II SA/Po 406/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2022 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Burmistrz Miasta i Gminy L. (dalej Burmistrz) decyzją z dnia 27 stycznia 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a."), art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. dalej "u.ś.r."), odmówił M. H. (dalej też jako "skarżąca" lub "strona") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 30 grudnia 2021 r. do organu wpłynął wniosek M. H. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna T. H.. W dniu 19 stycznia 2022 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy podczas którego ustalono, że strona sprawuje całodobową opiekę nad synem, który posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe i jest niepełnosprawny od urodzenia. Syn strony jest osobą chorą, wymagającą opieki i pielęgnacji w czynnościach higienicznych, w przemieszczaniu się, przygotowywaniu posiłków, pomocy w leczeniu i rehabilitacji oraz w załatwianiu wszelkich spraw urzędowych. Organ ustalił, że M. H. wraz z mężem i synem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Strona ma ustalone prawo do emerytury i pobiera ją od [...] sierpnia 2009 r. (zob. zaświadczenie ZUS P. z dnia 17 stycznia 2022 r.). Mając na uwadze to, że strona pobiera emeryturę Burmistrz, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. M. H., reprezentowana przez radcę prawnego, odwołała się od decyzji organu I instancji, domagając się uchylenia decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 01 grudnia 2021 r. Skarżąca zarzuciła, że decyzja Burmistrza wydana została z naruszeniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez błędne uznanie, że pobieranie świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym synem. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. powinien być interpretowany w taki sposób, że pozbawia przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 ww. ustawy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymanej emerytury. Ponadto, w ocenie skarżącej decyzja narusza przepisy postępowania: art. 6, 7, 8, 9, 10, 77 i 79 k.p.a. przez niepoinformowanie przez organ przed wydaniem decyzji o konieczności zawieszenia pobieranej przez M. H. emerytury jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 31 marca 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 107 § 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. oraz art. 1 ust 1 w zw. z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia 27 stycznia 2022 r. nr MGOPS [...] Motywując rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w sprawie bezsporne jest, że M. H. ma ustalone prawo do emerytury. W aktach sprawy znajduje się bowiem decyzja z dnia [...].03.2021 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o waloryzacji emerytury pobieranej przez odwołującą. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy, ustalone prawo m.in. do emerytury wyklucza przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Analizowany przepis jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i co istotne, nie pozostawia organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego. Zatem, skoro M. H. ma ustalone prawo do emerytury, to jest osobą wyłączoną z grona beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych. Zdaniem Kolegium nawet trudna sytuacja życiowa skarżącej, związana z opieką nad niepełnosprawnym synem, nie może przemawiać za przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wyraźny przepis ustawy. Zatem pomimo tego, iż skarżąca może mieć poczucie krzywdy i niesprawiedliwości z decyzji organu I instancji, przepisy ustawy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego nakładają na organy obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym, co oznacza, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu wszystkich warunków wynikających z przepisów prawa. Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne jest surogatem wynagrodzenia za pracę, ponieważ jest dedykowane osobom czynnym zawodowo a osoba pobierająca emeryturę (skarżąca) nie jest czynna zawodowo. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 17 ust. 1 ustawy) a nie z tytułu rezygnacji ze świadczenia emerytalnego. Świadczenie pielęgnacyjne nie ma również na celu wyrównania różnicy pomiędzy niższą kwotą emerytury a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zrekompensowanie osobie podejmującej się tej opieki konieczności rezygnacji z aktywności zawodowej, poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty oraz opłacenie składki na ubezpieczenie społeczne, co nie ma miejsca w przypadku osoby posiadającej status np. emeryta, bowiem osoba taka nie rezygnuje z aktywności zawodowej, gdyż jest już nieaktywna zawodowo. Kolegium wskazało, że znane mu są poglądy sądów opowiadające się za przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce świadczenia emerytalnego czy rentowego, lecz nadal w orzecznictwie występują rozbieżności co do tego, czy w przypadku przyznania opiekunowi osoby niepełnosprawnej, który ma status emeryta/rencisty, emeryturę/rentę należy zawiesić i przyznać świadczenie pielęgnacyjne w pełnej wysokości, czy też świadczenie pielęgnacyjne przyznać w wysokości różnicy pomiędzy świadczeniem emerytalnym/rentowym a świadczeniem pielęgnacyjnym. Kolegium stanęło na stanowisku, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pk1 1a nie pozostawia wątpliwości, że osobie będącej na emeryturze świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Kolegium zwróciło uwagę, że Trybunał Konstytucyjny analizując art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. uznał, że w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17). Skarżąca jest zaś osobą otrzymującą emeryturę i na mocy powołanych przepisów nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podniosło ponadto, że organy administracji nie mają żadnej podstawy prawnej by w zaistniałej sytuacji dokonać swoistego "wyrównania" pomiędzy kwotą przyznanej emerytury a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, ani nie mogą pomijać okoliczności, że emerytura jest wnioskującemu o świadczenie pielęgnacyjne wypłacana, co powoduje wykluczenie z kręgu uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. M. H., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2022 r. nr [...], wskazując, ze zaskarża ją w całości, wnosi o jej uchylenie i ustalenie na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zarzuciła, ze decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. przez błędne uznanie, ze pobieranie przez skarżącą emerytury wyklucza możliwość przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem. W skardze przywołano bogate orzecznictwo sądowe, które dopuszcza możliwość wyboru przez osobę pozostającą na emeryturze świadczenia, które chce otrzymywać. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (w zakresie istotnym dla niniejszej sprawy), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei przepis ust. 5 powołanego artykułu stanowi katalog przesłanek negatywnych w zakresie przyznania przedmiotowego świadczenia. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy wykładni i prawidłowego zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Organy rozstrzygające w sprawie odmówiły bowiem skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na przysługujące jej prawo do emerytury. Nie budzi wątpliwości, że literalna wykładnia powyższego przepisu niewątpliwie prowadzi do wniosku, że osobom, które mają ustalone prawo do emerytury, nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W judykaturze wywiązał się jednak spór dotyczący wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. co do tego, czy narusza zasadę równości taka jego wykładnia, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Część sądów zwraca uwagę na istotną zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do tego świadczenia i dokonując interpretacji art. 17 ust. 5 u.ś.r., przy użyciu narzędzi tzw. wykładni dynamicznej, która zakłada zmienność znaczenia przepisów wysławiających normy, uwzględniającej aktualne potrzeby systemu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2020 r. sygn. I GSK 597/17 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl) i zarazem akcentuje, że w dacie wprowadzenia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia w cytowanym przepisie wynosiło ono 420 zł. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie wynosiło 1.583 zł, podczas gdy najniższa emerytura wynosiła 878 zł. Aktualnie, zgodnie z art. 17 ust. 3 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne wynosi 2119,00 zł, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 października 2020 r. (M.P. z 2021 r., poz. 1021). Ustalenie to doprowadziło do wniosków – których Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela – że w obecnych realiach pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe, nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości. Wobec tego przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prawidłowo zinterpretowany powinien znajdować zastosowanie do sytuacji emerytów w ten sposób, że pozbawia ich przysługującego im z mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w takiej sytuacji należy odwołać się do założeń, jakie ustawodawca przyjął w toku procesu legislacyjnego. Z uzasadnienia do projektu ustawy wynika, że celem projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych była budowa nowego, wyraźnie odrębnego od systemu pomocy