I SA/Gl 311/20
WyrokWSA w Gliwicach2020-08-13
Skład orzekający: Bożena Pindel, Krzysztof Kandut, Adam Nita
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie decyzji określającej wysokość zobowiązania spółki kuratorowi ustanowionemu na podstawie art. 42 Kodeksu cywilnego, bez wykazania jego umocowania do działania w postępowaniu podatkowym i egzekucyjnym oraz bez potwierdzenia wpływu pełnomocnictwa do Centralnego Rejestru Pełnomocnictw, spełnia warunek wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że nie można było skutecznie wszcząć postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki z tytułu VAT za okres od grudnia 2012 r. do października 2013 r., ponieważ decyzja określająca wysokość zobowiązania spółki została doręczona kuratorowi ustanowionemu na podstawie art. 42 Kodeksu cywilnego, a akta sprawy nie zawierały dowodów na jego umocowanie do działania w postępowaniu podatkowym i egzekucyjnym ani potwierdzenia wpływu pełnomocnictwa do Centralnego Rejestru Pełnomocnictw. Ponadto, sąd uznał, że organy nie wykazały w sposób wystarczający bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, co jest warunkiem orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, która orzekała o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącej jako członka zarządu spółki A sp. z o.o. za zaległości w podatku od towarów i usług za okres grudzień 2012 r. - październik 2013 r. oraz IV kwartał 2014 r. Organy podatkowe uznały, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a skarżąca nie wykazała przesłanek egzoneracyjnych. Skarżąca zarzuciła m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym kwestionując skuteczność doręczenia decyzji spółce kuratorowi.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Krzysztof Kandut (spr.), Adam Nita, Protokolant specjalista Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za okres grudzień 2012 r. - październik 2013 r. oraz IV kwartał 2014 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...]; [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. z [...] r. nr [...], orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej – A. G. (dalej zwana: strona, skarżąca), członka zarządu A sp. z o.o. w Katowicach (dalej zwana: spółka), z tytułu zaległości w/w spółki w podatku od towarów i usług za:
- grudzień 2012 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł;
- styczeń 2013 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł;
- luty 2013 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł;
- marzec 2013 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł;
- kwiecień 2013 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł;
- maj 2013 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł;
- czerwiec 2013 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł;
- lipiec 2013 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł;
- sierpień 2013 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...]zł;
- wrzesień 2013 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...]zł;
- październik 2013 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł;
- IV kwartał 2014 r. w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...]zł
- utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika, że Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. prowadził wobec A sp. z o.o. w K. postępowanie kontrolne w sprawie podatku od towarów i usług, obejmujące m.in. poszczególne okresy od grudnia 2012 r. do października 2013 r. Postępowanie to organ zakończył decyzją z [...] r. określającą kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług m.in. za grudzień 2012 r. w wysokości 0 zł, zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne w/w miesiące 2013r. w wysokości 0 zł oraz, na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, zobowiązanie w tym podatku za miesiące: grudzień 2012 r. w kwocie [...] zł, styczeń 2013 r. w kwocie [...] zł, luty 2013 r. w kwocie [...] zł, marzec 2013 r. w kwocie [...] zł, kwiecień 2013 r. w kwocie [...] zł, maj 2013 r. w kwocie [...] zł, czerwiec 2013 r. w kwocie [...] zł, lipiec 2013 r. w kwocie [...] zł, sierpień 2013 r. w kwocie [...] zł, wrzesień 2013 r. w kwocie [...] zł, październik 2013 r. w kwocie [...] zł.
Decyzję powyższą doręczył organ [...] r. ustanowionemu [...] r., przez Sąd Rejonowy K. w K., kuratorowi spółki. Z uwagi na niezapłacenie kwot określonych w/w decyzją powstała zaległość podatkowa spółki wraz z odsetkami za zwłokę.
Ponadto, za IV kwartał 2014 r., spółka złożyła 26 stycznia 2015 r. w urzędzie skarbowym deklarację VAT-7k, wykazując zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł — termin płatności 26.01.2015 r. Spółka nie dokonała jednak wpłaty w/w podatku, co spowodowało powstanie zaległości podatkowej spółki wraz odsetkami za zwłokę
W celu dochodzenia zapłaty przez podatnika kwot w/w zaległego podatku Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego skierował do zobowiązanej spółki upomnienia, a po bezskutecznym upływie terminu do zapłaty wystawił tytuły wykonawcze z [...] r. (dot. okresów od grudnia 2012 r. do października 2013 r.) oraz z [...] r. (dot. IV kwartału 2014 r.), których odpisy zostały wysłane do spółki. Uprzednio, [...] r., organ podatkowy wydał spółce decyzję zabezpieczającą zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2012 r. do października 2013 r. na majątku podatnika. W ślad za tą decyzją wydał zarządzenie zabezpieczenia (doręczone [...] r.). W efekcie, z dniem wystawienia powyższych tytułów wykonawczych za podane okresy, zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne, po myśli art. 154 § 4 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wywołując stosowne skutki prawne.
W prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w stosunku do spółki zastosowane środki okazały się nieskuteczne. Jak ustalił organ egzekucyjny, spółka nie prowadzi działalności gospodarczej pod adresem wskazanym jako siedziba, nie odbiera korespondencji, nie posiada nieruchomości, środków transportu, nie posiada praw majątkowych. Na zajętym rachunku bankowym spółki w B S.A. organ zabezpieczył kwotę [...] zł (umowę z bankiem spółka wypowiedziała [...]r.), na rachunku w C organ zabezpieczył kwotę [...] zł (rachunek zamknięto), na rachunku w D zabezpieczono kwotę [...] zł (rachunek zamknięto). W efekcie powyższego organ egzekucyjny postanowieniem z [...] r. umorzył postępowanie egzekucyjne stwierdzając, że ujawniony majątek nie przewyższa kwot wydatków egzekucyjnych.
Jak ustalił organ podatkowy, spółka nie posiada majątku, co do którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji (ruchomości, nieruchomości, prawa majątkowe itp.), nie prowadzi działalności gospodarczej. Zajęcia rachunków bankowych nie przyniosły oczekiwanego efektu. Wszystko to świadczy – jak przyjął organ – o bezskuteczności egzekucji wobec spółki.
Mając na uwadze powyższe naczelnik urzędu skarbowego, kierując się treścią art. 116 O.p., postanowieniem z [...] r. wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej jako członka zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2012 r. do października 2013 r. oraz IV kwartał 2014 r., odsetki za zwłokę od tych zaległości i koszty postępowania egzekucyjnego.
Jak ustalił organ, skarżąca pełniła funkcję członka zarządu spółki od [...] r. do rezygnacji (przyjętej przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników) w dniu [...] r., a zatem w okresie, w którym upływał termin płatności opisanych na wstępie zobowiązań.
Dalej organ I instancji poddał analizie sytuację finansową spółki w kontekście przepisów art. 10, art. 11 i art. 21 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm. – dalej zwana: p.u.n.). W wyniku tej analizy stwierdził m.in., że spółka posiadała zaległości w podatku od towarów i usług za okresy od sierpnia 2012 r. do października 2013 r. i IV kwartał 2014 r. w kwocie łącznej [...] zł, a nadto wobec ZUS za okresy od lipca do września 2014 r. Mając to na uwadze organ wskazał, że upływ terminu płatności drugiej zaległości spółki (po podatku VAT za wrzesień 2012 r. z terminem płatności do 25 października 2012 r.), dał początek biegowi dwutygodniowego terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w rozumieniu art. 11 ust. 1 p.u.n. Termin ten upływał [...] r. Wniosku takiego jednak nie złożono; nie wszczęto wobec spółki postępowania upadłościowego ani układowego, o czym poinformował Sąd Rejonowy K. w K. Wydział [...] Gospodarczy pismem z 20 września 2018 r. To z kolei oznacza, że nie zaistniała przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit.a O.p. Nie wykazała przy tym skarżąca, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy, a zatem nie została spełniona przesłanka egzoneracyjna z art. 116 § 1 pkt 1 lit.b O.p. Skarżąca nie wskazała też mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, co oznacza brak spełnienia przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Do wykazania powyższych przesłanek organ wezwał stronę pismem z [...] r.
Wobec powyższego organ stwierdził – na podstawie art. 116 § 1 - § 4 O.p. - że zostały spełnione wszystkie przesłanki do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącej, jako osoby trzeciej, ze spółką oraz drugim członkiem zarządu (wobec którego organ prowadził odrębne postępowanie), za opisane na wstępie zaległości spółki, odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne i nie wystąpiły w tym zakresie żadne przesłanki negatywne. Rozstrzygnięcie w tym zakresie zawarł organ w decyzji z [...] r.
W odwołaniu strona zarzuciła;
1. naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 121 § 1, art. 122, art. 145 § 2, art. 187, art. 191, art. 200 O.p. poprzez:
- prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady zaufania oraz prawdy obiektywnej;
- nie przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę, w szczególności z przesłuchania strony, a także z dokumentów w postaci dowodów ze sprawy nr [...] (dot. postępowania wobec spółki);
- doręczenie postanowienia z [...] r. w trybie art. 200 O.p. bezpośrednio stronie zamiast jej pełnomocnikowi (zgłoszonemu organowi 30.11.2018 r.), przez co nie mógł on wypowiedzieć się co do zebranych w sprawie dowodów;
- nieuwzględnienie stanowiska pełnomocnika wyrażonego w piśmie z 18 grudnia 2018 r.;
- zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie ;
- przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
- błędną interpretację art. 116 § 1 i § 2 O.p.;
- błędną interpretację art. 21 p.u.n. poprzez przyjęcie brzmienia tego przepisu z 2011r., gdy spółka jeszcze nie istniała.
W uzasadnieniu strona przedstawiła obszerną argumentację mającą popierać zgłaszane zarzuty.
Organ drugiej instancji nie podzielił zarzutów i argumentów odwołania. Zaskarżoną decyzją utrzymał mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy, odwołując się w szczególności do treści art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.) w powiązaniu z art. 22 ustawy z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649) – zwana w skrócie: O.p., wskazał, za organem I instancji, że przedmiotowe w sprawie zaległości spółki wynikają z decyzji z [...] r. w sprawie określenia spółce zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2012 r. do października 2013 r. oraz z deklaracji spółki (VAT-7k) za IV kwartał 2014 r. Zaległości tych spółka nie zapłaciła, a prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Mianowicie Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w S., będący wierzycielem, wystawił tytuły wykonawcze z [...] r. (dot. okresów od grudnia 2012 r. do października 2013 r.) oraz z [...] r. (dot. IV kw. 2014 r.) i skierował do egzekucji administracyjnej. Jednakże mimo szeregu działań podjętych przez organ egzekucyjny, zaległości podatkowe nie zostały zaspokojone ze względu na brak majątku spółki (ruchomości, nieruchomości, środków na rachunkach bankowych, praw majątkowych itp.) - ujawniony majątek nie przewyższał kwoty wydatków egzekucyjnych. Taki stan rzeczy organ egzekucyjny stwierdził w postanowieniu z [...] r. umarzającym prowadzone postępowanie. W ocenie organu II instancji ustalone okoliczności dowodzą, że wystąpiła bezskuteczność egzekucji (spółka nie prowadzi już działalności gospodarczej). Z tego organ wywiódł, że wystąpiły podstawy do prowadzenia postępowania wobec członka zarządu w sprawie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej na podstawie art. 116 O.p., gdyż spełnione zostały przesłanki o których mowa w tym artykule. Organ wskazał przy tym, że zobowiązania powyższe nie uległy przedawnieniu. Doszło bowiem do zawieszenia biegu terminu na podstawie art. 70 § 6 pkt 4 O.p. (od [...] r. do [...] r.). Mianowicie [...] r. zostało doręczone spółce zarządzenie zabezpieczenia oraz zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym. Z kolei [...] r. doręczona zastała kuratorowi wydana spółce decyzja wymiarowa.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że skarżąca była członkiem zarządu spółki w okresie od [...] r. do [...] r., a zatem pełniła tę funkcję w czasie upływu terminu płatności zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za opisane na wstępie okresy. Wszystko to oznacza, jak argumentował organ, że zaistniały pozytywne przesłanki odpowiedzialności podatkowej skarżącej za zaległości podatkowe spółki wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, o których mowa w art. 108 § 2 pkt 3 w zw. z § 3 oraz art. 108 § 2 pkt 2 lit.a, a także art. 116 § 1 – 4 O.p.
Co do wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych organ wskazał, że według informacji właściwego Sądu Rejonowego Wydziału Gospodarczego, do Sądu tego nie złożono wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Skarżąca nie wykazała przy tym, że niezłożenie takiego wniosku nastąpiło bez jej winy. Tymczasem już [...] r. zaistniały podstawy do wystąpienia o ogłoszenie upadłości spółki, gdyż stosownie do art. 10 i art. 11 ust. 1 w zw. z art. 21 p.u.n., spółka posiadała zaległości: w podatku od towarów i usług m.in. za sierpień i wrzesień 2012 r. (w tym drugim przypadku z terminem płatności do 25 października 2012 r.). Skoro zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań nastąpiło 26.10.2012 r., tj. po upływie terminu płatności drugiego z kolei zaległego zobowiązania (VAT), to zgłoszenie w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż [...] r., jednak wniosku takiego nie zgłoszono. Skarżąca nie wskazała także mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.
Organ wyjaśnił również, że z uwagi na brak organów spółki, Sąd Rejonowy K. w K. postanowieniem z [...] r. ustanowił dla spółki kuratora w celu podjęcia czynności przewidzianych w art. 42 ustawy Kodeks cywilny. W związku z tym postępowanie wobec spółki prawidłowo toczyło się z udziałem tego kuratora i to jemu prawidłowo doręczono decyzję wymiarową kończącą postępowanie dot. podatku od towarów i usług za okresy: grudzień 2012 r. – październik 2013 r.
Biorąc pod uwagę wszystkie poczynione w sprawie ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że zaistniały zarówno przesłanki pozytywne zawarte w hipotezie art. 116 § 1 O.p. do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej, jako byłego członka zarządu, za zaległości tej spółki oraz odsetki i koszty egzekucyjne, jak i brak przesłanek uwalniających skarżącą od tej odpowiedzialności. Natomiast nie podzielił organ zarzutów odwołania, odnosząc się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W skardze strona, działając przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:
- art. 108 § 2 pkt 2 O.p., poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania wobec skarżącej pomimo, że wydana przez organ decyzja wobec spółki nigdy nie weszła do obrotu prawnego i nie stała się ostateczna, gdyż doręczona została kuratorowi, który nie miał kompetencji do udziału w postępowaniu podatkowym;
- art. 178 § 3 O.p. poprzez nieudostępnienie stronie kopii ani odpisów akt sprawy;
- art. 121 § 1 i art. 123 § 1 O.p. poprzez naruszenie przez organ zasady zaufania wyrażające się zaakceptowaniem uchybień organu I instancji;
- art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p poprzez zaniechanie podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz przyjęcia za własne wadliwych ustaleń organu I instancji;
- art. 180 § 1, art. 181, art. 188 O.p. poprzez niedopuszczenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w G. pod sygn. [...];
- art. 229 O.p. poprzez jego niezastosowanie;
- art. 240 § 1 pkt 4 O.p. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw;
- art. 42 ustawy Kodeks cywilny poprzez uznanie, że kurator powołany przez sąd może działać w zakresie szerszym niż to wynika z postanowienia tegoż sądu;
- art. 116 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że członek zarządu spółki kapitałowej ponosi winę w sytuacji, gdy w chwili rezygnacji z funkcji, przy dochowaniu należytej staranności, nie można było stwierdzić podstaw do niewypłacalności spółki.
W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzeniu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2020 r. pełnomocnik skarżącej w szczególności podniósł, że ustanowiony dla spółki kurator nie został umocowany do działania na podstawie art. 138d § 2 O.p., a jedynie na podstawie art. 42 Kodeksu cywilnego. Na dowód tego złożył do akt fotokopię pierwszej strony postanowienia Sądu Rejonowego K. w K. z [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Określając ramy prawne niniejszej sprawy wskazać trzeba, że ustawą z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1649 – dalej zwana ustawą zmieniającą), która weszła w życie 1 stycznia 2016 r., zmieniony został art. 116 O.p. Jednakże na podstawie art. 22 ustawy zmieniającej, do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy O.p. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. W tej sytuacji podstawę materialnoprawną zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiły przepisy art. 107 i następnych O.p. w brzmieniu sprzed nowelizacji, określające zasady i zakres odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika, na co słusznie zwróciły uwagę organy obu instancji.
Stosownie do treści w/w przepisów, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
W myśl art. 107 § 2 O.p., jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za:
1) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów;
2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych;
3) niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek;
4) koszty postępowania egzekucyjnego.
Stosownie do art. 108 § 2 pkt 2 lit.a) O.p., postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Z kolei na podstawie art. 108 § 3 O.p., w razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji, o której mowa w § 2 pkt 2. Wówczas postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
W sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki organy podatkowe, stosownie do art. 116 O.p., obowiązane są wykazać, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu, oraz że egzekucja z majątku spółki okazała się w znacznej części nieskuteczna (tzw. pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością). Z kolei wykazanie przesłanek uwalniających od orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki, jako osoby trzeciej, obciąża tę osobę. Do tych negatywnych przesłanek odpowiedzialności zalicza się wykazanie, że:
- we właściwym złożono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że:
- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, bądź też
- wskazano mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji związana była zatem z udzieleniem odpowiedzi na pytanie, czy materiał dowodowy zgromadzony w wyniku przeprowadzonego przez organy postępowania daje podstawy do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły wszystkie z wymienionych wyżej przesłanek przypisania skarżącej, jako członkowi zarządu, odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki oraz czy wystąpiły prawnie określone przesłanki uwalniające ją od tej odpowiedzialności.
Te rozważania rozpocząć trzeba wskazaniem, że w rozpoznawanej sprawie – uwzględniając zakres rozstrzygnięcia objętego zaskarżoną decyzją - warunkiem wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej było: 1) doręczenie spółce decyzji określającej wysokość jej zobowiązań za miesiące od grudnia 2012 r. do października 2013 r. oraz 2) wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec spółki za IV kwartał 2014 r.
Zastrzec jednocześnie trzeba, że w postępowaniu o odpowiedzialności osoby trzeciej Sąd nie dokonuje kontroli decyzji wydanej spółce, ani nie ocenia trafności ustaleń poczynionych w tamtym postępowaniu. Nie bada też prawidłowości czynności podejmowanych wobec spółki, w tym np. dotyczących weryfikacji złożonej deklaracji. W tych aspektach czyni jedynie ustalenia niezbędne dla stwierdzenia, czy zobowiązanie spółki (zaległość podatkowa) istniało w czasie wydania zaskarżonej decyzji, a także inne, do których wprost odwołują się przepisy rozdziału 15 Działu II Ordynacji podatkowej.
W tej sprawie, jak już wspomniano, na podstawie upoważnienia z [...] r. właściwy organ wszczął w spółce postępowanie kontrolne w zakresie podatku od towarów i usług m.in. za okresy od grudnia 2012 r. do października 2013 r., zakończone decyzją z [...] r.
Jak wynika z Uchwał nr [...] i [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników, spółka z dniem [...] utraciła zarząd z powodu rezygnacji wszystkich członków zarządu. W tej sytuacji [...] r. ustanowiony został tymczasowy pełnomocnik szczególny dla spółki. Wynika to ze znajdującej się w aktach kopii decyzji z [...] r. wydanej spółce (nie potwierdzonej za zgodność z oryginałem). Z kopii tej samej decyzji wynika, że [...] r. odwołany został tymczasowy pełnomocnik szczególny spółki. Z akt sprawy wynika, że [...] r. Sąd Rejonowy K. w K. ustanowił dla spółki kuratora, powołując go w celach, o których mowa w art. 42 ustawy Kodeks cywilny. W aktach sprawy znajduje się postanowienie o ustanowieniu kuratora do "podjęcia czynności doprowadzających do powołania organów Spółki względnie do podjęcia czynności prowadzących do likwidacji Spółki".
Z kopii potwierdzenia odbioru w/w decyzji wymiarowej wydanej spółce [...] r. (nie potwierdzonej za zgodność z oryginałem) wynika, że decyzję tę doręczono kuratorowi spółki.
W tym stanie rzeczy, w odniesieniu do [...] z w/w warunków wszczęcia postępowania o odpowiedzialności osoby trzeciej, rozstrzygnięcia wymaga kwestia skuteczności doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania spółki (art. 108 § 2 pkt 2 lit.a) O.p.).
W stanie prawnym obowiązującym w 2017 r., na podstawie art. 42 ustawy Kodeks cywilny, jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. Kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację.
W przypadku tak ustanowionego kuratora, jest on przedstawicielem ustawowym osoby prawnej i należy stosować do niego przepisy o przedstawicielstwie. Przedstawicielstwo polega na tym, że przedstawiciel dokonuje w imieniu innej osoby czynności prawnej, która, jeżeli mieści się w granicach umocowania, wywołuje skutki prawne bezpośrednio dla reprezentowanego. Jednakże, co należy podkreślić - zakres kompetencji (uprawnień) kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 k.c. jest ograniczony do czynności wymienionych w § 2 tego przepisu. Jest on przy tym określany przez sąd w stosownym postanowieniu o ustanowieniu kuratora, a nadto w zaświadczeniu dla kuratora (art. 604 Kodeksu postępowania cywilnego).
Zgodnie z art. 138d § 2 O.p., za pełnomocnika ogólnego strony w sprawach podatkowych uznaje się kuratora wyznaczonego przez sąd na wniosek organu podatkowego, o którym mowa w art. 138.
W aktach sprawy brak jest wniosku o ustanowienie kuratora, zaś z treści postanowienia o jego ustanowieniu wynika jedynie, że ustanowiony został na podstawie art. 42 Kodeksu cywilnego.
Sąd stoi na stanowisku, że w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2016 r., jeżeli dla niemogącej prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, ustanowiono - na podstawie art. 42 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny w zw. z art. 138 § 3 O.p. - kuratora, to z mocy ustawy (art. 138d § 2 O.p.) staje się on pełnomocnikiem ogólnym (przedstawicielem ustawowym) tej osoby (zob. wyrok NSA z 20.06.2019 r. sygn. I FSK 680/19). Ale warunkiem umożliwiającym przyjęcie tego, jest ustanowienie kuratora na podstawie wniosku z art. 138 § 3 O.p., tj. gdy w tym trybie wystąpi o to organ Tymczasem akta sprawy nie zawierają w tym zakresie żadnych dowodów, a z treści postanowienia Sądu Rejonowego z [...] r. nie wynika, aby wydano je na wniosek, o którym mowa w art. 138 § 3 O.p. Nie jest zatem możliwe przyjęcie, na podstawie dowodów którymi Sąd rozporządza, że zakres umocowania kuratora był szerszy, niż wynika to z art. 42 K.c.
Co więcej, gdyby nawet przyjąć jak uczynił to organ, że kurator został ustanowiony na wniosek organu i na podstawie art. 138d § 2 O.p. stał się pełnomocnikiem ogólnym w sprawach podatkowych (a zatem że działa na zasadzie pełnomocnictwa, a nie przedstawicielstwa), to dla wywołania tego skutku niezbędne jest ustalenie dnia wpływu tak rozumianego pełnomocnictwa ogólnego do Centralnego Rejestru Pełnomocnictw. Dopiero bowiem od tego dnia pełnomocnictwo wywiera skutek, na podstawie art. 138i § 1 O.p. Takich ustaleń akta sprawy jednak nie zawierają. Nie wiadomo nawet, czy wpływ taki w ogóle miał miejsce, a jeżeli tak, to kiedy i jakiej treści wpis w tym Rejestrze został ujawniony. Nie wiadomo też, czy i kiedy postanowienie o ustanowieniu kuratora stało się prawomocne, a dopiero takie (prawomocne) postanowienie mogło zrodzić jakiekolwiek skutki prawne.
Zdaniem Sądu, kwestie wyżej podniesione mają zasadnicze znaczenie dla ustalenia i stwierdzenia, czy kurator był umocowany do działania w postępowaniu podatkowym, w jakim zakresie i od kiedy. Od tego uzależnione jest stwierdzenie, czy decyzja wymiarowa wydana spółce została jej skutecznie doręczona i tym samym weszła do obrotu prawnego, wywołując stosowne skutki prawne. Ustalenie i rozstrzygnięcie tego na podstawie przedstawionych Sądowi akt nie jest możliwe – stąd zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. Nie wiadomo bowiem, czy wypełniony został warunek, o którym mowa w art. 108 § 2 pkt 2 lit. a O.p. Powyższe ma zaś znaczenie dla orzeczonej zaskarżoną decyzją odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2012 r. do października 2013 r. Sąd uwzględnił w tym zakresie zarzuty zgłoszone w skardze.
Z kolei jeśli chodzi o orzeczenie o odpowiedzialności skarżącej za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r., warunki wszczęcia postępowania niewątpliwie zostały wypełnione. Wszczęte i prowadzone było bowiem postępowanie egzekucyjne na podstawie deklaracji za ten okres, objętej tytułem wykonawczym nr [...] z [...] r., co potwierdzają w szczególności znajdujące się w aktach sprawy zawiadomienia o zajęciu wierzytelności.
Przechodząc do kwestii bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, w całości lub w części, wyjaśnić trzeba, że dla spełnienia tejże przesłanki organy podatkowe winny wykazać, że w efekcie działań wierzyciela, organu egzekucyjnego, tj. zastosowania środków egzekucyjnych skierowanych do majątku spółki, egzekwowana wierzytelność nie mogła zostać zaspokojona w całości lub części z jej majątku. Bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. należy rozumieć w ten sposób, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do zaspokojenia wierzyciela i brak jest możliwości zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności. Bezskuteczność egzekucji może być stwierdzona na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, w tym na podstawie okoliczności wynikających z czynności przeprowadzonych w postępowaniu egzekucyjnym. Wystarczy, że organ na podstawie zebranych dowodów wykaże, że egzekucja nie może przynieść żadnych pozytywnych rezultatów. Bezskuteczność egzekucji może być więc wykazana na podstawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, czy też na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu przedstawiającego okoliczności wynikające z czynności przeprowadzonych w postępowaniu egzekucyjnym, a dowodzących jego bezskuteczności.
W przedmiotowej sprawie, w odniesieniu do bezskuteczności egzekucji, organ odwoławczy powołał się w szczególności na czynności w postaci zajęcia rachunków bankowych. Mianowicie wskazał, że E S.A. [...] r. powiadomił o zajęciu kwoty [...] zł, zaś C 26 marca 2015 r. powiadomił o zajęciu kwoty [...] zł. Ostatecznie, postanowieniem z [...] r. organ egzekucyjny umorzył prowadzone postępowanie, wskazując, że ujawniony majątek nie przewyższa kwot wydatków egzekucyjnych. Spółka nie posiada majątku, co do którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji (ruchomości, nieruchomości, prawa majątkowe itp.), a przy tym nie prowadzi działalności gospodarczej.
Zdaniem Sądu, czynności podjęte przez organy administracji w zakresie wykazania bezskuteczności egzekucji przedmiotowych w sprawie zaległych zobowiązań, nie sprostały wymogom określonym w przepisach art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.
Jak to już Sąd wyżej wskazał, w odniesieniu do ustanowionego w tej sprawie kuratora dla spółki, został on umocowany do działania w jej imieniu na podstawie art. 42 k.c., tj. w zakresie określonym przez sąd w stosownym postanowieniu o ustanowieniu kuratora. W aktach sprawy brak wniosku o ustanowienie kuratora, a - uwzględniając uwagi już wyżej wypowiedziane odnośnie działania kuratora jako pełnomocnika w rozumieniu art. 138d § 2 O.p. - z treści w/w postanowienia Sądu Rejonowego nie wynika umocowanie do działania w sprawach z zakresu egzekucji administracyjnej, do której zastosowanie ma ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeks postępowania administracyjnego. Umocowanie do działania w imieniu spółki w postępowaniu egzekucyjnym jest dlatego istotne w sprawach odpowiedzialności osoby trzeciej, że warunkiem tej odpowiedzialności jest m.in. wykazanie przez organ całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Wykazać może to organ na rozmaite sposoby, na co Sąd wskazał już wyżej, jednakże w sytuacji, gdy spółka od [...] r. nie ma organów, a od [...] r. ma ustanowionego kuratora, to jego umocowanie do działania w postępowaniu egzekucyjnym nie może budzić wątpliwości, szczególnie, że egzekucja prowadzona jest z majątku spółki, a zatem to ona (poprzez swoje organy lub kuratora) powinna ten majątek wyjawić. Nie można w tym kontekście nie zauważyć, że w tej sprawie – jak wskazał organ – kurator podjął swoje czynności od [...] r., a postępowanie egzekucyjne za okresy od grudnia 2012 r. do października 2013 r. zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych z [...] r.
Jak to już nadmieniono, Sąd w postępowaniu o odpowiedzialności osoby trzeciej nie ocenia prawidłowości prowadzonego wobec spółki postępowania egzekucyjnego, jednak obowiązany jest poczynić ustalenia niezbędne dla stwierdzenia, czy wykazał organ podatkowy bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Skoro postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte tytułami wykonawczymi z [...] r. i umorzone [...] r., a zatem gdy w spółce działał kurator, to sam fakt jego umocowania do udziału w postępowaniu egzekucyjnym, jak i zakres tego umocowania, nie mogą budzić wątpliwości. Tymczasem akta sprawy nie zawierają w tym zakresie żadnych dowodów – co Sąd wyeksponował już powyżej. Ponieważ – co już nadmieniono – kwestia ta ma zasadnicze znaczenie w sprawie – zaskarżona decyzja także z tych przyczyn nie mogła się ostać. Nie wiadomo bowiem, czy wypełniony został warunek, o którym mowa w art. 116 § 1 O.p.
Natomiast podzielił Sąd stanowisko organów co do tego, że skarżąca nie wskazała jakiegokolwiek mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.). W piśmie z 24 października 2018 r. organ poinformował skarżącą o możliwości wskazania tego rodzaju okoliczności. Wskazań w tym zakresie strona jednak nie poczyniła.
Kolejne przesłanki wynikające z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b O.p. wyłączające odpowiedzialność odnoszą się do tego, czy członek zarządu wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.
W tym zakresie na wstępie wskazać należy, że w/w przesłanki uwolnienia się przez członka zarządu spółki od odpowiedzialności za jej zobowiązania dotyczą w istocie wykazania należytej staranności w działaniach zmierzających do wystąpienia o wszczęcie postępowania upadłościowego (układowego). Nie spełnia tego wymagania nawet podjęcie stosownych czynności w tym kierunku, jednak niepozwalających na osiągnięcie celu postępowania upadłościowego, np. zgłoszenie wniosku, ale nie we właściwym czasie. W świetle art. 116 § 1 pkt 1 O.p., jeżeli członek zarządu spółki kapitałowej podnosi w toku postępowania, że po jego stronie nie zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, to obowiązkiem organu podatkowego, a w ślad za tym Sądu, jest zweryfikowanie tej okoliczności.
Z art. 116 O.p. wynika po pierwsze, że odpowiedzialność członka zarządu jako osoby trzeciej w rozumieniu art. 107 § 1 O.p. może w tym zakresie wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości. Po drugie, że członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego nie dopełniono w terminie lub też ponosi winę za niedopełnienie tych obowiązków. Innymi słowy, prawidłowa wykładnia przesłanek egzoneracyjnych ustanowionych w art. 116 § 1 O.p. wskazuje, że w przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość (o ile obowiązek taki wystąpił) w terminie (tj. we właściwym czasie) czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie w/w przepisu (zob.: uchwała 7 sędziów NSA z 10 sierpnia 2009 r., sygn. II FPS 3/09).
Zgodnie z art. 10 p.u.n. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl art. 11 ust. 1 i 2 ustawy, dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dłużnika będącego osobą prawną (...) uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
W myśl art. 21 ust. 1 i 2 p.u.n, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna (...) obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.
W świetle regulacji powyższej ustawy należy przyjąć, że czasem właściwym na złożenie w/w wniosku jest taki czas, w którym upadłość prowadzona w stosunku do spółki pozwoli na proporcjonalne zaspokojenie wierzycieli. Właśnie dlatego wniosek powinien zostać złożony we właściwym czasie, tj. nie później niż w ciągu dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Dla ustalenia właściwego czasu konieczne jest więc zbadanie i wskazanie początku biegu w/w dwutygodniowego terminu.
Z akt sprawy wynika, że spółka posiadała zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące: sierpień 2012 r. – październik 2013 r. i IV kwartał 2014 r. w kwocie łącznej [...] zł, a nadto wobec ZUS za okresy od lipca do września 2014 r. Z tego organ słusznie wywiódł, że spółka zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych po upływie terminu płatności drugiego z kolei zobowiązania, tj. z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2012 r., który to termin przypadał do 25 października 2012 r. Zatem właściwy czas na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, zgodnie z art. 21 p.u.n., upływał [...] r. Na podstawie informacji z Sądu Rejonowego K. w K z [...] r., do Sądu tego nie wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. To z kolei oznacza, że nie zaistniała przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit.a O.p.
Wyjaśnić trzeba, że przywołany wyżej art. 11 p.u.n. wskazuje dwie przesłanki uznania dłużnika za niewypłacalnego, co zgodnie z art. 10 tej ustawy stanowi podstawę wniosku o ogłoszenie jego niewypłacalności. Pierwsza, zawarta w ustępie 1, dotyczy utraty zdolności płatniczej i ma charakter uniwersalny, tj. odnosi się do wszystkich dłużników. Druga odnosi się do osób prawnych i niektórych jednostek organizacyjnych oraz sytuacji, gdy wystąpi przewaga zobowiązań nad majątkiem. Przesłanki te są niezależne od siebie. W tej sprawie organy wykazały zaistnienie przesłanki z art. 11 ust. 1 p.u.n. Nietrafne są w związku z tym zarzuty skargi według których sytuacja spółki była stabilna, a w czasie gdy członkiem zarządu była skarżąca (w chwili rezygnacji) nie było podstaw do występowania o ogłoszenie upadłości.
Skarżąca nie wykazała, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy, pomimo że została pismem z 24 października 2018 r. pouczona o takiej możliwości. Sąd podziela stanowisko organu w tym zakresie. Za niezasadne uznaje jednocześnie, z przyczyn podanych wyżej, zarzuty naruszenia art. 187 i art. 191 O.p.
Nie podzielił Sąd także słuszności zarzutu naruszenia art. 121 § 1 oraz art. 123 O.p. w powiązaniu z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Z akt administracyjnych wynika, że organ odwoławczy zawiadomieniem z [...] r. skierowanym do pełnomocnika strony, wyznaczył termin do zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranych dowodów (doręczone [...] r.). Z uprawnienia tego skorzystała skarżąca [...] r., co wynika z potwierdzającego tę czynność protokołu. Kolejny raz postanowienie w tej sprawie skierował organ do pełnomocnika [...] r. (doręczone [...] r.). Z uprawnienia tego pełnomocnik skorzystał wypowiadając się w sprawie zebranych dowodów w pismach z 14 października 2019 r. oraz 7 listopada 2019 r. Złożył przy tym dodatkowe dowody. Zarzut nierespektowania praw strony, o których mowa w art. 123 O.p. nie mógł więc zostać uwzględniony. Podobnie jak zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 4 O.p., szczególnie że wznowienie postępowania z tej przyczyny (pkt 4) możliwe jest tylko na żądanie strony, którego ta nie zgłosiła (art. 241 § 2 pkt 1 O.p.).
Nie uwzględnił Sąd również zarzutów naruszenia art. 178 § 3 O.p. poprzez nieudostępnienie stronie kopii ani odpisów akt sprawy, oraz art. 180 § 1, art. 181, art. 188 O.p. poprzez niedopuszczenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w G. pod sygn. [...]. Jak już wyżej wskazano, organ umożliwił stronie przeglądanie akt sprawy, wykonanie ich fotokopii, czy zapoznanie się z ich treścią, z czego strona skorzystała. Ponadto 25 października 2019 r. organ przesłał pełnomocnikowi płytę CD zawierającą skany części dowodów. Z kolei postanowieniem z [...] r. odmówił organ uwzględnienia wniosków dowodowych, wskazując na ich nieprzydatność w prowadzonym postępowaniu oraz na to, że okoliczności, które miałyby zostać ustalone wnioskowanymi dowodami, wynikają już z akt sprawy, gdyż zostały wykazane innymi dowodami. Przypomnieć trzeba, że owe wnioskowane dowody dotyczyły przesłuchania strony na okoliczność ustalenia przebiegu jej spotkania z kuratorem, a nadto włączenia do akt tej sprawy części akt rejestrowych spółki oraz akt sprawy karnej prowadzonej wobec spółki, na okoliczność przyczyn powstania zaległości w spółce. Zdaniem Sądu zgłoszenie wniosku dowodowego nie powoduje automatycznie konieczności jego uwzględnienia. Nakaz taki nie wynika z treści art. 188 O.p., a organy podatkowe nie mają obowiązku uwzględnienia każdego wniosku dowodowego proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody, a zgłaszany dowód nie mógłby przyczynić się do dokonania przydatnych dla sprawy ustaleń.
Akta spraw dot. spółki gromadzone w celu ustalenia jej zaległości nie mogą być przedmiotem oceny w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej. Z kolei okoliczności spotkania z kuratorem spółki nie mogą zastąpić dowodów w postaci prawomocnego postanowienia sądu o jego ustanowieniu, czy też wniosku o jego ustanowienie. Sąd stanowisko organu w w/w zakresie podziela, szczególnie, że w skardze nie przedstawiono argumentów ukazujących wpływ nieprzeprowadzenia wnioskowanych dowodów na wynik sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej zwana: p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozpatrując sprawę ponownie organ powinien uwzględnić uwagi Sądu, które wskazano wyżej jako przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na łączną ich kwotę 997 zł złożył się uiszczony wpis od skargi w kwocie 500 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło