II SA/Kr 1209/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie : WSA Małgorzata Łoboz WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant : starszy referent sądowy Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 lipca 2023 r., znak: SKO.SW/4101/107/2023 w przedmiocie ustalenia kosztów transportu, utrzymania i leczenia czasowo odebranych zwierząt I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego H. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dnia 24 marca 2023 r. Burmistrz Miasta Sucha Beskidzka wydał decyzję znak: RGN.6140.1.2023 oraz RGN.6140.2.2023 o czasowym odebraniu zwierząt gospodarskich opiekunowi stada - H. R. (skarżący, strona) i umieszczeniu ich w innych gospodarstwach rolnych. 27 marca 2023 r. nastąpiło odebranie zwierząt gospodarskich ich opiekunowi. Bydło w ilości 5 szt. zostało przewiezione z Suchej Beskidzkiej do Jordanowa do gospodarstwa K. O., z którym została zawarta umowa nr ZP.272.189.2023, zgodnie z którą zobowiązał się on do przyjęcia bydła do swojego gospodarstwa rolnego, karmienia oraz sprawowania opieki nad zwierzętami gospodarskimi. 24 kwietnia 2023 r. sporządzono aneks nr 1/2023 do umowy nr ZP.272.189.2022, uwzględniający fakt urodzenia się cielęcia. Zgodnie ze sporządzoną a kalkulacją, dzienny koszt pobytu, opieki i karmienia jednej sztuki bydła został określony na kwotę 50,00 zł brutto, natomiast cielęcia na kwotę 40,00 zł brutto. Dnia 27 marca 2023 r. lekarz weterynarii dokonał oględzin zwierząt i wdrożył konieczne leczenie, a także wskazał zalecenia żywieniowe. Wobec stanu zwierząt lekarzowi weterynarii zlecono od 1 kwietnia 2023 r. do 30 kwietnia 2023 r. świadczenie usług weterynaryjnych wobec czasowo odebranych zwierząt gospodarskich (w ramach usługi weterynarz m.in. odebrał poród, wykonał punkcję guza kulszowego). Szczegółowy opis działań weterynaryjnych oraz użytych leków został zawarty w kartach prowadzonych przez gabinet weterynaryjny, które dołączone są do każdego dokumentu księgowego. Natomiast w celu zapewnienia opieki nad 1 szt. trzody chlewnej została zawarta umowa z A. D. nr ZP.272.190.2023, zgodnie z którą zobowiązał się do przyjęcia zwierzęcia do swojego gospodarstwa rolnego oraz karmienia. Dzienny koszt pobytu, opieki i karmienia jednej trzody chlewnej określono na kwotę 35,00 zł brutto. Na wniosek usługobiorcy w dniu 30 marca 2023 r. umowa został rozwiązana. W związku z koniecznością umieszczenia trzody chlewnej w innym gospodarstwie rolnym, w dniu 30 marca 2023 r. została zawarta z K. C. umowa nr ZP.272.199.2023, przedmiotem której było przyjęcie zwierzęcia do gospodarstwa rolnego, karmienie oraz sprawowanie nad nim opieki. Zgodnie ze sporządzoną kalkulacją dzienny koszt pobytu, opieki i karmienia trzody chlewnej został określony na kwotę 30,00 zł brutto. Z uwagi na konieczność zmiany rodzaju umowy dotyczącej sprawowania opieki nad trzodą chlewną w dniu 13 kwietnia 2023 r. rozwiązano za porozumieniem stron umowę nr ZP.272.199.2023 sporządzoną w dniu 30 marca 2023 r. Jednocześnie w dniu 13 kwietnia 2023 r. zawarto z ww. osobą umowę zlecenie nr ZP.272.225.2023. Dzienny koszt pobytu, opieki i karmienia trzody chlewnej określony na kwotę 30,00 zł brutto nie uległ zmianie. Dodatkowo zleceniodawca ponosi koszty związane z ubezpieczeniem zleceniobiorcy. Przed transportem do nowego gospodarstwa, trzoda chlewna została przebadana przez lekarza weterynarii. W związku z przebywaniem zwierząt w ww. gospodarstwach rolnych Gmina Sucha Beskidzka ponosiła koszty karmienia oraz sprawowania opieki nad bydłem i trzodą chlewną, w tym także koszty koniecznych badań i leczenia weterynaryjnego, a także koszty transportu zwierząt. Zawiadomieniem z dnia 9 maja 2023 r. znak: RGN.6140.1.2023 wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości kosztów transportu, utrzymania oraz leczenia odebranych zwierząt gospodarskich, w okresie od 27 marca 2023 r. do 30 kwietnia 2023 r., a w dniu z 31 maja 2023 r., znak RGN.6140.1.2023, Burmistrz