przy czym obydwa wyniki mieściły się w dopuszczalnym dla wagi klasy dokładności D odchyleniu wynoszący +/-4% oraz w granicach korekty wynoszącej 2 % zaokrąglonej w górę do każdych pełnych 100 kg, którą nakazuje stosować funkcjonariuszom ITD, § 29d pkt 5 zarządzenia nr 28/2014 GITD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, który jeżeli nie wprost, to przynajmniej w drodze analogii powinien znajdować zastosowanie do kontroli przeprowadzanych również przez inne Organy;
b) art. 51 ust. 3 oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.t.d w zw. z § 29d pkt 5 zarządzenia nr 28/2014 GITD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego oraz § 20 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, w szczególności danych z tabeli nr 1 dotyczącej dopuszczalnego odchylenia każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego, zgodnie z którą w przypadku wagi o klasie dokładności D odchylenie dopuszczalne w % skorygowanego obciążenia osi wynosi +/-4%, a zatem wynik ważenia uzyskany w trakcie kontroli (0,52% i 0,35%) mieścił się w odchyleniu, a zatem w tolerancji błędu. Tym samym na stronę nie powinna zostać nałożona kara;
c) art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w prawie o ruchu drogowym przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), który regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie ustawy prawo o ruchu drogowym, a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie p.r.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1- 6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów ustawy odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a.;
d) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji gdy kara 6.000,00 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna, a ponadto w sytuacji gdyby kontrola była prowadzona przez inny Organ - Inspektorów Transportu Drogowego (ITD), to wówczas zgodnie z § 29d pkt 5 zarządzenia GITD nr 28/2014 z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, nie doszłoby w ogóle do stwierdzenia naruszenia, bowiem "w przypadku pomiarów nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu dokonywanych z użyciem wagi stacjonarnej do pomiarów dynamicznych lub wag przenośnych do pomiarów dynamicznych, od wskazania wagi stacjonarnej lub sumy wskazań wag przenośnych, dla każdej osi, odejmuje się 2% zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg wartości tej korekty.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 140aa ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 p.r.d., poprzez nałożenie na stronę surowej kary pieniężnej za stwierdzone w trakcie kontroli przekroczenie nacisku osi o 0,52% lub 0,35%, w sytuacji gdy powyższe wyniki mieszczą się w tolerancji błędu wynoszącej 2 %, a wynikającej z zarządzenia GITD, które co najmniej w drodze analogii powinno znaleźć zastosowanie przy ustalaniu parametrów w trakcie kontroli i spowodować stwierdzenie, że parametry dopuszczalne przez prawo materialne w ogóle nie zostały naruszone.
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że odnotowane w toku kontroli przekroczenie nacisku osi było niewielkie, a jednocześnie żadne inne parametry nie zostały przekroczone, co potwierdził także powtórny pomiar parametrów technicznych pojazdu. Przy dopuszczalnej całkowitej masie pojazdu wynoszącej 40.000 kg stanowiło przekroczenie niemal mikroskopijne. Zdaniem strony, słusznym wydaje się wzięcie pod uwagę regulacji GITD w zakresie prowadzenia kontroli przewozów drogowych. Inspekcja Transportu Drogowego jest bowiem formacją, która w pierwszej kolejności zajmuje się prowadzeniem kontroli przewozów drogowych - jest to, w odróżnieniu od KAS, formacja wyspecjalizowana w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie zastosowanie tych regulacji poskutkowałoby odstąpieniem od wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej, ponieważ po zastosowaniu korekty wynik mieściłby się w dopuszczalnym zakresie. Jednocześnie, uzyskanie dwóch różnych wyników ważeń wykonanych jedno po drugim, poddaje w wątpliwość wiarygodność uzyskanych wyników. Niepewność pomiarowa wagi użytej w toku kontroli nie pozwala z całą pewnością na przyjęcie, że w sprawie rzeczywiście doszło do przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi. Z uwagi na znikomą wagę naruszenia, w postępowaniu powinny, zdaniem skarżącej, znaleźć zastosowanie przepisy k.p.a. dotyczące stosowania kar pieniężnych, a w szczególności art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., nakazujący organom administracji odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu w przypadku, w którym waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Za zastosowaniem instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przemawia także naruszenie przez nałożoną karę zasady proporcjonalności. Znikoma waga naruszenia prawa w postaci bardzo niewielkiego przekroczenia nacisku osi budzi bowiem wątpliwość co do słuszności wysokości kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu odwoławczego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego jak bez zezwolenia kategorii V.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii l-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Ładunek niepodzielny, stosownie do definicji ustawowej z art. 2 pkt 35b u.p.r.d. to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.
Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, które nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie.
W świetle art. 140ab ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, za brak zezwolenia kategorii V ustala się karę pieniężną w wysokości:
a) 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
b) 10 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.
W myśl zaś art. 140ab ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, czyli zakazu przewozu pojazdem
nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.
Dopuszczalne parametry pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały w przepisie art. 61 Prawa o ruchu drogowym oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi, nie może przekraczać w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14 - 11,5 tony. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa powyżej, są wartości rzeczywiste (§ 2 ust. 17, § 3 ust. 3 i § 5 ust. 4 rozporządzenia).
Bezspornym jest, że w dniu kontroli kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy - ładunku w postaci opasek metalowych zaciskających, lin ze stali nierdzewnej, łańcucha ze spawanych ogniw, haczyków metalowych, haku do olinowania, karabińczyka z metalu, metalowego stabilizatora kabla, bloku koła zapasowego do prowadzenia liny - a więc ładunku podzielnego. Przewóz wykonywany był pojazdem członowym składającym się z dwuosiowego pojazdu silnikowego i trzyosiowej naczepy, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów.
Jak wynika z akt sprawy, dopuszczalny nacisk osi drugiej pojazdu, stanowiącej pojedynczą oś napędową został przekroczony o 60 kg, czyli o 0,52%. Powtórne ważenie, przeprowadzone na żądanie kierowcy, wykazało przekroczenie dopuszczalnego nacisku powyższej osi o 40 kg (0,35%), jednak organ uwzględnił korzystniejszy dla strony wynik z ważenia pojazdu. Pozostałe parametry pojazdu nie zostały przekroczone.
W świetle przytoczonych regulacji i stwierdzonych w trakcie kontroli okoliczności należało uznać, że organy prawidłowo ustaliły, że kontrolowany pojazd był nienormatywny z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi drugiej pojazdu, stanowiącej pojedynczą oś napędową. Prawidłowo również przyjęły, że ze względu na przekroczenie nacisku osi kontrolowany pojazd wymagałby uzyskania pozwolenia kategorii V. Pojazdem tym przewożony był jednak ładunek podzielny, który nie może być przewożony pojazdem nienormatywnym (z wyjątkiem niemającego w sprawie zastosowania przypadku przejazdu na podstawie zezwolenia kategorii I), wobec czego organy słusznie wymierzyły stronie skarżącej karę za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak za brak zezwolenia kategorii V na podstawie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 140ab ust. 2 p.r.d., a nie za brak samego zezwolenia. Wysokość kary ustalono na postawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. W ocenie sądu, postępowanie organów w tym zakresie było prawidłowe.
Zarzuty skargi koncentrują się na naruszeniu przez organ przepisów postępowania, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wynikach pomiarów dokonanych wagą producenta "TAMTRON Systems" OY (Finlandia) znak fabryczny DW 600 i nieuwzględnienie dla tego typu wagi błędu pomiaru. W ocenie strony skarżącej, przy ustalaniu wyniku ważenia należało się odnieść do danych zawartych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, dotyczących dopuszczalnego odchylenia każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego, z których wynika, że w przypadku wagi o klasie dokładności D odchylenie dopuszczalne w % skorygowanego obciążenia osi wynosi +/-4%.
W ocenie sądu, argumentacja strony nie zasługuje na uwzględnienie.
Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli wynika, że kontrola nacisków osi pojazdu została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu DW 600 (nr [...], producent T. S. O., rok produkcji 2006). Waga posiadała ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 26 października 2021 r. (ważne do dnia 26 listopada 2023 r.), wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. Wydział Zamiejscowy w L. (k. [...] akt administracyjnych). Z akt sprawy nie wynika, aby w trakcie ważenia doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości, a w szczególności aby system wagi sygnalizował błędy pomiaru. Trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że waga jest wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. W sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy system wagi nie sygnalizował błędu, należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i nie zachodzą podstawy do kwestionowania wyników pomiaru. Wymaga podkreślenia, że skarżąca nie zanegowała zawartego w zaskarżonej decyzji stwierdzenia przez organ, że w trakcie ważenia system wagi nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru. Również obecny przy ważeniu kierowca nie zgłaszał, poza wnioskiem o powtórne ważenie, żadnych uwag w tym zakresie i podpisał protokół bez zastrzeżeń. Z akt sprawy nie wynika, by proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia. Okoliczności takich nie powołuje także skarżąca. Jak wskazano też wyżej, nie jest sporne w sprawie, że system wagi nie sygnalizował jakichkolwiek nieprawidłowości w procesie pomiaru.
Zaznaczyć także należy, że protokół kontroli, z uwagi na zawarty w nim bezpośredni opis przebiegu przeprowadzanych czynności, uznawany jest za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. protokół kontroli stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zasadnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że kierowca nie zgłosił uwag do sposobu przeprowadzania kontroli, a jedynie wniósł o przeprowadzenie ponownego ważenia, nie podnosząc jednak jakichkolwiek zarzutów co do warunków pomiaru, sprzętu, którym pomiar nacisku osi był dokonywany, czy też postępowania funkcjonariuszy przeprowadzających kontrolę, mimo że kierowca został pouczony o możliwości zgłoszenia uwag co do wykonywanych czynności kontrolnych. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie, do której akt zostały dołączone instrukcja obsługi wagi oraz świadectwo legalizacji ponownej, nie zachodziły przesłanki do przeprowadzania przez organ dodatkowych dowodów na okoliczność przebiegu procesu ważenia.
Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzenia wagowego. Ważenie należy zatem uznać za prawidłowe.
Zgodnie z § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 188, poz. 1345) podczas legalizacji pierwotnej, w normalnych warunkach użytkowania, należy sprawdzić:
1) zgodność wagi z zatwierdzonym typem w zakresie:
a) właściwego wykonania konstrukcji i zastosowania odpowiednich materiałów,
b) właściwych oznaczeń;
2) prawidłowość zainstalowania wagi w miejscu użytkowania;
3) kompletność wyposażenia stosownie do każdego przewidywanego rodzaju ważonego pojazdu i produktu;
4) zgodnie z określoną klasą dokładności spełnianie wymagań w zakresie, o którym mowa w § 29 ust. 1 pkt 1, 2, 3 lit. a, b, g-m i ust. 3, dla poszczególnych rodzajów pojazdów i produktu, do ważenia których jest przewidziana sprawdzana waga.
Podczas legalizacji ponownej wykonuje się sprawdzenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 2-4 (§ 30 ust. 2 powołanego rozporządzenia).
Przepis § 29 tego rozporządzenia przewiduje, że:
1. podczas badań typu należy sprawdzić dokumentację techniczno- konstrukcyjną zgłoszonej do badań wagi oraz przeprowadzić badania egzemplarza wagi w zakresie:
1) wymagań podczas ważenia dynamicznego, z wykorzystaniem pojazdów kontrolnych zgodnie z § 32 i w warunkach działania określonych przez producenta, odnośnie do:
a) odchylenia każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy,
b) odchylenia każdego obciążenia osi od wartości statycznego obciążenia osi dla pojazdu kontrolnego dwuosiowego sztywnego,
c) błędu sumarycznego masy dowolnego pojazdu kontrolnego;
2) wymagań odnośnie do błędu wskazań podczas ważenia statycznego dla dowolnego obciążenia z zakresu ważenia, gdy waga jest stosowana do ważenia statycznego;
3) pozostałych wymagań:
a) zgodności wskazań cyfrowego urządzenia wskazującego i drukującego,
b) właściwej wartość działki elementarnej wagi, liczby działek elementarnych wagi, obciążenia minimalnego,
c) błędów wskazań ważenia statycznego podczas oddziaływania czynników wpływających,
d) wpływu zakłóceń dla wag elektronicznych,
e) wpływu temperatury na wskazanie zerowe,
f) stabilności przedziału wskazań dla wag elektronicznych,
g) urządzeń zerujących,
h) urządzenia podtrzymującego zero, *.
