III SA/Po 547/23

Dnia 8 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2023 roku sprawy ze skargi Z. K., M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2023r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na zawiadomienie organu o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 maja 2023 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2022 , o sygn. III SA/Po 488/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekając w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie uchylił decyzję organów administracji w powyższej sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że niespornym w sprawie było, iż skarżący uchybili terminowi do złożenia w/w zawiadomienia, co w konsekwencji spowodowało konieczność wszczęcia postępowania i nałożenia kary administracyjnej. Sąd zauważył jednak, że w trakcie postępowania organy nie informowały skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu 30 dni na złożenie takiego zawiadomienia. Tymczasem termin ten jest terminem zawitym przewidzianym w art. 15 zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zgodnie z którym organ zawiadamia, że w sytuacji uchybienia terminu do złożenia środka zaskarżenia w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, strona postępowania ma prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie 30 dni od daty doręczania zawiadomienia. W ocenie sądu, organ w okresie epidemii powinien zastosować się do treści tego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu 30 dni na złożenie wniosku oraz wyznaczyć termin do jego złożenia . W ponownym rozpoznaniu sąd nakazał organowi I instancji poinformowanie o możliwości złożenia takiego wniosku i wyznaczenie takiego terminu. Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia 2 maja 2023, o nr [...] odmówił Z. K. i M. K. przywrócenia terminu do zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu. W uzasadnieniu o wskazał, że w złożonym wniosku strony nie podały okoliczności, które bez ich winy spowodowały uchybienie terminu. Strona powołała się jedynie na fakt obowiązywania na terenie RP stanu epidemii. Tymczasem zd. organu do zachowania ustawowego terminu wystarczyło, aby strona złożyła stosowne dokumenty do dnia 9 grudnia 2020 osobiście w biurze obsługi, za pośrednictwem platformy ePUAP lub za pośrednictwem operatora pocztowego. Strona mogła także do tej czynności wyznaczyć pełnomocnika. Samo natomiast powołanie się na stan epidemii nie stanowi wystarczającej okoliczności uzasadniającej przyznanie świadczenia przez organ. Strona złożyła zażalenie na to postanowienie. Organ II instancji postanowieniem z dnia 30 czerwca 2023 r utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu podzielono stanowisko organu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wskazała jedynie, że uchybienia dopuszczono się na skutek stanu epidemii. Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 15 zzzzzn2 ustawy o Covid w zw. z art. 58 Kpa oraz naruszenie art.7 i 8 Kpa. W uzasadnieniu skargi wskazano, że z brzmienia art. 15 zzzzzn2 ustawy o Covid wynika szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w tej ustawie , bowiem tej instytucji przyporządkowana jest dodatkowa ochrona dla stron w postępowaniu administracyjnym w trakcie epidemii. Organ winien więc w takiej sytuacji wyznaczyć stronie 30-dniowy termin do złożenia wniosku, a przedtem poinformować, że taki termin upłynął. Skoro tego nie uczynił, to w ocenie strony naruszył art. 7 i 8 Kpa. Zdaniem strony, organ zignorował wątpliwości interpretacyjne związane ze stosowaniem art. 15 zzzzzn2 ust.1 i 2 ustawy o Covid i lakonicznie uzasadnił swoje stanowisko. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiot kontroli sądowej w rozstrzyganej sprawie stanowiło rozstrzygnięcie organów administracji w przedmiocie przywrócenia terminu do zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu. Zakres sprawy administracyjnej wyznaczony został wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 3 listopada 2022r, sygn. akt. III SA/Po 488/22, w którym sąd uchylając decyzje nakazał organom umożliwienie stronie złożenia wniosku w trybie art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2255), który brzmi: 1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. 3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Powołana regulacja wprowadziła dodatkową procedurę w okresie trwania pandemii i licznych zakażeń wirusem SARS-CoV-2 w przypadku uchybienia terminów zawitych. Z cyt. przepisu wynika, że obowiązkiem organu jest zawiadomienie strony o uchybieniu terminu (art. 15 zzzzzn2 ust. 1), wyznaczenie stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2) oraz pouczenie o treści ust. 3 tego przepisu wydłużającego termin na złożenie wniosku z 7 do 30 dni. Koryguje ona nowelizację ustawy o COVID -19 dokonaną ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), w wyniku której m.in. uchylono przepis art. 15zzr ustawy o COVID – 19 obowiązujący od dnia 31 marca 2020 r. i przewidujący w ust. 1 pkt 5, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony – nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdował art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Doszło w niej bowiem do uchybienia terminu zawitego, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, co stanowi przesłankę zawiadomienia strony postępowania przewidzianą w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID-19. Kwestią problematyczną z punktu widzenia art. 15zzzzzn2 i w aspekcie niniejszej sprawy jest ustalenie, czy jego zastosowanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę jakichkolwiek przesłanek, bowiem art. 58 k.p.a przewidujący przywrócenie terminu takie przesłanki zawiera. Są nimi: 1) uchybienie terminowi procesowemu, 2) uprawdopodobnienie braku winy, 3) złożenie wniosku o przywrócenie terminu, 4) dokonanie czynności, której terminowi uchybiono z zachowaniem 7-dniowego terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia. Tymczasem już analiza literalnego brzmienia art. 15zzzzzn2 prowadzi do wniosku, że ten przepis ich nie obejmuje. W żadnym punkcie bowiem nie stanowi o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu. Każdy przepis wymaga odpowiedniej, indywidualnej wykładni po to, by ustalić brzmienie zakodowanej w nim normy prawnej. Jakkolwiek pierwszorzędną jest wykładnia językowa, to jednak w procesie interpretacji prawa nie jest ona jedyna i rozstrzygająca. Prawidłowa interpretacja przepisu prawa wymaga sięgnięcia także do innych metod, które pozwolą przynajmniej na weryfikację skutków wykładni językowej, jak w niniejszej sprawie. Niewątpliwie celem art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 była ochrona obywateli RP przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. Ustawodawca po to wprowadził przepis szczególny, dający obywatelom ochronę przed skutkami ograniczeń związanych z epidemią,aby uwzględnić okoliczność ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego w dniu 13 marca 2020 r., a w szczególności fakt wstrzymywania bezpośredniej obsługi interesantów przez urzędy publiczne. Skoro taki był cel ustawodawcy, to należy przyjąć, że ustawodawca nie odsyła w nowej regulacji do art. 58 § 1 k.p.a, celem wypełnienia wszystkich wskazanych tam przesłanek jako warunku przywrócenia terminu. Stąd też nieuprawnionym było stwierdzenie organu, że do nowego trybu przywracania terminu należy stosować art. 58 § 1 k.p.a. i domagać się uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony (zwłaszcza w kontekście powodów spowodowanych występowaniem COVID-19). Konkluzja taka nie wynika też z uzasadnienia wyroku w sprawie III SA/Po 599/21. Sąd w wyroku tym wskazał jedynie ,że organ jest zobowiązany do poinformowania strony o możliwości złożenia wniosku w trybie art. 15 zzzzzn2 ustawy o Covid i wyznaczy termin do złożenia takiego wniosku. Nie nakazano w uzasadnieniu stosowania instytucji przywrócenia terminu wskazanej w art. 58 § 1 Kpa ani wezwania strony do uprawdopodobnienia okoliczności powodujących przekroczenie terminu. Sąd stoi więc na stanowisku, że skoro strony złożyły w terminie nakazanym przez organ wniosek o przywrócenie terminu w oparciu o fakt obowiązywania na terenie RP stanu epidemii SARS, to ta okoliczność z uwagi na utrudnienia i ograniczenia, zwłaszcza wynikające z ograniczenia bezpośredniej obsługi interesantów, zalecenia jak najmniejszego kontaktu z innymi osobami, zwłaszcza w instytucjach publicznych uzasadnia przywrócenie terminu. Nawet gdyby jednak przyjąć, jak chce organ na konieczność wskazania przesłanki braku winy i odpowiedniego stosowania art. 58 § 1 Kpa, to w ocenie sądu wystarczające jest uprawdopodobnienie (uwiarygodnienie) tego braku, a nie ścisłe udowodnienie. Sytuacja pandemiczna bowiem, z uwagi na ogłoszony stan zagrożenia epidemicznego jest okolicznością uprawdopodabniającą brak winy. Nie można bowiem mówić o zawinieniu w uchybieniu, skoro nastąpiło to z powodów całkowicie od strony niezależnych, jakim jest stan epidemii. W takiej sytuacji jednak organy winny przyjmować wstępne założenie braku winy strony, a w konsekwencji zasadę, że nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzygane powinny być z korzyścią dla strony i ochrony jej indywidualnego interesu. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienia. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.