III OZ 119/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 769/22 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi L. J. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 lipca 2022 r., nr DSE3-K0918-D18558-16/22 w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 10 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 769/22 wydanym w sprawie ze skargi L. J. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 18 lipca 2022 r., nr DSE3-K0918-D18558-16/22 w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) dalej zwanej "p.p.s.a." odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wyrokiem z 15 czerwca 2023 r., wydanym na rozprawie, Sąd oddalił skargę. Następnie, 21 września 2023 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazując na swój brak wiedzy odnośnie procedur obowiązujących w przypadku oddalenia "pozwu" oraz brak możliwości uczestniczenia w rozprawie z uwagi na swój stan zdrowia. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd wskazał, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazując jako przyczynę uchybienia terminowi chorobę skarżący nie wykazał, by choroba była tego rodzaju, iż uniemożliwiała mu skuteczne i terminowe podjęcie działań procesowych w sprawie. Skarżący przebywał w szpitalu niemal cztery miesiące przed ogłoszeniem wyroku, a w toku postępowania sądowoadministracyjnego kilkukrotnie informował, że jest osobą schorowaną, której stan zdrowia nie pozwala na uczestniczenie w rozprawie. Zdaniem Sądu I instancji istnieją podstawy do uznania, że choroba skarżącego nie stanowiła choroby niespodziewanej lub nagłej, która przy tym nie pozwalała na wyręczenie się inną osobą, lecz jest chorobą przewlekłą. W związku z tym w ocenie WSA w Gdańsku dolegliwości skarżącego nie stanowiły przeszkody, której nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, co przesądzało o bezzasadności wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że jest osobą sześćdziesięcioletnią i schorowaną oraz sądził, że zostanie poinformowany przez WSA o wyniku sprawy. Podkreślił, że jeszcze nigdy nie spotkał się z sytuacją nieotrzymania korespondencji z jakiegokolwiek urzędu oraz koniecznością samodzielnego dowiedzenia się o wyniku sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w warunkach związania wskazaniami zawartymi w postanowieniu NSA z 5 grudnia 2023 r., III OZ 594/23, uchylającym postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na przedwczesność oceny WSA w Gdańsku o niedopuszczalności wniosku skarżącego o przywrócenie terminu oraz uznał, że Sąd I instancji winien był zobowiązać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku poprzez dokonanie czynności, której ów wniosek dotyczy. Ponownie rozpoznając wniosek, prawidłowo Sąd I instancji odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. wymogiem uwzględnienia wniosku jest brak winy strony. W orzecznictwie wskazuje się, iż "kryterium to wymaga uprawdopodobnienia, że pomimo dołożenia szczególnej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy, wystąpiły okoliczności od strony niezależne, które uniemożliwiły dochowania tej staranności. Zatem strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna przedstawić okoliczności, poparte argumentacją lub dokumentami źródłowymi, na podstawie których możliwe będzie uznanie, że powołane we wniosku okoliczności faktycznie wystąpiły. W przypadku choroby należy zatem wykazać, że choroba była takiego rodzaju, że uniemożliwiała wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej, że jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały osobiste działanie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 1053/13 oraz z 5 września 2013 r., sygn. akt II FZ 746/13)" (postanowienie NSA z 25 października 2023 r., III OZ 522/23, LEX nr 3622800). Podkreślenia wymaga, iż nie każda choroba czy dolegliwość uzasadnia uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu. Wnioskodawca zobowiązany jest uprawdopodobnić, że dla zachowania terminu dolegliwości te były okolicznością nie do przezwyciężenia mimo dopełnienia regułom należytej staranności (wyrok NSA z 11 stycznia 2023 r., I GSK 788/22, LEX nr 3504178). W ocenie NSA skarżący nie uprawdopodobnił spełnienia przesłanek przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący zawiadomiony o terminie rozprawy został prawidłowo pouczony, że w przypadku oddalenia skargi uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Oznacza to, że skarżący w terminie do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku był w stanie uzyskać informację o treści orzeczenia, np. kontaktując się telefonicznie z wojewódzkim sądem administracyjnym. Nie mogą zatem odnieść skutku twierdzenia skarżącego o braku wiedzy odnośnie do procedur obowiązujących w postępowaniu sądowym. Skarżący prawidłowo pouczony o skutkach niezłożenia wniosku o uzasadnienie wyroku powinien był przewidzieć i mieć świadomość negatywnych skutków prawnych, jakie wiążą się z zaniechaniem w tym zakresie. Skarżący w toku postępowania sądowego skutecznie kontaktował się z Sądem I instancji, m.in. kilkukrotnie mailowo wnosił o wyznaczenie nowego terminu rozprawy, z uwagi na swój stan zdrowia. Pierwszy wniosek skarżącego został uwzględniony, przy czym w świetle wyjaśnień skarżącego jego stan zdrowia wynika z choroby przewlekłej, a nie nagłej, co uniemożliwiałoby mu wzięcie udziału w postępowaniu sądowym. Skarżący wskazał, że nie jest w stanie przedstawić zaświadczenia lekarskiego, jednakże oświadczył, że w związku z przebytą chorobą COVID i jej skutkami stan jego zdrowia znacznie pogarsza się, zaś skarżący od wielu lat choruje na cukrzycę i inne choroby współistniejące. Oznacza to, że wbrew twierdzeniom skarżącego był on w stanie podejmować czynności zmierzające do ochrony własnych praw, a Sąd I instancji słusznie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Reasumując, okoliczności sprawy nie potwierdzają, aby do uchybienia terminu doszło bez winy strony. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, żeby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie przez stronę terminowi nie nastąpiło z jej winy. NSA w składzie orzekającym podziela pogląd, iż choroba jako przyczyna uprawdopodobniająca brak winy w uchybieniu terminu co do zasady musi być zdarzeniem nagłym i nieprzewidywalnym (postanowienie NSA z 10 stycznia 2023 r., III OZ 757/22, LEX nr 3477590), natomiast skarżący sam wskazuje, że choruje przewlekle. W takiej sytuacji osoba należycie dbająca o swoje interesy i prowadząca postępowanie sądowe, powinna zadbać o możliwość reprezentacji w postępowaniu czy to przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika, czy też osoby najbliższej. Wbrew argumentacji skarżącego, do uchybienia terminu nie doszłoby czy to w razie należytego zapoznania się z pouczeniem dołączonym do zawiadomienia o terminie rozprawy, czy też w razie podjęcia przez stronę działań w celu ustalenia, czy na rozprawie z 15 czerwca 2023 r. doszło do wydania wyroku. Należy bowiem jeszcze raz podkreślić, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest możliwe tylko w razie dochowania należytej staranności przez stronę postępowania, w więc zasadniczo w przypadku choroby nie tylko nagłej, ale i uniemożliwiającej udział strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.