i) urządzeń wskazujących i drukujących odnośnie do:
-łatwego i jednoznacznego odczytania wyników,
- drukowania co najmniej wymaganych danych,
-zakresu ważenia,
- urządzenia sumującego,
- czujnika obecności pojazdu,
- urządzenia zapewniającego centryczny przejazd pojazdu,
- kierunku przejazdu, jeżeli ma zastosowanie,
- prędkości przejazdu podczas ważenia,
j) właściwego zainstalowania zgodnego z wymaganiami dotyczącymi w szczególności wypoziomowania powierzchni jezdni, strefy ważenia i strefy poza strefą ważenia,
k) właściwego odwodnienia,
I) możliwości umieszczania cech zabezpieczających albo właściwości zabezpieczenia elektronicznego,
m) właściwego oznaczenia wagi;
2. podczas badania typu wag elektronicznych dodatkowo należy sprawdzić wymagania dotyczące:
1) działania w przypadku wystąpienia zakłóceń;
2) możliwości kontroli wyświetlacza;
3) działania w czasie nagrzewania; ij
4) właściwego działania po podłączeniu urządzeń peryferyjnych;
5) właściwego działania po spadku napięcia baterii zasilającej;
3. jeżeli badana waga będzie stosowana jako waga kontrolna własna, w celu wyznaczenia statycznego obciążenia osi pojazdu dwuosiowego należy sprawdzić:
1) błędy wskazań podczas ważenia statycznego dla dowolnego obciążenia z zakresu ważenia;
2) dokładność zerowania;
3) niecentryczność;
4) pobudliwość.
Zatem potwierdzeniem spełnienia przez wagę wymagań określonych w rozporządzeniu jest świadectwo legalizacji, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej. Nie ma więc podstaw, by kwestionować sprawność wagi podczas kontroli w dniu 5 października 2022 r. Spełnienie wymogów w tym zakresie wynika bowiem wprost z dołączonego do akt świadectwa legalizacji ponownej wagi użytej podczas przedmiotowej kontroli. Zaznaczyć należy, że świadectwo legalizacji wydawane jest na określony czas, po którym ponownie następuje sprawdzenie urządzenia. Okres ten jest na tyle niedługi, by używanie wagi i jej elementów nie miało wpływu na proces ważenia. Jednocześnie podkreślić należy, że w stanie faktycznym sprawy nie ujawniono żadnych okoliczności, które mogłyby podważać potwierdzoną świadectwem legalizacji ponownej sprawność i prawidłowość działania wagi. Z akt sprawy nie wynika, by w czasie czynności pomiaru system wagi zarejestrował jakiekolwiek nieprawidłowości, nie wykazywał również jakichkolwiek usterek ani wad wagi. Kierujący pojazdem został też poinformowany o zasadach wykonania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Kierowca miał zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się w protokole z kontroli na temat sposobu i warunków jej wykonywania i zgłoszenia uwag odnośnie do dokonanych czynności, z czego nie skorzystał. Zatem, gdy pomiaru dokonano wagą z ważną legalizacją, a z takim urządzeniem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, zasadnym jest przyjęcie jako wyniku ważenia wartości rzeczywistych nacisków osi pojazdu podanych przez tę wagę.
Podsumowując, ważne świadectwo legalizacji wagi świadczy o tym, że zarówno waga, jak i stanowisko pomiarowe, spełniają wszelkie wymogi metrologiczne i umożliwiają dokonywanie właściwych pomiarów. Ponadto w obu protokołach kontroli z dnia 5 października 2022 r. w pkt 12 wskazano, że kontroli nacisków osi dokonano zgodnie z informacjami wskazanymi na znakach i tablicach umieszczonych przed wjazdem na wagę.
Kwestionując wyniki pomiarów nacisków osi, skarżąca akcentuje różnicę wyników pierwszego i drugiego ważenia (odpowiednio wykazujących przekroczenie dopuszczalnego nacisku o 60 kg oraz o 40 kg), a także wskazuje, że oba te wyniki (0,52 % i 0,35 % dopuszczalnej wartości), mieszczą się w granicach błędu pomiarowego przyjętego dla tego typu wag.
Niewątpliwie wyniki pomiarów w obu przypadkach różniły się, jednak oba pomiary pojedynczej osi napędowej pojazdu wskazywały na przekroczenie dopuszczalnych norm, przy prawidłowo stwierdzonym przez organ dopuszczalnym nacisku wynoszącym 11,5 tony dla tej grupy osi.
Zdaniem Sądu, sama różnica pomiędzy wynikami obu pomiarów nie świadczy o nieprawidłowości procesu ważenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że na wyniki ważenia dynamicznego pojazdu mogą mieć wpływ różne czynniki, w tym stan techniczny pojazdu czy sposób zabezpieczenia ładunku, a także technika jazdy. Z tego właśnie względu istnieje możliwość przeprowadzenia powtórnego ważenia.
Prawidłowe jest również stanowisko organów o braku przesłanek przyjmowania jako wyniku ważenia jakiejkolwiek wartości innej niż wartość nominalna, to jest wskazywana przez urządzenia pomiarowe. Z dołączonej do akt administracyjnych instrukcji obsługi wagi nie wynika, by uzyskane wyniki pomiarów należało pomniejszyć o wartość dopuszczalnego odchylenia.
Przepisy prawa również nie nakładają na organy obowiązku pomniejszenia wyników ważenia o jakąkolwiek wartość dopuszczalnego błędu pomiaru. W szczególności obowiązku takiego nie można wywieść z przepisów rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe. Rozporządzenie rozróżnia przy pomiarze obciążenia osi cztery klasy dokładności wag oznaczane jako: A, B, C i D (§ 20 ust. 1). Odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 20 ust. 2). W wymienionym załączniku, w Tabeli nr 1 określającej odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego, dla klasy dokładności wagi D przewidziano odchylenie ±2% (±4% podczas użytkowania). Odchylenie dopuszczalne wskazuje na możliwy dopuszczalny błąd pomiaru, różny w zależności od klasy dokładności wagi, nie oznacza jednak konieczności korygowania każdego wyniku pomiaru o wskazane wyżej odchylenia dopuszczalne. Jest oczywiste, że każda waga ma określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę. Nie ma podstaw do odejmowania określonej wartości od każdego wyniku pomiaru, skoro odchylenie dopuszczalne dotyczy zarówno wartości niższej, jak i wyższej od wskazywanej przez wagę (plus/minus) w czasie pomiarów kontrolnych.
Podkreślić należy, że błędy graniczne wskazań wag, na podstawie § 28-30 rozporządzenia sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe, są uwzględniane w procesie ich legalizacji, także ponownej. Natomiast wartość dozwolonych wskazanymi przepisami granicznych błędów wagowych nie może być wykorzystywana do określenia jakichkolwiek poprawek do nominalnych wskazań wag (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., II GSK 909/21, z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. I GSK 1312/14 oraz z dnia 30 sierpnia 2004 r. GSK 778/04).
Z omówionych przyczyn zarzut nieuzasadnionego nieuwzględnienia korekty związanej z błędem pomiaru jest więc bezpodstawny, skoro ani instrukcja użytkowania wagi ani przepisy prawa nie nakładają na organy obowiązku korygowania wyników pomiarów o wartość dopuszczalnego odchylenia od skorygowanego obciążenia osi (grupy osi) w celu uzyskania ostatecznych, rzeczywistych nacisków osi.
Potwierdzeniem spełnienia przez wagę wymagań określonych w rozporządzeniu jest świadectwo legalizacji, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej, wydawane przez naczelników obwodowych urzędów miar. Jak już wyżej wskazano, wykorzystana w rozpoznawanej sprawie waga samochodowa do ważenia pojazdów w ruchu posiadała świadectwo legalizacji ponownej wydane w dniu 26 października 2021 r. przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W., ważne do dnia 26 listopada 2023 r. Oznacza to, że waga spełniała formalne kryteria dopuszczające ją do użytku.
Powyższej oceny nie zmienia Zarządzenie nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r., w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz.U. GITD z 2014 r. nr 14). Przede wszystkim zarządzenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie jest przepisem prawa powszechnie obowiązującego, lecz instrukcją mającą charakter przepisów wewnętrznych, skierowaną do podległych temu organowi inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Nie ma zatem żadnych podstaw do stosowania tego zarządzenia przez inne organy uprawnione do kontroli przewozów. Ponadto zarządzenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego wskazuje na możliwe błędy wskazań wag, wynikające z nachylenia nawierzchni na stanowisku ważenia i błędy wynikające z cząstkowego ważenia pojazdów wieloosiowych, przewiduje zatem korektę wyniku ważenia z uwagi na szczególne warunki pomiaru, przyrządami używanymi przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Z akt sprawy nie wynika, aby proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia. Okoliczności takich nie powołuje także strona skarżąca. Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzenia wagowego.
Trafnie również organy stwierdziły, że strona skarżąca w toku postępowania nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. Zgodnie z powołanym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:
a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,
b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub
2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.
