I SAB/Wa 66/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. Z. na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie złożenia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. G. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w rozpoznaniu wniosku z 7 października 2022 r. o wniesienie kasacji kasacyjnej do Sądu Najwyższego od orzeczenia Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 5 września 2022 r., Sygn akt V Kz 1194/22. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, powołując się na rozliczne orzeczenia sądów administracyjnych, wskazujących na niedopuszczalność skarg analogicznych jak wniesiona w przedmiotowej sprawie. Ponadto pismem z dnia 2 stycznia 2024 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci umorzenia opłaty od złożonej skargi. Wniosek zarejestrowano pod sygn. akt I SPP/Wa 4/24. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 stycznia 2024 r. wezwano Skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku przez wypełnienie i podpisanie urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) w terminie 7 dnia od dnia doręczenia wezwania. Skarżący w dniu 6 lutego 2024 r., z zachowaniem terminu oznaczonego w wezwaniu, złożył do tut. Sądu wypełniony i podpisany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej też jako p.p.s.a.), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na bezczynność organów jedynie w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 p.p.s.a. Skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest dopuszczalna, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich dotycząca rozpoznania opisanego na wstępie wniosku skarżącego z 3 października 2021 r. Zauważyć należy, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest organem administracji publicznej, lecz samodzielnym konstytucyjnym organem ochrony prawa (rozdział 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Stosownie natomiast do treści art. 210 Konstytucji RP Rzecznik Praw Obywatelskich w swojej działalności jest niezawisły, niezależny od innych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem na zasadach określonych w ustawie. Tryb rozpatrywania spraw należących do kompetencji tego organu uregulowany został bowiem w przepisach ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2179), zgodnie z którymi zarówno o sposobie działania jak i o podjętych środkach prawnych w danej sprawie decyduje autonomicznie Rzecznik Praw Obywatelskich. Według art. 11 ust. 1 ww. ustawy Rzecznik Praw Obywatelskich po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego wnioskiem może podjąć sprawę, poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu środków działania, przekazać sprawę według właściwości lub nie podjąć sprawy - każdorazowo zawiadamiając o tym wnioskodawcę i osobę, której sprawa dotyczy. W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak zasadnie podniósł organ, ugruntowane jest stanowisko, że rozpatrywanie przez Rzecznika Praw Obywatelskich kierowanych do niego wniosków nie następuje w formach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Dlatego też ocena podejmowanych przez Rzecznika działań nie należy do sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SAB 41/98; z 9 lutego 2000 r., sygn. akt II SA 2652/99; z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. I OSK 3272/14 oraz z 12 maja 2017 r., sygn. I OZ 589/17) Skoro zatem działania Rzecznika Praw Obywatelskich podejmowane na podstawie przepisów ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich nie należą do aktów podlegających kontroli sądu administracyjnego, skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak pkt 1 w sentencji wyroku. Odnosząc się zaś do złożonego przez Skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia NSA z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt I OZ 152/13). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy skargi podlegającej odrzuceniu z uwagi na jej niedopuszczalność z wyżej przedstawionych przyczyn formalnych, a to z kolei stanowi o oczywistej bezzasadności skargi i tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 2 sentencji.