II OZ 109/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. P. i D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2023 r. sygn. akt VII SPP/Wa 108/23 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu w sprawie ze skargi J. P. i D. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 marca 2022 r. nr 265/OPON/2022 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowalnego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt VII SPP/Wa 108/23, po rozpoznaniu wniosku J. P. i D. P. (dalej: skarżący), odmówił przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego tego Sądu z dnia 17 lipca 2023 r., którym odmówiono skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Według Sądu, w sprawie wykazane zostało niedbalstwo skarżących przy wysyłaniu korespondencji kierowanej do Sądu. Nawiązując do twierdzeń wniosku wskazał, iż wbrew twierdzeniom skarżących, filia placówki pocztowej w Ż. jest czynna nie od godziny 8:00 do 12:00, lecz od godziny 6:00 do 12:00, a co za tym idzie skarżący mogli dokonać przedmiotowego nadania jeszcze przed rozpoczęciem swoich godzin pracy. Nadto, najbliższa placówka pocztowe w T. czynna była w dni powszednie od poniedziałku do czwartku od godziny 8:00 do godziny 14:30, zaś w piątki od godziny 8:00 do 20:00, więc wspomniana przesyłka jednego dnia w trakcie trwania terminu do wniesienia sprzeciwu mogła być nadana nawet do godziny 20:00. Podkreślił przy tym, że żadne ze skarżących nie podjęło działań mających na celu zabezpieczenie w dotrzymaniu terminu polegających na uprzednim sprawdzeniu na stronie internetowej Poczty Polskiej godzin otwarcia okolicznych placówek pocztowych, co umożliwiłoby nadanie przesyłki do Sądu w wymaganym terminie. Wobec powyższego Sąd uznał, że powołane przez skarżących okoliczności nie mogą zostać uznane jako wyjątkowe, warunkujące możliwość przywrócenia terminu. Odmownie załatwił zatem wniosek w oparciu o art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej zwanej P.p.s.a.). Skarżący wnieśli zażalenie na wskazane postanowienie, domagając się jego zmiany i przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu na odmowę przyznania prawa pomocy w przedmiotowej sprawie, który minął 24 maja 2023 r. Podnieśli naruszenie: 1. art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu na odmowę przyznania prawa pomocy przez sędzię WSA I. O., która w przedmiotowej sprawie wydała wyrok w przedmiocie oddalenia odwołania skarżących, więc z mocy prawa jest wyłączona od udziału w przedmiotowej sprawie, czyli nie ma prawa dokonywać jakichkolwiek czynności, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, bo naruszyło prawo skarżących do rzetelnego rozpoznania ich wniosku przez sędziego, który nie jest wyłączony ze sprawy z mocy prawa; 2. art. 19 P.p.s.a. poprzez niezłożenie przez sędzię WSA I. O. wniosku o wyłączenie jej od rozpoznania wniosku skarżących o przywrócenie terminu pomimo, że wydała ona wyrok w przedmiotowej sprawie oddalający odwołanie skarżących, który został zaskarżony skargą kasacyjną przez skarżących, którym odmówiono prawa pomocy, a sędzia WSA I. O. jest zainteresowana tym, żeby NSA nie rozpoznał skargi kasacyjnej, bo mógłby zmienić jej wyrok, co ma dla sędziego WSA znaczenie, bo jest rozliczany ze stabilności orzeczniczej, choćby przy próbach awansu do NSA, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, bo naruszyło prawo skarżących do rzetelnego rozpoznania ich wniosku przez sędziego, który powinien się wyłączyć od rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, bo sędzia WSA jest zainteresowany bezpośrednio wynikiem sprawy, ponieważ NSA może zmienić wyrok wydany przez tego sędziego, co wpływa na orzecznictwo sędziego i jego ocenę przy choćby próbach awansów; 3. art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w przedmiotowej sprawie i przyjęcie, że nie doszło do okoliczności, które pozwalają przywrócić termin do złożenia sprzeciwu, pomimo że skarżący wykazali, że placówka pocztowa w ich małej wsi czynna jest tylko do 12:00 w dni powszednie od jakiegoś czasu i wykazali, że pracują, więc nie zdążyli na pocztę, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, bo gdyby WSA przyjął tę spójną, logiczną i zgodną z doświadczeniem życiowym argumentację, to musiałby przywrócić termin do złożenia sprzeciwu dla skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji oceniając wniosek skarżących miał podstawy do przyjęcia, że nie wykazali braku winy w uchybieniu terminu do złożenia sprzeciwu. Jak słusznie stwierdził, wniosek zainteresowanego wskazujący przyczynę uchybienia terminu nie zawsze daje podstawę do jego przywrócenia, może to nastąpić tylko wówczas, gdy uprawdopodobni, że podawana przez niego przyczyna była nie do przewidzenia i nie do przezwyciężenia przy użyciu maksymalnego w danych warunkach wysiłku. Skoro art. 86 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to trzeba uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu, nawet lekkie niedbalstwo, powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. W konsekwencji przywrócenie terminu jest możliwe wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15). Dodatkowo, przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Powyższe wyjaśnienia mają istotne znaczenie z punktu widzenia podniesionej przez skarżących argumentacji. Rację ma Sąd, że do uchybienia przez skarżących terminu doszło na skutek zaniedbania. W istocie skarżący upatrują brak swojej winy w uchybieniu terminu w fakcie, że placówka pocztowa w miejscowości w której mieszkają jest otwarta w niedogodnych dla nich godzinach, bowiem w godzinach pracy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tego rodzaju okoliczności, nie przystają do wymagań przewidzianych w art. 86 § 2 P.p.s.a. i nie dają podstaw do przywrócenia terminu na dokonanie czynności procesowej. Przede wszystkim skoro skarżący zainicjowali postępowanie sądowe, to winni byli tak zorganizować swoje sprawy, aby czynności były podejmowane skutecznie. Skarżący, mając świadomość terminu w jakim należało złożyć sprzeciw, nie dołożyli wszelkich starań, aby uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z jego niedochowaniem, jak choćby posłużyć się pomocą innej osoby, czy też nadać przesyłkę w pobliskiej miejscowości, również od tej w której wykonują pracę. Jak trafnie zauważył Sąd, godziny pracy najbliższej od miejsca zamieszkania skarżących placówki pocztowej w jednym dniu umożliwiały skarżącym nadanie sprzeciwu do sądu, już po godzinach pracy (piątek). Nie można też uznać, aby - jak wskazują skarżący - związane z tym trudności komunikacyjne stanowiły przeszkodę nagłą, nie do przezwyciężenia przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tyczy się to również pracy zawodowej wykonywanej w godzinach pracy placówek pocztowych, co jest rzeczą powszechną w mniejszych miejscowościach. Już tylko te okoliczności nie pozwalają na przyjęcie, że powołana argumentacja usprawiedliwia brak winy skarżących w uchybieniu terminu. Skoro zatem skarżący nie dochowali należytej staranności w prowadzeniu własnej sprawy, złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw, aby odmiennie ocenić przedstawioną przez skarżących argumentację i uchylić prawidłowo wydane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie można zgodzić się ze skarżącymi, że Sędzia, która brała udział w wydaniu wyroku z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 949/22 oddalającego skargę skarżących na wskazaną na wstępie decyzję Wojewody Mazowieckiego podlegała wyłączeniu w niniejszym postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy. Podejmowane przez sąd postanowienia w kwestiach, takich jak: przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, przyznanie prawa pomocy, czy rozstrzyganie w przedmiocie innych wniosków stron - mają charakter wpadkowy i nie sposób przyjąć, by podjęcie w tym przedmiocie decyzji przez sędziego sprawozdawcę godziło w prawo strony do bezstronnego sądu (zob. postanowienie NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt I FZ 369/10). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.