Przepis art. 140aa ust. 4 p.r.d., jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz i musi być interpretowany ściśle. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu, doszło do naruszenia prawa. Podejmując się przewozu określonego ładunku, podmiot wykonujący przejazd powinien przedsięwziąć kroki zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych parametrów pojazdu. Skarżąca nie wykazała, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia. Skarżąca Spółka, będąca przedsiębiorcą zajmującym się profesjonalnie przewozem ładunków po drogach publicznych, powinna znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków. Przed rozpoczęciem przewozu powinna była sprawdzić, czy po załadowaniu towaru nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi. To bowiem podmiot wykonujący przewóz powinien wykazać, co uczynił dla zapewnienia wykonywania przewozu zgodnie z prawem oraz że nie mógł przedsięwziąć nic więcej, a podjęte działania pozwalały na uzasadnione przekonanie, iż nie naruszy prawa.
Strona skarżąca ani w skardze, ani w trakcie postępowania administracyjnego nie przedstawiła żadnych okoliczności, które mogłyby ją zwolnić z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie na podstawie omawianego przepisu. Samo przekonanie Spółki o odpowiednim przygotowaniu przejazdu, w żadnym razie nie jest wystarczające do uwolnienia się skarżącej od odpowiedzialności na podstawie omawianego przepisu.
Wbrew twierdzeniom strony, w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 189a i art. 189f k.p.a. Przepisów działu IVa k.p.a. nie stosuje się bowiem do kar pieniężnych, uregulowanych w przepisach odrębnych.
Niewątpliwie art. 189a k.p.a. w § 1 przewiduje, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia
pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
- przepisów działu IVa w tym zakresie nie stosuje się.
Według art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
W ustawie - Prawo o ruchu drogowym uregulowane zostały przesłanki nałożenia kar i ich wysokość w zależności od rodzaju naruszenia, przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary i umorzenia postępowania, a także egzekucja kar i przedawnienie obowiązku ich uiszczenia. W art. 140 aa p.r.d. uregulowano ogólne kwestie związane z nałożeniem kary pieniężnej w wysokości określonej w art. 140 ab p.r.d. Natomiast art. 140 aa ust. 4 p.r.d. normuje przesłanki niewszczynania postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz umarzania wszczętego już postępowania. Wskazuje też w sposób kompleksowy przypadki wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika, czyli w efekcie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Nie jest przy tym istotne, że przepis art. 140aa ust. 4 p.r.d. nie posługuje się sformułowaniem "odstąpienia od nałożenia kary", o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. Jak wskazuje w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 140aa ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 140aa ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a (...) dla przyjęcia, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., sygn. II GSK 375/21 oraz sygn. II GSK 717/21, a także - na tle przepisów ustawy o transporcie drogowym - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., sygn. II GSK 248/21).
Stąd też brak było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisów art. 189d oraz art. 189f k.p.a., czego domagała się strona skarżąca w skardze.
Powyższej oceny nie podważa treść przywołanej przez skarżącą uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. III OPS 1/21. Zgodnie z treścią tej uchwały do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r., poz. 888 ze zm.), stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z-2021 r., poz. 735 ze zm.). Zatem podjęta uchwała dotyczy administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a nie kar określonych w Rozdziale 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przy tym w uzasadnieniu uchwały również zwrócono uwagę na konieczność poszukiwania w ustawie szczególnej materii zbieżnej treściowo z regulacją zawartą wart. 189f k.p.a. Przedstawiona wyżej analiza przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazuje zaś, że ustawa ta zawiera normy zbieżne treściowo z instytucjami, o których mowa w art. 189a § 2 pkt 1 i 2 k.p.a. Stąd też nie zachodzą podstawy do stosowania w niniejszej sprawie przepisów art. 189d oraz art. 189f k.p.a.
Z przyczyn omówionych już wyżej na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze zarzuty naruszenia w kontrolowanym postępowaniu przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję organ wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i zgromadził pełny materiał dowodowy, który poddał wszechstronnej ocenie. Tym samym nie znajduje również podstaw zarzut obrazy wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
W ocenie Sądu, organ ustalił stan faktyczny prawidłowo, uwzględniając wszystkie przeprowadzone w sprawie dowody, szczegółowo wyjaśnił procedurę ważenia nacisków osi pojazdu, opisał cechy użytej wagi i proces jej legalizacji, odnosząc się do podstaw prawnych zawartych w ustawie - Prawo o miarach i rozporządzeniu w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe. W uzasadnieniu decyzji organ zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wskazał dowody, na których się oparł. Uzasadnienie prawne decyzji zawiera szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Nie zachodziły zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z. 2023 r., poz. 259 z późn. zm.) Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło