III SA/Łd 451/23
WyrokWSA w Łodzi2023-11-15
Skład orzekający: Ewa Alberciak, Monika Krzyżaniak, Krzysztof Szczygielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, gdy toczy się postępowanie sądowe dotyczące wcześniejszego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, mimo że nowy wniosek dotyczy zmiany stanu zdrowia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji nie miał podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie wydania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, mimo trwającego postępowania sądowego dotyczącego poprzedniego orzeczenia. Nowy wniosek, złożony z powodu zmiany stanu zdrowia, powinien być rozpatrzony merytorycznie, ponieważ nie istnieje bezpośredni związek prawny między rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Rozstrzygnięcie sądu w sprawie poprzedniego orzeczenia nie stanowi bezwzględnej przeszkody do wydania nowego orzeczenia.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z powodu pogorszenia stanu zdrowia. Miejski Zespół zawiesił postępowanie, a Wojewódzki Zespół utrzymał to postanowienie w mocy, uznając, że rozpatrzenie sprawy zależy od rozstrzygnięcia toczącego się postępowania sądowego dotyczącego poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Skarżący zarzucił naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując, że nowy wniosek dotyczy aktualnego stanu zdrowia i nie zależy od rozstrzygnięcia sprawy sądowej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 20 czerwca 2023 roku oraz poprzedzające je postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Skierniewicach z dnia 26 maja 2023 roku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 20 czerwca 2023 roku nr WZON-9531.50969.2374.2019 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Skierniewicach z dnia 26 maja 2023 roku numer ZOON.724.906.2019.
Postanowieniem z 20 czerwca 2023 r., numer WZON-9531.50969.2374.2019 wydanym na podstawie art. 144, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775), art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 100), Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi, utrzymał w mocy postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Skierniewicach z 26 maja 2023 r., nr ZOON.724.906.2019 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności A. A. na wniosek z dnia 24.05.2023 r. nr ZOON.724.906.2019.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 04.09.2019 r. został złożony wniosek do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Skierniewicach o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w związku z pogorszeniem stanu zdrowia. W dniu 22.10.2019 r. Zespół wydał orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności A. A. o symbolu na okres do 31.10.2021 r.
W dniu 07.11.2019 r. zostało złożone odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi, w którym zainteresowany wnosił o zaliczenie go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
Organ odwoławczy orzeczeniem z 15.01.2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Skierniewicach, argumentując, iż w świetle przedstawionych w sprawie dowodów nie dały one podstaw do zaliczenia strony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
W dniu 18.02.2020 r. A. A. złożył odwołanie do Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Rejonowy dla [...] w [...] 04.05.2022 r. wydał postanowienie o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia i przekazaniu sprawy do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi do ponownego rozpoznania.
W dniu 13.07.2022 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Skierniewicach, wydał orzeczenie, w którym zaliczył wnioskodawcę do lekkiego stopnia niepełnosprawności o symbolu na stałe.
Strona wniosła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia do Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.
W dniu 24.05.2023 r. wpłynął kolejny wniosek A. A. w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Postanowieniem z 26 maja 2023 r., Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Skierniewicach orzekł o zawieszeniu postępowania wszczętego na wniosek z 24.05.2023 r. w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, złożony przez A. A., w celu ustalenia stopnia niepełnosprawności w związku z pogorszeniem stanu zdrowia. Organ I instancji uznał, iż nie może prowadzić postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, prowadzonego na skutek wniesionego przez zainteresowanego odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 13.07.2022 r., znak WZON-9531.50969.2374.2019.
Od powyższego postanowienia strona złożyła zażalenie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi, w którym podniosła, iż w jej ocenie w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek obligujących do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 k.p.a. Strona wskazała jednocześnie, iż faktycznie obecnie toczy się postępowanie przed sądem, jednak dotyczy ono zweryfikowania ustaleń organu odnoszących się do stopnia niepełnosprawności na dzień wydania poprzedniej decyzji. Obecnie zaś stan zdrowia zainteresowanego znacząco się pogorszył, co uzasadnia wydanie kolejnej decyzji ustalającej aktualny stopień niepełnosprawności.
Organ II instancji po rozpoznaniu zażalenia stwierdził, że Miejski Zespół wydając postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania słusznie powołał się na obligatoryjną podstawę do zawieszenia postępowania określoną w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. bowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z uwagi na fakt, iż prowadzone przed sądem rejonowym postępowanie dotyczy wydania wyroku traktowanego, jako orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Miejski Zespół nie mógł prowadzić odrębnego postępowania o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, gdyż w konsekwencji w obrocie prawnym mogłyby znajdować się dwie decyzje dotyczącego tego samego stanu faktycznego, co jest niedopuszczalne i zgodnie z art. 156 §1 pkt 3 k.p.a. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu podlegałoby stwierdzeniu nieważności przez organ II instancji. Wyrok sądu może być bowiem odmienny, niż orzeczenie Miejskiego Zespołu. Na skutek wniesionego do sądu powszechnego odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu z dnia 13.07.2022 r., postępowanie zakończy się rozstrzygnięciem merytorycznym, czyli zgodnie z art. 47714 k.p.c. sąd może albo uwzględnić odwołanie i zmienić zaskarżone orzeczenie w całości lub w części (oddalając odwołanie w pozostałym zakresie), orzekając zarazem co do istoty sprawy, albo może wydać postanowienie o umorzeniu postępowania lub o uchyleniu orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Tym samym sąd może zmienić zaskarżone orzeczenie w każdej części, zarówno w zakresie zaliczenia do stopnia niepełnosprawności, jak i czasu obowiązywania orzeczenia lub innej części orzeczenia. Orzekając co do istoty sprawy sąd tak formułuje sentencję wyroku, aby zastępowała ona decyzję organu. Wobec powyższego nie można wykluczyć, że na skutek wyroku Sądu Rejonowego w obrocie istniałyby dwa rozstrzygnięcia (wyrok sądu i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności), których zakres przedmiotowy nakładałby się na siebie. Rozstrzygnięcia te mogą być zarówno tożsame, jak i sprzeczne ze sobą.
Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności uznał zatem, iż Miejski Zespół prawidłowo wydał postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie, gdyż nie jest znane rozstrzygnięcie sądu, który może zmienić zaskarżone orzeczenie w każdym zakresie. W związku z powyższym w ocenie organu II instancji istnieje podstawa zawieszenia postępowania przez organ I instancji, gdy w sprawie administracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna), czyli sytuacja, gdy poprzednie rozstrzygnięcie, które powstało w sprawie może wpływać na wynik postępowania, to uzasadnia to celowość wstrzymania czynności w postępowaniu administracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii przez sąd.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. A. zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie, zarzucając mu naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., oraz § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności z dnia 15 lipca 2003 r. (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 227), wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek obligujących do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 k.p.a. Faktycznie postępowanie przed sądem toczy się, jednak dotyczy ono zweryfikowania ustaleń organu odnoszących się do stopnia niepełnosprawności skarżącego na dzień wydania poprzedniej decyzji. Obecnie zaś stan zdrowia skarżącego znacząco się pogorszył, co uzasadnia wydanie kolejnej decyzji, ustalającej aktualny stopień niepełnosprawności skarżącego. Dokonanie ustaleń w tym zakresie i wydanie przez organ kolejnej, aktualnej na dzień dzisiejszy decyzji w zakresie ustalenia aktualnego stopnia niepełnosprawności skarżącego nie zależy więc w najmniejszym stopniu od rozstrzygnięcia sprawy ze złożonego odwołania od poprzedniej decyzji przez sąd, co znajduje w ocenie strony potwierdzenie w wybranych orzeczeniach sądów administracyjnych wydanych w podobnym stanie faktycznym. Niewątpliwie nowe postępowanie dotyczy niepełnosprawności skarżącego od dnia złożenia przez niego przedmiotowego wniosku, nie zaś tego, jaką niepełnosprawność określono skarżącemu w okresie wcześniejszym.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi oraz podniesioną w niej argumentację za nieuzasadnioną. Wojewódzki Zespół podtrzymał stanowisko, że istnieje podstawa zawieszenia postępowania przez organ I instancji zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż w sprawie administracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna), czyli sytuacja, gdy poprzednie rozstrzygnięcie, które powstało w sprawie może wpływać na wynik postępowania, co uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu administracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii przez sąd, a zatem nie doszło do naruszenia dyspozycji tego przepisu. Złożenie przez skarżącego ponownego wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w trybie § 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania, tj. na skutek zmiany stanu zdrowia nie może być podstawą do wszczęcia postępowania o wydanie ponownego orzeczenia do czasu zakończenia postępowania przed sądem, ponieważ między tymi sprawami istnieje bezpośredni związek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 1634 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., jest uzasadniony.
W orzecznictwie sądów administracyjnych pod pojęciem "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego. Innymi słowy, aby jakieś zagadnienie prawne mogło zostać zakwalifikowane jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., to od jego rozstrzygnięcia musi zależeć sama możliwość rozpatrzenia sprawy, a nie wyłącznie sposób jej rozpatrzenia. Można stwierdzić zatem, że związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2083/19 oraz z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2660/19).
Podzielając powyższe poglądy należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Z akt sprawy wynika, że skarżący wystąpił z przedmiotowym wnioskiem o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w dniu 24 maja 2023 r. wskazując na okoliczność zmiany stanu zdrowia. Z akt sprawy wynika również, że był to kolejny wniosek strony, albowiem pierwszy wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżący złożył 4 września 2019 r., którego rozpoznanie zakończyło się wydaniem orzeczenia z 13 lipca 2022 r., w którym Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi zaliczył wnioskodawcę do lekkiego stopnia niepełnosprawności o symbolu 05-R 10N na stałe. Od powyższego orzeczenia strona wniosła odwołanie i w chwili obecnej toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym w [...].
Zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony może wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w § 6 ust. 1, o wydanie orzeczenia o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, nie wcześniej niż 30 dni przed upływem ważności posiadanego orzeczenia. W przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w § 6 ust. 1, o wydanie orzeczenia o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia (ust. 2). Natomiast stosownie do ust. 3 w przypadku gdy załączona dokumentacja medyczna oraz badanie osoby, o której mowa w ust. 2, przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego, nie wskazują na zmianę stanu zdrowia tej osoby, skład orzekający wydaje orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności.
Zatem z powyższej regulacji wynika, że strona może wielokrotnie występować z wnioskami o ustalenie niepełnosprawności w trakcie obowiązywania orzeczenia
w tym przedmiocie. Przepis ten nie uzależnia rozpatrzenia nowego wniosku od prawomocności załatwienia złożonego wcześniej wniosku, określa jedynie w jakim czasie nowy wniosek nie może być złożony przed upływem ważności posiadanego orzeczenia. Zgodnie z tym przepisem w przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia. Postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym w [...] z wniosku strony z 4 września 2019 r. dotyczy orzeczenia wydanego 13 lipca 2022 r., w którym zaliczono stronę do lekkiego stopnia niepełnosprawności o symbolu 05-R 10N na stałe. Oznacza to, że zmiana stanu zdrowia na którą wskazuje skarżący w kolejnym wniosku z 24 maja 2023 r. powinna być przedmiotem nowego postępowania orzeczniczego.
Niewątpliwie nowe postępowanie dotyczy niepełnosprawności skarżącego, nie zaś tego, jaką niepełnosprawność określono skarżącemu w okresie wcześniejszym. Rezultat postępowania odwoławczego prowadzonego przed sądami powszechnymi – sądami ubezpieczeń społecznych co do orzeczenia z dnia 13 lipca 2022 r. nie ma bezpośredniego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy z wniosku strony skarżącej złożonego w dniu 24 maja 2023 r.
Ponadto wskazać należy, że istnieje możliwość posiadania przez osobę orzekaną dwóch orzeczeń potwierdzających jej niepełnosprawność. Jest to możliwe w szczególności w sytuacji, gdy z powodu jednego schorzenia została ona zakwalifikowana do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe, a z uwagi na stwierdzenie w późniejszym czasie jeszcze innych, okresowych schorzeń, należało daną osobę zaliczyć w tym zakresie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności jedynie na czas określony (tak w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 9719, lex numer 2687410). We wskazanym wyroku sąd wyraził pogląd, który sąd w składzie rozpoznający niniejszą skargę w całości podziela, że osoba legitymująca się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w przypadku stwierdzenia pogorszenia (czy też polepszenia) stanu zdrowia ma prawo do ubiegania się o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego przedmiotową zmianę stanu zdrowia. W wyniku złożenia wniosku wszczęte zostaje nowe postępowanie orzecznicze, którego celem jest weryfikacja stanu zdrowia osoby orzekanej. Warunkiem koniecznym do rozpatrzenia wniosku strony w ww. trybie jest posiadanie ważnego orzeczenia oraz złożenie stosownego wniosku przez osobę zainteresowaną. W takim zaś przypadku może więc wystąpić sytuacja, w której osoba orzekana poza ważnym orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność wydanym na stałe może posiadać również orzeczenie wydane w trybie właściwym dla zmiany stanu zdrowia na czas określony. Wskazana sytuacja jest prawnie dopuszczalna, gdyż wydanie ponownego orzeczenia nie wiąże się w tej sytuacji z uchyleniem dotychczasowego orzeczenia, ze względu na brak regulacji prawnej w tej materii.
Zgodnie z § 3 ust. 4-6 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności naruszenie sprawności organizmu uważa się za: 1) trwałe (stałe) - jeżeli według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy; 2) okresowe - jeżeli według wiedzy medycznej może nastąpić poprawa stanu zdrowia.
Stopień niepełnosprawności osoby zainteresowanej orzeka się na czas określony lub na stałe. Przesłanki służące ustaleniu okresu, na jaki wydawane jest orzeczenie, determinowane są w pierwszej kolejności kryterium medycznym, jednakże określenie czasookresu na jaki wydawane jest orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności musi uwzględniać również fakt wpływu naruszenia sprawności organizmu na zakres wypełniania ról społecznych określany poprzez stopień ograniczeń funkcjonalnych zawarty w definicji każdego ze stopni niepełnosprawności. W związku z czym, w przypadku orzeczeń wydawanych na czas określony przyjąć należy, że może nastąpić zmiana ograniczeń funkcjonalnych, w następstwie m.in. rehabilitacji, skutkująca nie tylko zmianą stopnia niepełnosprawności na niższy, ale nawet utratą statusu osoby niepełnosprawnej.
Na podstawie § 32 ust. 3 ww. rozporządzenia symbol przyczyny niepełnosprawności zawarty w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności odzwierciedla rozpoznanie uszkodzenia lub choroby, która niezależnie od przyczyny jej powstania powoduje zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej osoby zainteresowanej lub dziecka. Orzeczenie może zawierać więcej niż jeden symbol przyczyny niepełnosprawności, nie więcej niż trzy symbole schorzeń, które w porównywalnym stopniu wpływają na zaburzenie funkcji organizmu (ust. 4).
Brak było zatem przeszkód do złożenia przez A. A. do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nowego wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana jego stanu zdrowia. Mamy więc do czynienia z nowym postępowaniem, nowym stanem faktycznym. Brak więc jakiejkolwiek podstawy do zawieszenia nowo wszczętego przed tym organem postępowania do czasu zakończenia sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym. Nie można uznać, aby toczące się postępowanie sądowe stanowiło przeszkodę do rozpoznania nowego wniosku ubezpieczonego o ustalenie stopnia niepełnosprawności.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela poglądu wyrażonego w przywołanym przez organ drugiej instancji w odpowiedzi na skargę wyroku NSA z 30 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2900/16, w którym stwierdzono, że mimo iż zaskarżone do sądu powszechnego orzeczenie o niepełnosprawności wydane na czas oznaczony oraz nowy wniosek o orzeczenie niepełnosprawności dotyczą różnych okresów, to istnieje między nimi bezpośredni związek. Pogląd ten jest sprzeczny z dorobkiem orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie wykładni art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., kształtującym znaczenie pojęcia zagadnienia wstępnego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zawieszenie postępowania w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie sądu powszechnego co do orzeczenia o niepełnosprawności wydanego na inny, wcześniejszy okres spowodować mogło nieuzasadnioną przewlekłość postępowania i pozostawienie strony skarżącej bez form pomocy ze środków publicznych, które uzależnione są od posiadania orzeczenia o niepełnosprawności. Stanowisko dotyczące braku podstaw do zawieszenia postępowania w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności w sytuacji trwającego przed sądem powszechnym postępowania odwoławczego co do orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego za wcześniejszy okres, wyrażone zostało w wyroku NSA z 6 lutego 2020 r. sygn. I OSK 3918/18 - LEX nr 2825337.
Wskazać również należy na uchybienie przez organy obu instancji wymogom z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. W żadnym bowiem z orzeczeń w przedmiocie zawieszenia postępowania wszczętego wnioskiem 24 maja 2023 r. nie zidentyfikowano wprost złożonych przez stronę wniosków, w sposób bezpodstawny przyjmując, iż podstawą złożonego wniosku była ta sama jednostka chorobowa, co we wniosku z 4 września 2019 r., podczas gdy jak wynika z treści pism strony skarżącej jest to nowy wniosek złożony przez skarżącego w związku ze zmianą jego stanu zdrowia, nie zaś tego, jaką niepełnosprawność określono skarżącemu w okresie wcześniejszym.
Skoro zatem obowiązujące przepisy prawa dopuszczają możliwość złożenia wniosku o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia, nie można uznać, że brak rozpatrzenia uprzednio złożonego wniosku stanowi zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia zależy rozpatrzenie nowego wniosku.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji.
Uwzględniając powyższą ocenę prawną organ będzie obowiązany rozpoznać merytorycznie wniosek strony z 24 maja 2023 r. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
R.T-M.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło