III SAB/Kr 63/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2022 r. sprawy ze skargi H. K. na bezczynność Burmistrza Andrychowa z dnia 20 maja 2022 r. Nr SKO.ŚR/4111/538/2022 w przedmiocie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę. Skarżąca H. K. wniosła skargę na bezczynność Burmistrza Andrychowa w przedmiocie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, wskazując jako podstawę skargi art. 3 § 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") oraz art. 101a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 559 z późn. zm.; powoływanej dalej jako "u.s.g.") w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g., art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o: - zobowiązanie Burmistrza Andrychowa do zgłoszenia skarżącej w określonym terminie do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 1 lutego 2021 r. oraz opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne za skarżącą za okres 1 luty 2021 r. - 31 sierpień 2021 r., - stwierdzenie, że bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - zasądzenie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a, względnie o wymierzenie organowi grzywny, nakazanie organowi nadzoru wykonanie niezbędnych czynności na rzecz skarżącej, na koszt i ryzyko gminy oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Skarżąca podniosła, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 lipca 2021 r. przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 lutego 2021 r. na stałe. Mimo powyższego Burmistrz Andrychowa do chwili obecnej nie zgłosił skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego i nie opłacił składek za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. Skarżąca podniosła, że na zasadzie art. 66 ust. 1 pkt 28a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1285 z późn. zm.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne, przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Nadto, w myśl art. 75 ust. 11 u.ś.o.z. osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a stosownie do treści art. 86 ust. 1 pkt 9 u.ś.o.z.- obowiązek opłacania składek na to ubezpieczenie ciąży na Wójcie, Burmistrzu lub Prezydencie miasta. Stosownie do treści art. 23b ust. 1 pkt 3 u.ś.r. organ właściwy ustalający prawo do świadczeń rodzinnych jest obowiązany do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji drogą elektroniczną, w tym od organów emerytalno-rentowych, informacji o okresie opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżąca zarzuciła, że organ nie wzywał jej do przedstawienia informacji o okresie jej ubezpieczenia zdrowotnego. Nadto nawet w zakresie twierdzeń nie wskazuje on, iż istniały jakiekolwiek przyczyny uniemożliwiające samodzielne uzyskanie lub weryfikację stosownych informacji przez organ I instancji. Skarżąca nie była pouczona przez pracownika organu - o konieczności przedstawienia przez nią jakichkolwiek informacji o okresie jej ubezpieczenia zdrowotnego, a zatem powinna zostać zgłoszona do ubezpieczenia od dnia, w którym przyznane jej zostało świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca zarzuciła, że organ I instancji narusza swoją bezczynnością interesy skarżącej, a to poprzez ryzyko obciążenia jej należnościami wskutek korzystania w spornym okresie z publicznej służby zdrowia, którą to możliwość dawało ubezpieczenie zdrowotne i skarżąca powinna mieć ją zagwarantowaną ze względu na fakt przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem skarżącej obowiązek zgłoszenia jej do ubezpieczenia ciąży na Burmistrzu Andrychowa z mocy prawa. Rzeczony stan faktyczny potwierdza również decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2021 r., o sygn.: SKO.ŚR.4111/16O9/2021. Skarżąca podniosła, że zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjęto żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzono postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zostało ono zakończone wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo podjęciem stosownej czynności Za uznaniem zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego i opłacenia składek za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. za czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przemawiają następujące argumenty: 1) czynność ta, mając charakter władczy, jest podejmowana w stosunku do konkretnych podmiotów, a więc w sprawach indywidualnych; 2) władczość tej czynności polega na spowodowaniu dla adresata, którego nie zgłoszono do rzeczonego ubezpieczenia i nie odprowadzono ww. składek., niekorzystnych skutków prawnych (a to możliwości obciążenia Skarżącej należnościami wskutek korzystania w spornym okresie z publicznej służby zdrowia); 3) czynność ta dotyczy obowiązków organu wynikających z przepisów prawa administracyjnego (art. 75 ust. 11 u.ś.o.z oraz art. 86 ust. 1 pkt 9 u.