II GZ 397/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 30 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 września 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 460/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 marca 2022 r. nr SKO Gd/5925/21 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wyrokiem z dnia 16 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 marca 2022 r. nr SKO Gd/5925/21 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W postanowieniu o stwierdzeniu prawomocności wskazano, że ww. wyrok stał się prawomocny od dnia 18 kwietnia 2023 r. W dniu 28 sierpnia 2023 r. (data stempla pocztowego) skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o sporządzenie jego uzasadnienia. Skarżący wskazał, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku, bowiem od 4 lutego 2023 r. przebywał za granicą. Dopiero pod koniec marca wrócił do domu. Po powrocie w skrzynce na listy nie znajdowało się żadne powiadomienie z zaznaczeniem oczekującej korespondencji sądowej. O wyroku dowiedział się dopiero z pisma Starostwa Powiatowego w W., które odebrał w dniu 24 sierpnia 2023 r., a które dotyczyło zatrzymania prawa jazdy w zw. z brakiem poddania się badaniom. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 4 września 2023 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 16 marca 2023 r. Według Sądu I instancji w sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez winy skarżącego. WSA wyjaśnił, że termin rozprawy został pierwotnie wyznaczony na dzień 19 stycznia 2023 r., o czym skarżący został powiadomiony w dniu 27 grudnia 2022 r. Rozprawa została odwołana z przyczyn losowych, a o jej odwołaniu powiadomiono skarżącego w dniu 19 stycznia 2023 r. Zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 16 marca 2023 r. wydano w dniu 13 lutego 2023 r. Z adnotacji na kopercie, zawierającej zawiadomienie skarżącego o terminie rozprawy wynika, że pierwsze awizo przesyłki pochodziło z dnia 16 lutego 2023 r. Wezwanie dla skarżącego pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia. W ocenie Sądu I instancji wskazane przez skarżącego okoliczności nie świadczą o tym, by do uchybienia terminu doszło bez jego winy. Skarżący, z uwagi na swój wyjazd, mógł ustanowić pełnomocnika do reprezentowania go przed sądem, przy czym nie jest to okoliczność, decydująca o braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący bowiem - mimo że miał świadomość toczącej się przed sądem sprawy na skutek wniesionej przez niego skargi - nie zadbał o powiadomienie Sądu, że wyjeżdża poza granice kraju, a jego nieobecność potrwa kilka tygodni. Sprawa z jego skargi miała być rozpoznana w styczniu 2023 r., lecz została odwołana, wobec czego skarżący tym bardziej powinien zadbać właściwie o swoje interesy. Tymczasem przez kilka miesięcy nie dowiadywał się on, co w sprawie się dzieje. Z twierdzeń skarżącego nie wynika, by podjął jakiekolwiek próby kontaktu z Sądem lub by próbował dowiedzieć się w placówce pocztowej, kto był nadawcą przesyłki, awizowanej w dniu 16 lutego 2023 r. W tej sytuacji zachowanie skarżącego należy uznać co najmniej za niedbalstwo w prowadzeniu własnych spraw. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gdańsku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił wadliwie przyjęcie, że ponosi on winę za uchybienie terminu w odbiorze przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy, podczas gdy w skrzynce pocztowej nie znajdowało się żadne awizo. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie przez stronę terminu nie nastąpiło z jej winy. Brak winy wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Podniesiona w zażaleniu argumentacja zmierza w istocie do zakwestionowania skuteczności doręczenia zastępczego przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy na dzień 16 marca 2023 r. Skarżący twierdzi, że doręczyciel nie umieścił w skrzynce odbiorczej zawiadomienia o próbie doręczenia ww. przesyłki wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana (awizo). Zatem skarżący nie miał wiedzy, o rozprawie w dniu 16 marca 2023 r., na której zapadł wyrok. W konsekwencji bez swojej winy nie złożył w terminie wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wątpliwości skarżącego, co do miejsca, w którym listonosz miał pozostawić awizo. Ta okoliczność nie jest bowiem jednoznaczna. W aktach sprawy znajduje się wprawdzie urzędowe potwierdzenie zastępczego doręczenia przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy na dzień 16 marca 2023 r., jakim jest opisana przez pracownika(ów) placówki pocztowej przesyłka (koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru - karta 84). Zauważyć jednak należy, że wartość dowodowa powyższego potwierdzenia może budzić uzasadnione zastrzeżenia, mając na uwadze okoliczność, że przesyłkę zwrócono Sądowi I instancji bez poprawnego jej opisania (brak zakreślenia gdzie umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej). Zgodnie z § 34 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1026), jeżeli w chwili doręczania przesyłki rejestrowanej stwierdzono nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do jej odbioru, o których mowa w art. 37 pr. poczt., zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana, operator wyznaczony pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zawiadomienie to ma postać papierową. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że odnotowanie wyłącznie informacji o awizowaniu, bez podania miejsca pozostawienia zawiadomienia, nie spełnia wymogu określonego w § 34 ust. 1 cyt. rozporządzenia, to zaś nie pozwala uznać skuteczności takiego doręczenia (zob. np. postanowienie NSA z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt I GZ 286/19). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, iż zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. To zaś ma kluczowe znaczenie dla rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu, tym bardziej że zawiadomienie o terminie rozprawy (karta 73) zawierało pouczenie, iż uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane stronie na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Wobec tego, skoro zachodzą poważne wątpliwości, czy skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy w dniu 16 marca 2023 r. – na której zapadł wyrok w jego sprawie, to bez jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii - nie sposób przyjąć, że niezgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w ustawowym terminie było następstwem jego zaniedbania. Nie można zaś podzielić stanowiska Sądu I instancji, że "Z twierdzeń skarżącego nie wynika, by podjął jakiekolwiek próby kontaktu z sądem lub by próbował dowiedzieć się w placówce pocztowej, kto był nadawcą przesyłki, awizowanej w dniu 16 lutego 2023 r." (strona 5 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia). Jeśli skarżący twierdzi, a twierdzenie to nie jest pozbawione uzasadnienia, że nie miał wiedzy o przesyłce zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy na dzień 16 marca 2023 r., ponieważ doręczyciel nie pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej zawiadomienia o próbie jej doręczenia, to trudno oczekiwać od skarżącego, aby dowiadywał się w placówce pocztowej, kto jest jej nadawcę. Natomiast, to na Sądzie spoczywał obowiązek prawidłowego powiadomienia skarżącego o terminie rozprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji weźmie pod uwagę treść przepisów regulujących instytucję doręczenia zastępczego i ustali, czy przy takim, a nie innym sposobie wypełnienia druku przez listonosza - w kontekście twierdzeń skarżącego - miało miejsce doręczenie zastępcze zawiadomienia o terminie rozprawy na dzień 16 marca 2023 r. Bez tych ustaleń nie można bowiem przyjąć, że skarżący posiadał wiedzę o zaplanowanej na dzień 16 marca 2023 r. rozprawie oraz o wyroku oddalającym jego skargę, który został ogłoszony w tym dniu. Dopiero w następstwie tych ustaleń WSA oceni, czy uchybienie przez skarżącego terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jego winy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.