I SA/Bk 339/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło,, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. Sp. k. w B. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 31 lipca 2023 r. nr WOP.7722.57.2023.MM w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oddala skargę. Decyzją ostateczną z 10 maja 2021 r., nr WOP.7721.37.2021.MM, Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z 26 lutego 2021 r., nr NB.I.5160.58.2020.MP, nakazującą M. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. (dalej jako: "Spółka") rozbiórkę płyty betonowej wylanej na gruncie i likwidację wykopu ziemnego, wykonanego na działce nr ew. gr. [...] przy ul. [...] w Białymstoku, stanowiących rozpoczęcie na ww. nieruchomości budowy dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z samodzielnymi lokalami mieszkalnymi do XII kondygnacji nadziemnych wraz z niezbędnymi budowlami, tj. murkami, ścianami oporowymi, urządzeniami oraz obiektami małej architektury. PINB PG w Białymstoku przystąpił do egzekucji przywołanej powyżej decyzji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."). Na zobowiązaną Spółkę została nałożona - postanowieniem ostatecznym Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 1 marca 2022 r., nr WOP.7722.19.2022.MM - grzywna w celu przymuszenia w wysokości 50.000 zł wraz z opłatą egzekucyjną w wysokości 68 zł, z powodu uchylania się od wykonania wskazanego powyżej obowiązku o charakterze niepieniężnym. Skarga wywiedziona przez zobowiązaną Spółkę na wymienione postanowienie została oddalona nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 9 czerwca 2022 r., II SA/Bk 336/22. W chwili obecnej sprawa jest w trakcie rozpatrywania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. PINB PG w Białymstoku, jako wierzyciel obowiązku o charakterze pieniężnym, tj. grzywny w celu przymuszenia oraz opłaty egzekucyjnej i kosztów upomnienia, wystawił w 1 czerwca 2023 r. tytuł wykonawczy nr NB.I.5200.14.2023.MK i skierował go do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku, celem ściągnięcia ww. należności pieniężnych w trybie egzekucji administracyjnej. W dniu 30 czerwca 2023 r. do PINB PG w Białymstoku wpłynęło wystąpienie Spółki z 26 czerwca 2023 r., przekazane przy piśmie z 28 czerwca 2023 r., nr 2003-SEE.7113.22.11.2023.2, zawierające zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie przywołanego powyżej tytułu wykonawczego. Spółka powołała się na przepis art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., wskazując na brak wymagalności obowiązku w związku z zaistniałym sporem co do jego istnienia, z uwagi na brak prawomocnego rozstrzygnięcia w zakresie nałożonej grzywny w celu przymuszenia. Ponadto zobowiązana Spółka jako podstawę zarzutu przywołała przepis art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., stwierdzając że obowiązek rozbiórki, którego niewykonanie skutkowało nałożeniem egzekwowanej grzywny w celu przymuszenia, został jednak wykonany, o czym PINB PG w Białymstoku został poinformowany w wystąpieniu Spółki z 7 grudnia 2022 r., na które organ nie udzielił odpowiedzi. Postanowieniem z 10 lipca 2023 r., nr NB.I.5200.14.2023.MK, PINB PG w Białymstoku, jako wierzyciel egzekwowanego obowiązku o charakterze pieniężnym, oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych jako nieuzasadnione. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 31 lipca 2023 r., nr WOP.7722.57.2023.MM, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ podał, że egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym w postaci grzywny w celu przymuszenia, opłaty egzekucyjnej oraz kosztów upomnienia istnieje i w momencie wystawiania tytułu wykonawczego z 1 czerwca 2023 r. był wymagalny w rozumieniu przepisów u.p.e.a., a należność pieniężna była nieuiszczona. Ponadto obowiązek rozbiórki nadal istnieje, nie został umorzony i nie wygasł, nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Termin wykonania obowiązku nie został odroczony. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Spółka wniosła skargę do WSA w Białymstoku, zaskarżając ww. postanowienie w całości i podtrzymując swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie sąd zauważa, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie ma zastosowania w sprawie niniejszej). Oznacza to zatem, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09; por. też: A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 134). Przypomnienie o treści powołanego wyżej przepisu jest o tyle ważne na kanwie niniejszej sprawy, że złożona przez Spółkę skarga ogranicza się zasadniczo do jednego zdania, bez sformułowania jakichkolwiek zarzutów. Niemniej jednak, niezwiązanie sądu granicami skargi stanowi w tym wypadku pewnego rodzaju gwarancję, że nawet pomimo lakonicznie sformułowanego środka zaskarżenia, skład orzekający rozpatrzył sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym postanowieniem z punktu widzenia ogółu przeprowadzonego postępowania. Spór w sprawie koncentruje się wokół zasadności zarzutów podniesionych przez Spółkę odnośnie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku z powodu zaistniałego sporu co do jego istnienia. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła zarzuty na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku, oraz pkt 6 lit. c, tj. brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a (odroczenie terminu wykonania obowiązku) i b (rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej). Zdaniem sądu oba zarzuty okazały się niezasadne. Jak słusznie zauważył organ, nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. odnosi się głównie do sytuacji, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 30 marca 2023 r., I SA/Gl 1595/22). Z kolei w doktrynie i orzecznictwie zgodnie wskazuje się, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Obowiązek wynikający z decyzji (aktów indywidualnych) staje się wymagalny w dwóch sytuacjach: jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania (przy założeniu, że decyzja nie określa terminu wykonania obowiązku) albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa (por. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 33). W realiach rozpatrywanej sprawy egzekwowany obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia wynika z ostatecznego postanowienia PWINB z 1 marca 2022 r., nr WOP.7722.19.2022.MM, wydanego ze względu na uchylanie się przez Spółkę od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB PG w Białymstoku z 26 lutego 2021 r., nr NB.I.5160.58.2020.MP, która jest decyzją ostateczną i podlegającą wykonaniu. Na dzień wystawienia tytułu wykonawczego z 1 czerwca 2023 r. należności wynikające z ww. postanowienia oraz koszty upomnień nie zostały przez Spółkę uregulowane. Strona skarżąca nie wykonała także obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej i określonego w tytule wykonawczym w postępowaniu egzekucyjnym należności niepieniężnych (nie wykonano rozbiórki płyty betonowej i nie zlikwidowano wykopu ziemnego). Z powyższych względów należało stwierdzić, że egzekwowany obowiązek istniał i był wymagalny. Wypada dodać, że istnienie obowiązku rozbiórki płyty betonowej wylanej na gruncie i likwidację wykopu ziemnego, wykonanego na działce nr [...] przy ul. [...] w Białymstoku było przedmiotem badania organów nadzoru budowlanego, jak WSA w Białymstoku, który prawomocnym wyrokiem z 16 lutego 2023 r., II SA/Bk 30/23, oddalił skargę Spółki na postanowienie ostateczne PWINB z 15 listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia. Sąd stwierdza też za organem – ze względu na podniesienie tej kwestii w zażaleniu na postanowienie pierwszej instancji – że wbrew stanowisku strony PINB PG w Białymstoku odpowiedział na wystąpienie strony z 7 grudnia 2022 r. W aktach administracyjnych (k. 37) znajduje się pismo tego organu z 2 stycznia 2023 r., nr NB.I.5200.14.2021.MK, w którym wskazano, że na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że obowiązek rozbiórki nie został wykonany. Z kolei fakt, że sprawa zakończona wyrokiem WSA w Białymstoku z 9 czerwca 2022 r., II SA/Bk 336/22, ze skargi na postanowienie ostateczne PWINB z 1 marca 2022 r., nakładające na Spółkę grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 50.000 zł wraz z opłatą egzekucyjną w wysokości 68 zł, z powodu uchylania się od wykonania wskazanego powyżej obowiązku o charakterze niepieniężnym, trafiła przed NSA i czeka na rozpoznanie, pozostaje bez wpływu na ostateczność tegoż postanowienia. Z art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") wynika zasada trwałości decyzji administracyjnych, którą stosuje się odpowiednio do postanowień. Zasada ta wskazuje, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (§ 1). Decyzje mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego z powodu ich niezgodności z prawem, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych ustawach (§ 2). Decyzje ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu, są prawomocne (§ 3). Przy czym podkreślić należy, że dla następstw, jakie pociąga za sobą ostateczność decyzji, nie ma znaczenia fakt zaskarżenia jej do sądu (por. wyrok WSA w Białymstoku z 18 października 2023 r., I SA/Bk 325/23, wydany na kanwie przepisów Ordynacji podatkowej). Podsumowując, sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszeń prawa procesowego lub prawa materialnego, które stanowiłyby podstawę do uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wydane rozstrzygnięcie zostało sporządzone zgodnie z procedurą, jest kompletne, jasne i poparte dowodami. Z uwagi na powyższe sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.