I OSK 337/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: NSA Elżbieta Kremer del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Marek Szwed-Lipiński po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1328/20 w sprawie ze skargi G. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1328/20 oddalił skargę G. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł G. C. zarzucając Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj.: a) art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez jego zastosowanie, a w konsekwencji oddalenie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2020 r, nr [...] stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pomimo, iż w niniejszej sprawie przepis ten nie powinien znaleźć zastosowania; b) art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi pomimo, iż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydane zostało z naruszeniem prawa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy; c) art. 52 §1 i § 2 p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i uznanie, że pismo z dnia 17 kwietnia 2020 r. wniesione przez Skarżącego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie było wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy w istocie było ono skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego; d) art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. - dalej "k.p.a."), poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy przepis ten w ogóle nie odnosi się do sytuacji prawnej istniejącej w stanie faktycznym sprawy (dotyczy rodzajów szczególnych odwołań). Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie, o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, a także wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skarżącemu z urzędu, które to koszty nie zostały dotychczas uiszczone w całości, ani w części. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje, że skarżący kasacyjnie nie zakwestionowawszy zaakceptowanych przez Sąd Wojewódzki ustaleń o złożeniu przez skarżącego kasacyjnie, adresowanego do Kolegium, wniosku o ponowne rozpoznaniu sprawy, jednocześnie zasadności podnoszonych zarzutów upatruje w odmiennym od ustalonego w sprawie stanie faktycznym. Dlatego też niezasadnie Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Przepis art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. uzależnia dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W art. 52 § 2 p.p.s.a. postanowiono, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Na podstawie art. 52 § 3 p.p.s.a. jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Z kolei zgodnie z art. 127 § 3 p.p.s.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Przedmiot skargi, wniesionej do Sądu Wojewódzkiego w niniejszej sprawie, stanowiło postanowienie stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej drugoinstancyjnym postanowieniem Kolegium. Zaakcentować trzeba, że w postanowieniu z [...] kwietnia 2020 r. Kolegium zawarło prawidłowe i wyczerpujące pouczenie, że postanowienie to może zostać zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia. Skarżącego pouczono również o prawie pomocy. G. C. sporządzonym samodzielnie pismem, zwrócił się do Kolegium o ponowne rozpatrzenie jego sprawy oraz uwzględnienie jego wniosku dowodowego. W złożonym piśmie G. C. wskazywał, że opisywane przez niego "przestępstwa ma wyjaśnić II instancja (SKO)". W tej sytuacji Kolegium postanowieniem z [...] maja 2020 r. stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Ustalenia przyjęte przez Kolegium i zaakceptowane przez Sąd Wojewódzki, nie zostały zakwestionowane. Tymczasem, ocena charakteru prawnego pisma skierowanego do Kolegium i zatytułowanego "wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy" jest elementem ustalonego stanu faktycznego, a konkretnie wyprowadzonych przez organ z tego dokumentu ustaleń. Konkretyzacja zakresu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które należy ustalić w konkretnej sprawie następuje na podstawie norm procesowych, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Jeżeli skarżący uważał zatem, że Sąd I instancji wadliwie skontrolował ustalenia (przyjęte przez organ administracyjny, tj. określenia charakteru pisma przez stronę, podanych przez stronę podstaw prawnych rozpoznania żądania, skuteczności pouczenia zawartego w decyzji ), to powinien zakwestionować to w ramach zarzutu naruszenia właśnie art. 7 i art. 77 § 1 (jeżeli chodzi o niewyjaśnienie lub wyjaśnienie pewnych okoliczności) oraz 80 k.p.a. (jeżeli chodzi o ocenę zgromadzonych dowodów), w powiązaniu z przepisami procedury sądowoadministracyjnej, a nie w ramach zarzutu naruszenia art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. i art. 127 § 3 k.p.a. Stan faktyczny sprawy administracyjnej ustalany jest przez organy stosownie do wymogów zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przy zastosowaniu art. 80 k.p.a. i to w ramach prawidłowości ich zastosowania sąd administracyjny weryfikuje stan faktyczny sprawy administracyjnej. Przepisy art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz 151 p.p.s.a. są natomiast przepisami wynikowymi. W badanej sprawie Sąd Wojewódzki nie stwierdziwszy naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, skargę oddalił. Swoim ustaleniom dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Do naruszenia tych przepisów mogłoby więc dojść wówczas, gdyby Sąd I instancji uznał skargę za zasadną, a pomimo to skargę oddalił albo skargi nie uwzględnił, a mimo to uchylił zaskarżoną decyzję (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2016 r. sygn. I OSK 1162/15, wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2018 r. sygn. II FSK 113/16). Taka sytuacja jednak nie miała miejsca w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej na rzecz radcy prawnego ustanowionego z urzędu należnych od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.). Koszty nieopłaconej pomocy prawnej przyznawane są przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 - 261 p.p.s.a.