II OZ 505/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 12 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 290/23 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 7 października 2022 r. znak: WINB-WOA.7721.10.13.2022 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. 2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 290/23 odmówił R. C. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 7 października 2022 r. znak: WINB-WOA.7721.10.13.2022 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Sąd wskazał, że jak wynika z adnotacji poczty na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji organu II instancji, przeznaczonego dla ww. strony, przesyłki nie doręczono w dniu 10 października 2022 r. adresatowi ani jego dorosłemu domownikowi, wobec czego przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej, o czym umieszczono zawiadomienie w skrzynce oddawczej adresata. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki – w dniach 10 i 18 października 2022 r. R. C. nie podjął ww. pisma. W dniu 11 kwietnia 2023 r. R. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, jednocześnie ze skargą na ww. decyzję organu II instancji, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu strona wskazała, że w sposób niezawiniony nie otrzymała decyzji, która ma istotny wpływ na sferę jej interesów oraz jej realizacja pociągnęłaby dlań duże straty, wobec czego została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. O tym, że zapadła ww. decyzja organu odwoławczego skarżący został poinformowany podczas stawiennictwa 23 lutego 2023 r. w siedzibie organu I instancji w innej sprawie prowadzonej z jego udziałem. Dopiero przy piśmie z 27 marca 2023 r. organ odwoławczy przesłał ww. decyzję z 7 października 2022 r., jednocześnie informując, że przesyłka z tym rozstrzygnięciem została już uprzednio doręczona – po powtórnym awizowaniu. Tymczasem strona nie otrzymała wówczas tego rozstrzygnięcia, czy też chociażby zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się o zgromadzonym materiale dowodowym, ani jakiegokolwiek awiza. Nie jest to pierwszy przypadek, kiedy Poczta Polska nie doręczyła zawiadomień o przesyłkach. W załączeniu strona przedłożyła skargę na usługi świadczone przez operatora pocztowego, złożoną 27 lutego 2023 r. wraz z odpowiedzią Poczty Polskiej S.A. Dział Wsparcia Klientów z 7 marca 2023 r. oraz skargę z 6 kwietnia 2023 r. dotyczącą nieprawidłowego, zdaniem strony, trybu doręczenia zaskarżonej decyzji. Zarządzeniem z 27 czerwca 2023 r. skarżący został wezwany do udzielenia – w terminie 7 dni – informacji na temat sposobu załatwienia przez Pocztę Polską S.A. jego skargi z 6 kwietnia 2023 r., dotyczącej doręczenia przez Urząd Pocztowy Nr 1 w [...] przesyłki poleconej, wysłanej przez Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego 7 października 2022 r., zawierającej zaskarżoną decyzję, a w szczególności czy została udzielona pisemna odpowiedź na tę skargę, zaś jeśli tak - zobowiązano do przedłożenia tej odpowiedzi. W wyznaczonym terminie skarżący nadesłał pismo Poczty Polskiej S.A. Dział Wsparcia Klientów z 20 kwietnia 2023 r., stanowiące odpowiedź na jego pismo z 6 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał art. 86 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a." i stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Odnosząc się do terminu, w jakim strona powinna była wnieść skargę, Sąd wskazał, że wykładnia (gramatyczna, systemowa i celowościowa) art. 44 k.p.a. prowadzi do wniosku, że aby doręczenie zastępcze było skuteczne muszą być spełnione łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki. Wszelkie okoliczności związane z doręczeniem powinny bezspornie wynikać z pocztowego potwierdzenia odbioru (awiza), które odgrywa istotną rolę przy stwierdzeniu skuteczności doręczenia. W dokumencie tym powinna być zawarta między innymi jednoznaczna informacja, w którym miejscu doręczyciel pozostawił zawiadomienie – tzw. awizo. Przy czym nie może to być jakieś dowolne miejsce, ale jedno z miejsc określonych w art. 44 § 2 k.p.a. Sąd wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje wszelkie podstawy do przyjęcia, że wszystkie przesłanki doręczenia (w trybie art. 44 k.p.a.) skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję organu odwoławczego zostały spełnione. Na kopercie, załączonej do tego rozstrzygnięcia (K-II-33) znajduje się