II SA/Sz 632/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Protokolant starszy inspektor sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia 26 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia 26 maja 2023 r. znak [...] Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia 28 marca 2023 r. znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u T. C. (dalej zwanego skarżącym) – przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionego w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. W toku postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. ustalił, iż skarżący został zbadany w WOMP w S., gdzie zostało mu wystawione orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 4 grudnia 2020 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego – przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionego w wykazie chorób zawodowych określonego w załączniku Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1836). Skarżący był zatrudniony w następujących zakładach pracy: - Przedsiębiorstwo P. S. [...] nr [...] jako elektromechanik samochodowy i inspektor – dyspozytor w latach 16 sierpnia 1982 r. – 29 lutego 1988 r. oraz 13 września 1988 r. – 13 listopada 1988 r., - Z. w S. jako elektromechanik przyrządów i aparatury cieplnej w latach 30 marca 1988 r. – 10 września 1988 r., - Przedsiębiorstwo P. S. [...] nr [...] jako agent prowadzący działalność agencyjną w latach 14 listopada 1988 r. 06 stycznia 1990 r., - własna działalność gospodarcza T. C. jako mechanik samochodowy w larach 21 lutego 1990 r. – 1 czerwca 1992 r., - M. G. [...], [...], ul. [...] jako sprzedawca w latach 10 czerwca 1992 r. – 31 grudnia 1992 r., - Z. jako mechanik samochodowy w latach 2 sierpnia 1993 r. – 30 listopada 1993 r., - A. S.C. w S. jako mechanik samochodowy w latach 3 lutego 1994 r. – czerwca 1998 r., - A. T. C. jako mechanik samochodowy w latach 25 czerwca 1998 r. – 16 grudnia 1998 r., - A. T. C. jako mechanik samochodowy oraz instruktor nauki jazdy w latach 3 czerwca 2009 r. – listopad 2011 r., - P. L. W. P. jako mechanik samochodowy w latach 1 grudnia 2012 r. – 31 grudnia 2012 r. oraz 15 lutego 2013 r. – 26 października 2013 r., - W. sp. z o.o. w P. jako mechanik samochodowy w latach 18 listopada 2013 r. – 30 czerwca 2015 r., - C. S. A. [...] jako mechanik samochodowy w latach 1 lipca 2015 r. – 31 czerwca 2016 r., - Przedsiębiorstwo M. sp. z o.o. jako elektromechanik samochodowy w latach 1 czerwca 2016 r. – 14 sierpnia 2018 r., - S. jako mechanik samochodowy od dnia 8 maja 2019 r. Podczas pobytu w WOMP w S. skarżący podawał, iż w wyniku urazu z dnia 10 października 2017 r. odczuwał dolegliwości bólowe barku prawego w związku z uszkodzeniem przyczepu mięśnia nadgrzbietowego, do którego doszło podczas odkręcania śruby z podwozia. Dalej wyjaśnił, iż we wrześniu 2019 r. zaczęły występować objawy mrowienia, drętwienia, przeszywający ból i uczucie braku siły w lewej dłoni. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji WOMP ustalił, iż skarżący był leczony u chirurga, który w dniu 4 grudnia 2019r. wykonał iniekcje do kanału nadgarstka, po którym uzyskano kilkudniową poprawę. W badaniu EMG z 28 listopada 2019 r. stwierdzono, że parametry przewodnictwa nerwu pośrodkowego lewego dają jednoznaczne podstawy do stwierdzenia cieśni nadgarstka II stopnia. W dniu 6 maja 2020 r. wykonano operację odbarczenia nerwu pośrodkowego poprzez przecięcie troczka zginaczy w lewej ręce, a w dniu 12 października 2020 r. wykonano identyczną operację w prawej ręce. Dalej WOMP wskazał, iż ww. od około 2 lat jest leczony z powodu cukrzycy typu 2 i przyjmował lek o nazwie Glucophage 500. Z oświadczenia T. C. wynika, iż praca mechanika polegała m.in. na zginaniu i prostowaniu oraz rotacji rąk i nadgarstków, a czynności te miały charakter powtarzalny. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. dokonał szczegółowej oceny narażenia zawodowego, z której wynika, że skarżący zajmował się wykonywaniem przeglądów i napraw pojazdów samochodowych. Do jego obowiązków należało m.in. naprawa instalacji elektrycznych i elektronicznych urządzeń, ustawianie zapłonu i świateł, naprawy z wykorzystaniem urządzeń elektrycznych, niezbędne operacje demontażowo-montażowe, naprawa podzespołów, wymiana uszkodzonych części na nowe, wymiana płynów eksploatacyjnych. Pracodawcy skarżącego negowali wykonywanie przez niego czynności wymagających monotypowych ruchów zginania, prostowania i rotacji w obrębie nadgarstków przez wiele godzin w ciągu dnia – powtarzalnych wielokrotnie. Podsumowując WOMP stwierdził, iż na stanowiskach pracy skarżącego nie występowało narażenie na wielogodzinne i ciągłe wykonywanie ruchów zginania, prostowania i rotacji w obrębie nadgarstków, co mogłoby prowadzić do długotrwałego wzrostu ciśnienia w kanałach nadgarstków i powodowałoby ucisk pni nerwów pośrodkowych. Brak jest zatem dowodu na istnienie związku pomiędzy rozpoznaną chorobą – obustronnym zespołem cieśni kanału nadgarstka a narażeniem zawodowym u osoby z leczoną od dwóch lat cukrzycą typu 2 i uznano brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Skarżący nie zgodził się z orzeczeniem wydanym przez WOMP i złożył wniosek o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce orzeczniczej II stopnia, tj. Instytucie Medycyny Pracy w Ł., który wydał orzeczenie z dnia 25 czerwca 2021 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W podsumowaniu orzeczenia wskazano, iż w ramach obowiązków zawodowych T. C. nie wykonywał manualnych czynności powtarzalnych monotypowych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych i w konsekwencji wystąpienie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Czynności wykonywane przez T. C. były różnorodne i były wykonywane w wymuszonym tempie pracy. Nie bez znaczenia dla rozwoju choroby pozostają jednak pozazawodowe czynniki, takie jak otyłość skarżącego, cukrzyca i zaburzenia gospodarki lipidowej. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. w dniu 13 stycznia 2022 r. wydał decyzję znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionego w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w załączniku do Rozporządzenia. Z decyzją nie zgodził się skarżący, wnosząc odwołanie do Inspektor Sanitarny, który po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia 31 sierpnia 2022 r. znak [...] nakazał organowi I instancji dokonać powtórnej oceny narażenia zawodowego, w tym wystąpić do jednostek orzeczniczych o ponowne przeanalizowanie zebranego materiału. W toku ponownego postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. uzyskał stanowiska WOMP w S. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł., które to podtrzymały wcześniejsze ustalenia i stwierdziły, iż ponowna analiza narażenia zawodowego oraz dostępna dokumentacja medyczna nie daje podstaw do merytorycznych zmian wydanych orzeczeń. Wobec powyższego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. wydał decyzję z dnia 28 marca 2023 r. znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego – przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionego w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Skarżący ponownie nie zgodził się z wydaną decyzją i złożył odwołanie do Inspektor Sanitarny, który po przeprowadzeniu postępowania decyzją z 26 maja 2023 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S.. W uzasadnieniu ZPWIS wyjaśnił, iż zarówno WOMP w S. jak i IMP w Ł. wskazywały, iż do najważniejszych pozazawodowych czynników rozwoju cieśni w obrębie nadgarstka należą przyczyny lokalne oraz ogólnoustrojowe. Do przyczyn ogólnoustrojowych należą cukrzyca, otyłość, zaburzenia czynności gruczołów dokrewnych i hiperurykemia. Za WOMP w S. i IMP w Ł. ZPWPIS wskazuje, iż to właśnie otyłość skarżącego, cukrzyca typu 2 oraz zaburzenia gospodarki lipidowej, na które to choroby on cierpi – z dużym prawdopodobieństwem spowodowały rozwój cieśni w obrębie nadgarstka. Podsumowując ZWPIS stwierdził, iż nie znaleziono związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez skarżącego a schorzeniem. Wobec powyższego skarżący wniósł odwołanie od decyzji Inspektor Sanitarny wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając wydanie decyzji bez przeprowadzenia rzetelnych i dogłębnych badań. W uzasadnieniu wskazał, iż jako mechanik samochodowy należy do grupy najbardziej narażonej na zapadanie na choroby zawodowe po stronie obwodowego układu nerwowego, a choroba wystąpiła po ponad 30 latach pracy w zawodzie. Zawód mechanika wymaga ciężkiej fizycznej i manualnej pracy rękoma w ustalonych pozycjach zgięciowych stawu promieniowo-nadgarstkowego co doprowadziło do powstania i rozwoju schorzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Art. 2351 Kodeksu pracy wskazuje, iż za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z kolei zgodnie z art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z powyższym, nie jest wymagane aby bezspornie wykazać związek przyczynowy pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a wykonywaną pracą. Uznanie choroby za chorobę zawodową zależy od tego, czy jest ona wymieniona w wykazie chorób zawodowych. "Fakt, że w okresie życia pracownika istniały także inne pozazawodowe przyczyny mogące spowodować tą samą chorobę może mieć znaczenie dopiero wówczas, gdyby ustalono na podstawie przebiegu zdarzeń lub na podstawie danych medycznych, że to niewątpliwie one spowodowały chorobę, a nie że tylko współwystępowały w czasie z narażeniem zawodowym." (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. II OSK 3498/19, LEX nr 3454198). Treść § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2022r. poz. 1836) wskazuje, iż decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. II OSK 3702/19, LEX nr 3500134). Nie oznacza to jednak, że zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego nie jest w ogóle możliwe. Jednakże należy mieć na uwadze, że zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie). Nie może to jednak dotyczyć treści merytorycznej tych orzeczeń (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. II OSK 3424/19, LEX nr 3503404). Organ powinien jednak ocenić wszechstronnie dowód z orzeczenia lekarskiego w granicach określonych przez art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. W przedmiotowej sprawie, zarówno WOMP w S. jak i IMP w Ł., nie kwestionując tego, że skarżący cierpi na zespół cieśni w obrębie nadgarstka, uznały, iż choroba ta wystąpiła – z dużym prawdopodobieństwem - w związku z występowaniem u skarżącego takich schorzeń jak cukrzyca i zaburzenia gospodarki lipidowej oraz z uwagi na jego otyłość. Nadto, zdaniem orzeczników, obustronne występowanie zmian chorobowych nie jest charakterystyczne dla etiologii zawodowej schorzenia. W ocenie Sądu, przedstawione w ww. orzeczeniach lekarskich uwagi i wnioski nie są do końca spójne i logiczne. Zawód mechanika samochodowego stanowi ciężką fizycznie pracę polegającą głównie na obciążaniu kończyn górnych. Nie została w sposób dostateczny uzasadniona argumentacja, że charakter wykonywanej pracy pozwalał skarżącemu na wykonywanie przerw w pracy, a to z kolei nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący wykonywał wielogodzinne czynności monotypowe. Faktem jest, że pracę mechanika samochodowego skarżący wykonuje od ponad 30 lat i każdego dnia wykonuje ruchy polegające na zginaniu, prostowaniu oraz rotacji rąk i nadgarstków. Choroba rozwijała się u niego przez dłuższy okres czasu, nie pojawiła się nagle w momencie wystąpienia choroby cukrzycy. Zdaniem Sądu, wydane w sprawie orzeczenia lekarskie nie są przekonywujące oraz nie zawierają wszechstronnego uzasadnienia czemu organy uznały, iż schorzenie na które cierpi skarżący nie jest chorobą zawodową. Zarówno Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. jak i Inspektor Sanitarny nie dokonały rzetelnej, całościowej oceny orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie, nie rozwiązały wątpliwości nasuwających się z wydanych orzeczeń, a jedynie bezkrytycznie zaakceptowały orzeczenia i na ich podstawie wydały decyzje. Co prawda organ I instancji zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy [...] o ponowne przeanalizowanie zebranego materiału oraz wskazanie, czy uzyskane przez organ dodatkowe informacje mogą wpłynąć na treść orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, jednakże nadesłane przez ww. Instytut, pismo z dnia 24 lutego 2023 r. w istocie nie zawiera odpowiedzi na stawiane pytania. Wymagane będzie szczegółowe uzupełnienie opinii wspomnianego Instytutu i wyjaśnienie czy wykonywana praca przez skarżącego ma bezpośredni związek z zaistniałą chorobą zawodową, czy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka powstał w wyniku mechanizmu nie mającego bezpośredniego związku z wykonywaną pracą zawodową przez skarżącego, w tym także z uwzględnieniem informacji podanych przez skarżącego, że z 8-godzinnego czasu pracy około 6-6,5 godziny to prace polegające na przykręcaniu i odkręcaniu części. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, ww. orzeczenie lekarskie, na którym organ oparł swoje stanowisko, wydając zaskarżoną decyzję, nie wyjaśnia zatem istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i w tym znaczeniu nie jest uzasadnione w sposób przekonujący. W świetle powyższego organ naruszył art. 7 kpa, który nakłada na organy administracyjne obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ naruszył również art. 77 § 1 kpa, który z kolei stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Mając powyższe na uwadze, z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.