ś.o.z.), przy czym obowiązek jest tu rozumiany w znaczeniu potocznym jako powinność wynikająca z przepisów prawa. Skarżąca podniosła, że nie ma interesu prawnego w wydaniu decyzji o odmowie dokonania czynności materialno-technicznej, co determinuje brak zasadności skarżenia braku aktywności organu w przedmiocie wydania ww. decyzji (na chwilę obecną brak jest w obrocie prawnym jakiejkolwiek decyzji w tej materii). Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że związany był oświadczeniami skarżącej H. K., dotyczącymi opłacania przez nią składki KRUS za okres od lutego 2021r. do sierpnia 2021r. Skarżąca wnioskowała o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym od września 2021 r. Ośrodek Pomocy Społecznej nie opłacił składki zdrowotnej za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r., gdyż zgodnie z oświadczeniem strony z dnia 31 sierpnia 2021 r. skarżąca podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W związku z faktem, iż skarżąca dopiero we wrześniu 2021 r. poinformowała, że nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i złożyła prośbę o objęcie jej ubezpieczeniem zdrowotnym od 1 września 2021r. nie została zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego za okres od 1 lutego 2021r. do 31 sierpnia 2021r. Organ podkreślił, że brak jest możliwości "wyrównania" składek za okres wstecz, gdyż skutkowałoby to koniecznością opłacenia odsetek przez organ. Odsetki naliczane są w przypadku niedopełnienia nałożonych na płatnika obowiązków. W niniejszej sprawie brak jest bezczynności organu, gdyż wszelkie działania odbywały się zgodnie z wnioskiem strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329; zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Kontrola sądu obejmuje również orzekanie w sprawach spraw na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 p.p.s.a.). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że przyjmuje się, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony. Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2003 r., IV SAB/Wa 109/07). Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 maja 2019 r. (sygn. akt I OSK 2255/17) "należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, że pojęcie "bezczynności" odnosi się do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2017, art. 3 Nb 78). Przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął czynności w sprawie. Przy ocenie przewlekłości postępowania istotne jest bowiem i to, czy organ podejmował czynności niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy i to niezależnie od tego, czy strona zgłaszała określone żądania w tym zakresie. W piśmiennictwie przyjmuje się także, że przewlekłe prowadzenie postępowania może pozostawać w związku z bezczynnością organu, które wystąpi wówczas, gdy we wszczętym postępowaniu organ nie podejmuje żadnych czynności (por. J. P. Tarno, Bezczynność organu a przewlekłe prowadzenie postępowania, Casus 2013, nr 69, s. 11).". Tak czy inaczej o bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania może być mowa wówczas, gdy mamy do czynienia z toczącym się postępowaniem administracyjnym, które powinno zakończyć się wydaniem decyzji, postanowienia lub podjęciem aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. Poddana kontroli Sądu skarga została poprzedzona ponagleniem. Należy w pierwszej kolejności podnieść, że kwestia żądania opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. z tytułu pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego na K. Z. była przedmiotem rozstrzygnięcia decyzją administracyjną wydaną przez Burmistrza Andrychowa w dniu 18 października 2021 r. nr OPS/DŚR.ŚR.4802.10.1784.2021.SKŁ.OD, w której to organ odmówił opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne za wskazany wyżej okres. W wyniku wniesienia przez skarżącą odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło ją w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji w całości, decyzją z dnia 6 grudnia 2021 r., nr SKO.ŚR/4111/1609/2021. Należy podnieść, że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 28a ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2561) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne, przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Skarżąca w dniu 17 września 2021 r. złożyła oświadczenie – żądanie o objęcie jej ubezpieczeniem zdrowotnym od 1 września 2021 r. Wcześniej skarżąca oświadczyła, że podlegała ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Zdrowotnego (oświadczenie skarżącej z 31 sierpnia 2021 r.). Organ dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego bezpośrednio po złożeniu przez skarżącą wniosku, to jest w dniu 20 września 2021 r. W tej sytuacji nie sposób twierdzić, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż podjął działania zgodnie z wnioskiem strony, niezwłocznie. Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. ----------------------- 6