Miasta Sucha Beskidzka orzekł: - w pkt 1 o ustaleniu za okres od 27 marca 2023 r. do dnia 30 kwietnia 2023 r. kosztów transportu, utrzymania oraz leczenia czasowo odebranych zwierząt gospodarskich opiekunowi stada w łącznej wysokości 14.458,83 zł brutto; - w pkt 2 o obciążeniu kosztami ustalonymi w punkcie 1 decyzji, dotychczasowego opiekuna zwierząt; - w pkt 3 zobowiązującej do uiszczenia ww. kwoty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż roszczenie dotyczące zwrotu odebranych zwierząt nie może zostać uznane, bowiem zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (u.o.z.), zwrot zwierząt gospodarskich może nastąpić w przypadku wydania prawomocnego orzeczenia Sądu a nadto, iż przedmiotowe postępowanie nie dotyczy kwestii zwrotu zwierząt, lecz ustalenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia. Poinformowano również o treści art. 246 Kodeksu cywilnego tj. o możliwości złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do zwierząt gospodarskich, co mogłoby ograniczyć ponoszenie narastających kosztów utrzymywania zwierząt. W wyniku analizy zgromadzonego materiału w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji ustalił, że w okresie od dnia 27 marca 2023 r. do dnia 30 kwietnia 2023 r. łączne konieczne koszty transportu, utrzymania oraz leczenia zwierząt gospodarskich czasowo odebranych opiekunowi stada wyniosły 14.458,83 zł brutto, co zostało szczegółowo opisane w uzasadnieniu decyzji. W odwołaniu skarżący zaskarżył przedmiotową decyzję i wniósł o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu odwołania wyjaśnił, iż zabór zwierząt nie został przez Burmistrza Miasta Sucha Beskidzka poprzedzony jakąkolwiek weryfikacją informacji PINW w Wadowicach (wpłynęła do Burmistrza 22 marca), na którą powołuje się Burmistrz w decyzji z 24 marca 2023 r. orzekającej o czasowym odebraniu zwierząt. Nie zweryfikowano również na czym miało polegać rzekome znęcanie się nad zwierzętami. W ocenie Odwołującego koszty wyliczone w decyzji Burmistrza za przetransportowanie zwierząt, karmienie ich w innym gospodarstwie są kosztami zbędnymi, niepotrzebnymi, wobec faktu, że tak szybko, pochopnie i bezzasadnie odebrano zwierzęta zamiast sprawdzić na czym opierają się zarzuty podanych Burmistrzowi informacji PINW w Wadowicach. Odwołujący wskazał, iż koszty pobytu zabranych zwierząt są rażąco wysokie. Odwołujący wyjaśnił, iż zwierzęta przebywają w blaszaku, a właściciel gospodarstwa nie wyraził mu zgody na wejście celem sprawdzenia stanu zdrowia przetrzymywanych zwierząt. Odnośnie trzody chlewnej wyjaśnił, iż ma ona 1,5 roku chowu i była przeznaczona do uboju na święta wielkanocne. Odwołujący zarzucił, iż do dnia złożenia odwołania nie otrzymał dostępu do całości dokumentów zebranych w sprawie znajdujących się u Burmistrza. Decyzją z 28 lipca 2023 r., znak SKO.SW/4101/107/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Sucha Beskidzka z 31 maja 2023 r. o ustaleniu kosztów transportu, utrzymania oraz leczenia czasowo odebranych zwierząt gospodarskich opiekunowi stada. W uzasadnieniu wywiedziono, iż rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, w związku z czym należało ją utrzymać w mocy. SKO podniosło, że przede wszystkim w postępowaniu dotyczącym obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt nie ocenia się zasadności odebrania zwierząt, gdyż decyzja zapadła w tej sprawie była przedmiotem innego postępowania, które aktualnie toczy się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Istotna jest kwestia zasadności i wysokości obciążenia Odwołującego kosztami, w łącznej kwocie 14.458,83 zł. W ocenie Kolegium stan sprawy został dostatecznie wyjaśniony a w aktach sprawy znajdują się rachunki oraz faktury wystawione w oparciu o zapisy umów oraz o zlecenie z 27 marca 2023 r. na przewóz zwierząt gospodarskich oraz zlecenie z 27 marca 2023 r. na przeprowadzenie badania weterynaryjnego oraz świadczenie usług weterynaryjnych wobec czasowo odebranych zwierząt, a na które powołuje się organ w uzasadnieniu decyzji. Kolegium dokonało weryfikacji powyższych dokumentów oraz stwierdziło zasadność i prawidłowość dokonanych wyliczeń. Wydatki, które zostały zrealizowane, były kosztami niezbędnymi dla poprawy zdrowia zwierząt, a u części bydła - ratowania ich życia (co wynika z dokumentacji weterynaryjnej znajdującej się w aktach sprawy). W zaskarżonej decyzji organu I instancji szczegółowo opisano każdy wydatek, oparty na kalkulacjach, zawartych umowach i zleceniach. W ocenie Kolegium były to wydatki konieczne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono niezgodność rozstrzygnięcia ze stanem faktycznym. W ocenie skarżącego nie ma podstaw do obciążania pierwotnego gospodarstwa kosztami utrzymywania bezprawnie zabranych zwierząt, ponieważ nie było podstaw do odebrania zwierząt, które miały dobre warunki utrzymania. Nadto Skarżący wskazał, iż przewlekłość postępowania (od marca 2023 do teraz) wskazuje na realizowany zamiar likwidacji jego gospodarstwa rolnego. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji SKO oraz o ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach: 1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym, 2) dochowania wymaganej prawem procedury, 3) respektowania reguł kompetencji. Istotą sądowej kontroli administracji jest ochrona wolności i praw jednostki (podmiotów prawa) w stosunkach z administracją publiczną oraz budowanie i utrwalanie zasady państwa prawa i wyprowadzanych z niej standardów. Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego jest ochrona praw podmiotowych jednostki. Przyjęcie tej funkcji wypływa z założeń systemu weryfikacji administracji publicznej w państwie prawa, co ma związek z realizacją zasad praworządności (por. J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne jako gwarant ochrony wolności i praw jednostki, referat wygłoszony na L Konferencji Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego, Gdynia 24-16 kwietnia 2008 r., s. 1-8; B. Adamiak, Model sądownictwa administracyjnego a funkcje sądownictwa administracyjnego (w:) Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, s. 21-22). Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz.1634, dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07). Materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2023 r., poz. 1580, "u.o.z.", ustawa). Zgodnie z art. 6 ust. 1a ustawy zabronione jest znęcanie się nad zwierzętami. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień (art. 6 ust. 2 u,o.z.), w szczególności w sposoby wymienione w tym ustępie. W myśl art. 7 ust. 1 pkt 11 ustawy zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 (który definiuje znęcanie się nad zwierzętami) może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: (1.) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub (2.) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub (3.) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych. W myśl art. 7 ust. 3 tej ustawy w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Na podstawie art. 7 ust. 4 w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Ustawa nie pozostawia jakiejkolwiek swobody organowi w zakresie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia, zwierzęcia które zostało czasowo odebrane. Ustawodawca wręcz obliguje właściwy organ do wydania rozstrzygnięcia o kosztach transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia, w sytuacji gdy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy, co spowodowało jego czasowe odebranie (tak również WSA w Opolu w prawomocnym wyroku z 24 października 2013 r., II SA/Op 348/13). Innymi słowy, jeżeli decyzja o odebraniu zwierząt jest ostateczna i wykonana to organ administracji ma obowiązek orzec o obciążeniu kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia -dotychczasowego właściciela lub opiekuna tego zwierzęcia. Tylko wówczas organ administracji ma obowiązek orzec o obciążeniu kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia - dotychczasowego właściciela lub opiekuna zwierzęcia. Przy czym, z uwagi na fakt, że obowiązek uiszczenia rzeczonych kosztów ma charakter publicznoprawny, organ administracji publicznej obciążenie nimi strony winien każdorazowo szczegółowo uzasadnić, a ich wysokość winna odpowiadać realnie ponoszonym z tego tytułu wydatkom, mającym wyłącznie uzasadniony faktycznie i prawnie charakter. W związku z powyższym z akt sprawy musi wynikać sposób obliczenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt a wyliczenie to musi poddawać się weryfikacji. W orzecznictwie sądowym akcentuje się "ostateczność i wykonalność" decyzji o odebraniu zwierząt jako warunku niezbędnego do orzekania w przedmiocie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia (zob. tak wyrok WSA w Szczecinie z 13 maja 2021, sygn. akt II SA/Sz 35/21, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 lutego 2020, sygn. II SA/Go 863/19, wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1566/17). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje. Okoliczności faktyczne w przedmiotowej sprawie nie pozwalają przyjąć, iż decyzja o odebraniu zwierząt była ostateczna i wykonalna, tak iż zaistniały okoliczności uzasadniające obciążenie skarżącego kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia. Po pierwsze, decyzja Burmistrza Miasta Sucha Beskidzka z dnia 24 marca 2023 r. o czasowym odebraniu zwierząt gospodarskich opiekunowi stada P. H. R. stała się ostateczna wskutek uchybienia krótkiemu terminowi do wniesienia odwołania (co zostało stwierdzone na mocy postanowień SKO z 18 kwietnia 2023 r. znak SKO.SW/4101/65/2023 oraz znak SKO.SW/4101/65/2023 ). Jednocześnie organ II instancji orzekając w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji organu I instancji o obciążeniu skarżącego kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt był tego faktu świadom, wskazując na tę okoliczność na s. 4 uzasadnienia skarżonej decyzji (skarga została złożona 5 maja 2023 r.). Co więcej na dzień wydawania skarżonej decyzji organ II instancji wiedział, że na postanowienia SKO w Krakowie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania zostały złożone skargi do sądu administracyjnego. Sądowi zaś z urzędu wiadomo, że postanowienia SKO w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2023 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji o czasowym odebrani zwierząt zostały uchylone przez tut. Sąd (sprawa wyrok z dnia 11 października 2023, sygn. akt II SA/Kr 611/23 oraz z 25 października 2023r, sygn. II SA/Kr 610/23). W rezultacie otwarła się droga do weryfikacji prawidłowości decyzji o czasowym odebraniu zwierząt w kontekście zarzucanych tej decyzji naruszeń i uchybień przepisom postępowania. I choć na dzień wydania decyzji organu I instancji w przedmiocie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia, decyzja o czasowym odebraniu zwierząt była ostateczna, to na etapie postępowania przed organem II instancji powstały uzasadnione wątpliwości co do jej ostatecznego i wykonalnego charakteru, które następnie okazały się uzasadnione. Podkreślenia wymaga, że decyzja o czasowym odebraniu zwierząt stałą się ostateczna w sensie formalnym, lecz sprawa nie podlegała pełnemu merytorycznemu rozpoznaniu przed organem II instancji, co nie pozostaje bez wpływu na ocenę przesłanek do wydania skarżonej decyzji w przedmiocie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt. Pozostawienie w obrocie prawnym skarżonej decyzji pozostawałoby w sprzeczności z istotą sądowej kontroli aktów administracji publicznej rozumianej jako ochrona praw podmiotowych jednostki w nierównorzędnej relacji jednostki z administracją publiczną. W tym stanie sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu II na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200, w zw. z art. 209 p.p.s.a. Na koszty postępowania w kwocie 200 złożył się uiszczony wpis od skargi.