I SA/Gl 948/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Monika Krywow, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 19 maja 2023 r. nr 2401-IEW2.711.4.2023.2 UNP: 2401-23-109229 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z 19 maja 2023 r. nr 2401-IEW2.711.4.2023.2 UNP: 2401-23-109229, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775), dalej: K.p.a.) i art. 18, art. 33 § 2 pkt 1, 2 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479), dalej u.p.e.a., po rozpoznaniu zażalenia M. K. (dalej: zobowiązana, skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji) z 29 marca 2023 r. nr [...], którym oddalono zarzuty nieistnienia obowiązku oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią wynikającą z orzeczenia. Powyższe postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ pierwszej instancji działając jako wierzyciel wystawił 12 stycznia 2022 r. wobec zobowiązanej tytuł wykonawczy nr 2417-723.19546.2022. Podstawę jego wystawienia stanowiła decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 30 grudnia 2021 r. nr [...], której nadano rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniem z 30 grudnia 2021 r. nr [...]. Pismem z 8 sierpnia 2022 r. zatytułowanym "skarga" zobowiązana wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż tytuł wykonawczy nie został jej doręczony, zaś decyzja - w oparciu o którą najprawdopodobniej tytuł został wydany - jest nieostateczna, albowiem złożyła od niej odwołanie, a nie była opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności. Pismem z 22 sierpnia 2022 r. organ pierwszej instancji wezwał zobowiązaną do sprecyzowania pisma z 8 sierpnia 2022 r. - czy stanowi zarzut, skargę na czynność egzekucyjną ze wskazaniem rodzaju i sygnatury czynności czy inny wniosek. W odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji zobowiązana w dniu 9 sierpnia 2022 r. wskazała, że zarzuty egzekucyjne opiera na treści art. 33 § 2 ust. 1 u.p.e.a. oraz art. 33 § 2 ust. 2 u.p.e.a. Ostatecznie pismem z 25 stycznia 2023 r., w odpowiedzi na kolejne wezwanie organu pierwszej instancji z 3 stycznia 2023 r. zobowiązana wskazała m.in., że jej pismo stanowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 12 stycznia 2022 r. nr 2417-723.19546.2022, zaś podstawą zarzutu jest przepis art. 33 § 2 ust. 1 u.p.e.a. oraz art. 33 § 2 ust. 2 u.p.e.a. Postanowieniem z 29 marca 2023 r. organ pierwszej instancji oddalił zarzuty zgłoszone przez zobowiązaną. Na postanowienie organu pierwszej instancji z 29 marca 2023 r. zobowiązana wniosła zażalenie. W zażaleniu zobowiązana zarzuciła błędne przyjęcie istnienia podstaw do prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec faktu, iż tytuł wykonawczy nie został jej prawidłowo doręczony, zaś decyzja - w oparciu o którą najprawdopodobniej tytuł został wydany - jest nieostateczna, albowiem złożyła od niej odwołanie a nie była opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności. Organ błędnie przyjął okoliczność odmienną, nie rozpoznając właściwe jej zastrzeżeń. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy na wstępie omówił przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Odnośnie zarzutu nieistnienia obowiązku organ odwoławczy wskazał, że pojęcie "nieistnienia obowiązku" oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie. Organ odwoławczy podkreślił, że podstawę wystawienia tytułu wykonawczego z 12 stycznia 2022 r. stanowiła decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 30 grudnia 2021 r., której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego obowiązek istniał i wynikał z wyżej wskazanej decyzji. Decyzja ta oraz postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostały doręczone zobowiązanej w dniu 5 stycznia 2022 r. Zdaniem organu odwoławczego należność objęta tytułem wykonawczym nr 2417-723.19546.2022, podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, podlegają egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Z powyższych przepisów jednoznacznie więc wynika, że egzekucja administracyjna jest dopuszczalna między innymi wówczas, gdy wierzyciel wydał decyzję określającą zobowiązanie. Skoro zatem w niniejszej sprawie wydana została decyzja określająca kwotę podatku od towarów i usług do zapłaty za luty 2016 r. i decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, zobowiązanie wynikające z tej decyzji stanowi obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią wynikającą z orzeczenia, organ odwoławczy wskazał, że tytule wykonawczym obowiązek został określony zgodnie z treścią decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 30 grudnia 2021 r. nr [...], której postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 30 grudnia 2021 r. nr [...] został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Organ odwoławczy zauważył, że zobowiązana nie wskazała na czym polega niezgodność określenia obowiązku w decyzji i w tytule wykonawczym. Obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nr 2417-723.19546.2022 opiewał na należność z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2016 r. z kwotą należności głównej w wysokości 956.210,00 zł i odsetkami na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 366.136,70 zł. Takie określenie egzekwowanego obowiązku było zgodne z obowiązkiem określonym w decyzji z 30 grudnia 2021 r. Decyzja ta określiła kwotę podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT wynikającą z faktury VAT wystawionej przez podatnika za luty 2016 r. w wysokości 956.210,00 zł. W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła błędne przyjęcie istnienia podstaw do prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec faktu, iż tytuł wykonawczy nie został jej prawidłowo doręczony, zaś decyzja - w oparciu o którą najprawdopodobniej tytuł został wydany - jest nieostateczna, albowiem złożyła od niej odwołanie a nie była opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności. Organ błędnie przyjął okoliczność odmienną, nie rozpoznając właściwie jej skargi. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ odwoławczy w ogóle nie zbadał kwestii poruszonej w skardze, poza skrupulatnym opisem czynności podjętych w sprawie, nie odniósł się do meritum skargi nie rozpoznając jej istoty. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to wyjątek w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania. Sąd przeprowadzając kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdził, że nie narusza ono prawa. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Podstawą zarzutu może być tylko: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10 – wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie. Przechodząc do meritum sprawy Sąd wskazuje, że skarżąca podniosła zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia. Oba podniesione zarzuty mieszczą się w katalogu zarzutów, wymienionych w art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 2 lit. a) u.p.e.a. Sąd wyjaśnia, że nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (por. także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 23 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 173/22). Zobowiązany podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1378/08; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 451/12). Należy wskazać, że podstawę wystawienia tytułu wykonawczego z 12 stycznia 2022 r. stanowiła decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 30 grudnia 2021 r. nr [...], której postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 30 grudnia 2021 r. nr [...] został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W dniu wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego obowiązek istniał i wynikał z wyżej wskazanej decyzji. Decyzja ta oraz postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostały doręczone skarżącej w dniu 5 stycznia 2022 r. Zarzut nieistnienia obowiązku okazał się więc niezasadny. Przechodząc do oceny zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia należy wyjaśnić, że w tym przypadku bada się czy nie doszło do zniekształcenia w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z orzeczenia. Owo zniekształcenie przedmiotu postępowania egzekucyjnego może odnosić się zarówno do rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów, w tym daty jego powstania. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. W wystawionym tytule wykonawczym obowiązek został określony zgodnie z treścią decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 30 grudnia 2021 r. nr [...], której postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 30 grudnia 2021 r. nr [...] został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Niezasadny okazał się więc także podniesiony przez skarżącą zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia. Prawidłowo zatem organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.