adnotacja o pozostawieniu informacji o możliwości i miejscu odbioru przesyłki, w sposób określony w art. 44 § 2 k.p.a. – w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Wobec dwukrotnego awizowania przesyłki – 10 i 18 października 2022 r. – zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona stronie 24 października 2022 r. – w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Stanowiska skarżącego o wadliwości dokonanego doręczenia zastępczego nie potwierdza również przedstawione pismo Poczty Polskiej S.A. Dział Wsparcia Klientów z 20 kwietnia 2023 r. (k. 32), stanowiące odpowiedź na jego pismo z dnia 6 kwietnia 2023 r., zakwalifikowane jako "kontynuacja skargi z dnia 27 lutego 2023 r.". Mianowicie, w piśmie tym wyjaśniono, że "z uwagi na brak wskazania numeru nadawczego przesyłki pocztowej, o której mowa w ww. piśmie (nadawca: Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego, przesyłka nadana w dniu 07.10.2022 r.), jednoznaczne stwierdzenie i określenie zakresu nieprawidłowości świadczonych usług jest niemożliwe (...) odtworzenie historii przebiegu korespondencji w obrocie pocztowym, możliwe jest jedynie za pomocą indywidualnie nadawanego numeru każdej przesyłce rejestrowanej". Ponadto wskazano, że "z wyjaśnień pracownika doręczającego wynika, że druk awiza pozostawia zawsze w skrzynce pocztowej adresata (przy próbie doręczenia zawsze prosi Pan o awizowanie przesyłki i doręczenie druku awiza do skrzynki pocztowej)", a "w odniesieniu do papierowej wersji zawiadomienia - doręczenie odbywa się poprzez wrzut do oddawczej skrzynki pocztowej, a pozostawienie druku zawiadomienia dokonywane jest bez uzyskania potwierdzenia dostarczenia". Co się zaś tyczy wcześniejszej skargi, złożonej 27 lutego 2023 r., dotyczącej odebranej w siedzibie Urzędu Pocztowego korespondencji "od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...], z Nadzoru Budowlanego [...], z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] i inne" – co do której brak miało być częściowo stosownego awiza, to z przedstawionej odpowiedzi Działu Wsparcia Klientów Poczty Polskiej S.A. z 7 marca 2023 r. (k. 21) – wbrew twierdzeniom skarżącego – w żaden sposób nie wynika, aby dotychczas miały miejsce jakiekolwiek nieprawidłowości w doręczaniu przesyłek, kierowanych na adres strony. Mianowicie, w piśmie tym stwierdzono, że przedstawione zarzuty zostały wyjaśnione z pracownikiem obsługującym we wskazanym okresie adres skarżącego. Zainteresowany pracownik zapewnił, że doręczanie korespondencji pod ten adres odbywa się zgodnie z zasadami i standardami przyjętymi przez Pocztę Polską S.A. W przypadku nieobecności adresata, zawiadomienie o awizowaniu przesyłek pozostawia tego samego dnia w skrzynce oddawczej adresata, a zawiadomienie powtórne w dniu otrzymania z UP, doręczane są również za pośrednictwem skrzynki adresata. Ponadto dla np. dwóch awizowanych przesyłek pocztowych w danym dniu (jeden adresat) sporządza się zgodnie z nadrukiem i doręcza jedno zawiadomienie. Końcowo Dział Wsparcia wyjaśnił, że czynności związane z podjęciem próby doręczenia przesyłek przez operatora oraz ich awizowania nie wymagają uwierzytelnienia ich wykonania i w związku z powyższym, brak jest podstaw do stwierdzenia, że awizo nie zostało złożone do oddawczej skrzynki pocztowej. Sąd wskazał, że domniemanie doręczenia może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące. Nie wystarczy zaś samo twierdzenie strony w tym zakresie (postanowienie NSA z 4 września 2019 r., I GZ 260/19). Wprawdzie do przywrócenia terminu wymagane jest jedynie "uprawdopodobnienie", a nie "udowodnienie" braku winy w jego uchybieniu, to jednak przywrócenie terminu tylko na podstawie oświadczenia, że awiza nie pozostawiono, w sytuacji gdy w aktach sprawy znajduje się zwrócona przesyłka wraz z adnotacjami, że była ona dwukrotnie prawidłowo awizowana prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo to nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (por. m.in. postanowienie NSA z 12 kwietnia 2012 r., I FZ 12/12). Mając na uwadze, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji – na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zaskarżając postanowienie w całości, zarzucając naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie braku uprawdopodobnienia przez skarżącego braku jego winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia skargi lub ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy oraz brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Stwierdzić należy, że w świetle art. 87 § 2 p.p.s.a. i wynikającego z niego obowiązku strony uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, Sąd I instancji prawidłowo ocenił wniosek skarżącego. Nie zawierał on bowiem dostatecznego uzasadnienia wskazującego na występowanie po stronie skarżącego braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Przywrócenie terminu na podstawie samego twierdzenia, że skarżący nie otrzymał żadnego zawiadomienia o przesyłce wskutek wadliwego działania poczty prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 368/11 i z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 180/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Obalenie domniemania doręczenia zastępczego jest możliwe jeśli adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Czynnością zmierzającą do obalenia tego domniemania jest między innymi przeprowadzenie procedury reklamacyjnej usługi pocztowej. W niniejszej sprawie skarżący nie podważył domniemania zgodności z prawdą treści potwierdzenia odbioru przesyłki. Przedłożone przez niego pisma Poczty Polskiej S.A. nie potwierdzają stanowiska skarżącego o wadliwości doręczenia przesyłki. W piśmie z dnia 20 kwietnia 2023 r., stanowiącym odpowiedź na pismo skarżącego z dnia 6 kwietnia 2023 r., zakwalifikowanym jako "kontynuacja skargi z dnia 27 lutego 2023 r.", wyjaśniono, że z uwagi na brak wskazania numeru nadawczego przesyłki pocztowej, o której mowa w ww. piśmie, jednoznaczne stwierdzenie i określenie zakresu nieprawidłowości świadczonych usług jest niemożliwe. Ponadto wskazano, że z wyjaśnień pracownika doręczającego wynika, że druk awiza pozostawia zawsze w skrzynce pocztowej adresata (przy próbie doręczenia zawsze prosi Pan o awizowanie przesyłki i doręczenie druku awiza do skrzynki pocztowej). Wskazano również, że w odniesieniu do papierowej wersji zawiadomienia - doręczenie odbywa się poprzez wrzut do oddawczej skrzynki pocztowej, a pozostawienie druku zawiadomienia dokonywane jest bez uzyskania potwierdzenia dostarczenia. Z pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 7 marca 2023 r., stanowiącego odpowiedź na pismo skarżącego z dnia 23 lutego 2022 r. również nie wynika, aby dotychczas miały miejsce jakiekolwiek nieprawidłowości w doręczaniu przesyłek, kierowanych na adres strony. W piśmie tym stwierdzono, że przedstawione zarzuty zostały wyjaśnione z pracownikiem obsługującym we wskazanym okresie adres skarżącego. Zainteresowany pracownik zapewnił, że doręczanie korespondencji pod ten adres odbywa się zgodnie z zasadami i standardami przyjętymi przez Pocztę Polską S.A. W przypadku nieobecności adresata, zawiadomienie o awizowaniu przesyłek pozostawia tego samego dnia w skrzynce oddawczej adresata, a zawiadomienie powtórne w dniu otrzymania z UP, doręczane są również za pośrednictwem skrzynki adresata. Poinformowano, że czynności związane z podjęciem próby doręczenia przesyłek przez operatora oraz ich awizowania nie wymagają uwierzytelnienia ich wykonania, w związku z powyższym, brak jest podstaw do stwierdzenia, że awizo nie zostało złożone do oddawczej skrzynki pocztowej. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy potwierdzenia odbioru, jak i adnotacji na kopercie wynika natomiast, że przesyłka polecona zawierająca decyzję została nadana na adres skarżącego w dniu 7 października 2022 r. Z powodu niemożności doręczenia jej adresatowi, przesyłkę awizowano w dniu 10 października 2022 r., a następnie ponownie awizowano w dniu 18 października 2022 r., pozostawiając w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia. Na dokumencie widnieje też informacja, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki adresatowi pozostawiono ją do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym na okres 14 dni, a ponadto o jej zwrocie w dniu 25 października 2022 r. jako niepodjętej w terminie. Obok powyższych informacji znajdują się stosowne podpisy osoby doręczającej przesyłkę. Analiza potwierdzenia odbioru i adnotacji dokonanych na kopercie wskazuje zatem, że w trakcie doręczenia przesyłki zostały zachowane wszystkie wymogi pozwalające na przyjęcie, że skarżący został dwukrotnie zawiadomiony o przesyłce. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że Sąd I instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.