społecznej, systemu pozaubezpieczeniowych świadczeń rodzinnych, służących wspieraniu rodziny w realizacji jej funkcji, głównie opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej. Wolą ustawodawcy było przeznaczenie świadczenia pielęgnacyjnego dla osób rezygnujących z aktywności zawodowej by opiekować się dzieckiem. W projekcie ustawy wyraźnie wskazano też, że "za osoby korzystające z tej formy świadczenia rodzinnego opłacana będzie składka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty tego świadczenia. Składka ta będzie, podobnie jak obecnie, opłacana przez okres niezbędny do uzyskania uprawnień emerytalnych. Nabycie prawa do emerytury wyklucza możliwość dalszego korzystania z tej formy świadczenia" (por. uzasadnienie do projektu ustawy Sejmu RP IV kadencji o świadczeniach rodzinnych, druk nr 1555, www.sejm.gov.pl). W ocenie Sądu, intencje ustawodawcy co do adresata i istoty świadczenia pielęgnacyjnego nie pozostawiają żadnych wątpliwości. Wolą ustawodawcy było zabezpieczenie rodziców rezygnujących z aktywności zawodowej, w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem do czasu nabycia przez nich prawa do emerytury. W tym zakresie zatem wyniki wykładni przeprowadzonej przy użyciu dyrektyw literalnych i celowościowych prowadzą więc do spójnego wniosku. Oznacza to, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przeprowadzona przy użyciu dyrektyw językowych, celowościowych i systemowych, prowadzi do tego samego wniosku, tj. że intencją ustawodawcy było pozbawienie osób mających ustalone prawo do emerytury prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 671/20). Dlatego też Sąd podziela stanowisko doktryny co do tego, że odstąpienie od literalnego brzmienia art. 17 u.ś.r. skutkowałoby wprowadzeniem do porządku prawnego nowego świadczenia, a mianowicie "wyrównawczego świadczenia pielęgnacyjnego", które jest nieznane ustawie o świadczeniach rodzinnych (por. szerzej S. Nitecki, Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną emeryturą a kwotą tego świadczenia, Glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2020 r. (I OSK 2392/19), Samorząd Terytorialny 2020, 7-8, s. 182). Dalej wskazać należy, że wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. bezwzględnie eliminująca z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie naruszałaby konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Niemniej jednak Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska, jakoby sama tylko relacja między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadniała konstatację, że intencją ustawodawcy było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego tylko w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. I OSK 1079/21). Wnioski takie całkowicie bowiem pomijają fakt, że właśnie z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej w nim normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z pracy (lub jej niepodejmowanie) w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Należy zaakcentować, że nie do pogodzenia z istotą wymiaru sprawiedliwości byłoby przyjęcie interpretacji znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów w sposób, który prowadziłby w istocie do sytuacji zrównującej sytuację osób, które będąc w wieku produkcyjnym zrezygnowały z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, z sytuacją osób, które pracowały zawodowo i zaprzestały świadczenia pracy z racji osiągnięcia wieku i przysługującego im świadczenia emerytalnego, a po jego nabyciu (w wysokości przez siebie wypracowanej) sprawują opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny. Sytuacja tych osób jest zasadniczo różna. Osoby, które będąc w wieku produkcyjnym zrezygnowały z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, pozbawione zostały realnego wpływu na wysokość uzyskiwanych świadczeń, a pozostające pod ich opieką dzieci, które niejednokrotnie od urodzenia pozostają niepełnosprawne, również nigdy same nie wypracowały własnych świadczeń. Tymczasem osoby pracujące zawodowo, które zrezygnowały z pracy z racji osiągnięcia wieku emerytalnego, miały realny wpływ na zasady na jakich podejmowały zatrudnienie i świadczyły pracę oraz przez wiele lat korzystały z przysługujących im świadczeń pracowniczych. Nie sposób zatem zdaniem Sądu zrównywać sytuacji osób, które były zmuszone zrezygnować z pracy i związanych z nią przywilejów w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, z sytuacją osób, które zrezygnowały z pracy z racji wieku, a po przejściu na emeryturę muszą podołać obowiązkowi opieki nad osobą niepełnosprawną. Wskazać również należy, że w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 Trybunał Konstytucyjny literalnie stwierdził, że grupę podmiotów podobnych tworzą osoby obowiązane alimentacyjnie >jeżeli w celu< sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (por. pkt 7.2 uzasadnienia wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13). TK wskazał też, że ustawodawca powinien w jednakowy sposób kształtować sytuację prawną osób, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej >w celu< sprawowania opieki nad niepełnosprawnym (por. pkt. 7.3 uzasadnienia wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13). Konsekwentnie też w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że podmiotem prawa do tego świadczenia (świadczenia pielęgnacyjnego – uw. Sądu) jest osoba (zdolna do pracy) rezygnująca z zatrudnienia >w celu< sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny; świadczenie ma jej częściowo rekompensować utracony zarobek (pkt 3.2.1. wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17), a cechą istotną pozwalającą na wyróżnienie kategorii podmiotów, do których należy odnosić gwarancję równego traktowania w niniejszej sprawie, jest fakt sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i niewykonywanie >z tego względu < pracy zarobkowej. Oznacza to, że istotą tożsamej sytuacji osób sprawujących opiekę jest ich dobrowolna rezygnacja z możliwej do wykonywania przez nie pracy zarobkowej (pkt 3.3.1. wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17). Z zatrudnienia zrezygnować mogą (odpowiednio go nie podejmować) tylko osoby aktywne zawodowo (w wieku przedemerytalnym) dla których praca, a nie emerytura jest głównym źródłem utrzymania. Osoby mające ustalone prawo do emerytury "zrezygnowały" z zatrudnienia lub odpowiednio go nie podejmują nie ze względu na opiekę nad inną osobą, lecz z uwagi na nabycie prawa do emerytury. Dlatego też ustawodawca ustanawiając przesłankę negatywną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie różnicuje podmiotów prawa, które charakteryzowałyby się wspólną cechą istotną, a zatem nie wprowadza odstępstwa od zasady równości. Osoby mające ustalone prawo do emerytury choćby niższe kwotowo od świadczenia pielęgnacyjnego, a opiekujące się niepełnosprawnymi członkami swoich rodzin, nie pozostają w takiej samej sytuacji jak osoby, które tego prawa jeszcze nie nabyły (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. I OSK 1334/20). Sytuacja osób, które były zmuszone zrezygnować z pracy i związanych z nią przywilejów w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie jest tożsama z sytuacją osób, które były aktywne na rynku pracy aż do nabycia świadczeń emerytalnych. Ci pierwsi nie mają możliwości wyboru (na który powołują się osoby które wypracowały sobie prawo do świadczenia emerytalnego) pomiędzy dwoma świadczeniami, tj. pielęgnacyjnym przysługującym z tytułu rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki, a samodzielnie wypracowanym (emerytalnym). Ich sytuacja nie jest taka sama. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przy tym wynagrodzeniem, ale stanowi rekompensatę za realną rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia, i to w konkretnym, wskazanym przez ustawodawcę celu. Świadczenie pielęgnacyjne nie ma charakteru państwowego zatrudnienia, a to powoduje, że osoba pobierająca emeryturę "z racji wieku" nie może domagać się "wynagrodzenia" za pracę świadczoną wobec niepełnosprawnego członka rodziny. Mając zatem na uwadze konstytucyjną zasadę równości oraz dyrektywy wykładni celowościowej należy stwierdzić, że emerytura "z racji wieku" stanowi przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, świadomie przez ustawodawcę ustanowioną (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.). Niewątpliwie przy tym emeryturę w rozumieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. stanowi świadczenie emerytalne uzyskane i pobierane bez związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Jeżeli natomiast istnieje związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (nie podejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r., to świadczenie pielęgnacyjne jest adresowane właśnie do takich osób. Z kolei mając na uwadze dyrektywy wykładni językowej, celowościowej i systemowej, w opinii Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, jedynym wyjątkiem pozwalającym na odejście od literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w rozpoznawanej sprawie byłoby więc przejście skarżącej na wcześniejszą emeryturę na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. z 1989 r., nr 28, poz. 149). Legitymowanie się przez opiekuna prawem do wcześniejszej emerytury przyznanej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, sprawowanie tej opieki nieprzerwanie i nadal (także po osiągnięciu wieku emerytalnego), uzasadnia bowiem nie tylko uznanie, że osoba ta zrezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem, ale i przyjęcie, że w takich wyjątkowych sytuacjach uzasadnione jest odstąpienie od wykładni literalnej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i z powołaniem na wskazywane w orzecznictwie wartości konstytucyjne przyjęcie, że w takich szczególnych okolicznościach możliwie jest przyznanie wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego (por. rozważania w tym zakresie w wyroku tut. Sądu z dnia 29 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 890/20). Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy nie wskazuje, aby skarżąca przeszła na wcześniejszą emeryturę na podstawie rozporządzenia z 1989 r. i nie podejmowała zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad synem aż do uzyskania wieku emerytalnego. Także skarżąca – reprezentowana w toku postępowania administracyjnego i sądowego przez profesjonalnego pełnomocnika – nie podnosiła, aby przeszła na wcześniejszą emeryturę na podstawie rozporządzenia z 1989 r., co wykluczało odejście przez organy rozstrzygające w sprawie od literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Z akt sprawy wynika, że skarżąca ur. w 1949 roku, ma ustalone prawo do emerytury, którą pobiera od 1 sierpnia 2009 roku (k. nr [...] akt admin. organu I instancji), zatem od ukończenia 60 – tego roku życia. Trafność wykładni przepisów prawa przeprowadzonej przez Sąd w niniejszej sprawie pośrednio potwierdził sam ustawodawca, który dostrzegł szczególną sytuację osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. poz. 149) oraz potrzebę dodatkowego świadczenia wyrównującego wysokość tych emerytur do wysokości świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawą z dnia 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. z 2021, poz. 2314) z dniem 1 stycznia 2022 r. stworzono dodatkowe wsparcie dochodowe osób pobierających wcześniejszą emeryturę z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki. W toku procesu legislacyjnego ustawodawca jednoznacznie wskazał na tożsamość wcześniejszej emerytury przyznanej na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. (którego przepisy obowiązywały do dnia 31 grudnia 1998 r.) oraz świadczenia pielęgnacyjnego podkreślając, że podstawowym celem obydwu świadczeń jest zapewnienie środków utrzymania dla osób, które opiekują się (opiekowały się) niepełnosprawnym członkiem rodziny, rezygnując z tego tytułu z zatrudnienia. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy, świadczenie wyrównawcze przysługuje osobie uprawnionej do wcześniejszej emerytury na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. poz. 149), zwanej dalej "wcześniejszą emeryturą", w kwocie niższej niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 oraz z 2021 r. poz. 1162, 1981, 2105 i 2270), pod warunkiem że w dalszym ciągu sprawuje opiekę nad dzieckiem, z tytułu opieki nad którym nabyła prawo do wcześniejszej emerytury. Świadczenie wyrównawcze przysługuje miesięcznie w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a kwotą pobieranego świadczenia emerytalno-rentowego. Jak przy tym wynika z art. 3 u.ś.r., świadczenie wyrównawcze jest przyznawane na wniosek osoby uprawnionej, składany do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub innego organu emerytalno-rentowego, który wypłaca świadczenie emerytalno-rentowe. W uzasadnieniu do projektu ustawy wskazano, że "proponowane rozwiązanie zakłada - wyłącznie dla grupy osób, które nigdy nie miały możliwości być uprawnionymi do świadczeń rodzinnych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną - pewnego rodzaju rekompensatę z tytułu aktualnego zróżnicowania wysokości ich świadczenia emerytalnego (EWK) z wysokością świadczenia pielęgnacyjnego (w przypadku gdy to pierwsze jest niższe od drugiego, bowiem rozwiązania systemowe są skonstruowane w ten sposób, że w przypadku nabycia emerytury odpada podstawa prawna do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego). Projekt ustawy o świadczeniu wyrównawczym dla osób pobierających wcześniejszą emeryturę z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki dotyczy wyłącznie tej grupy emerytów, którzy na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. poz. 149) uzyskali prawo do emerytury, tzw. EWK." (por. uzasadnienie do druku nr 1614 dostępny na stronie https://www.sejm.gov.pl w zakładce Proces Legislacyjny -> Przebieg procesu legislacyjnego -> Druk nr 1614). Ponadto, mając na uwadze, że skarżąca zaprzestała aktywności zawodowej w 2009 roku, a wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła w 2021 roku, to w sprawie nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, o której stanowi przepis art. 17ust. 1 u.ś.r. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.